Қўмита ҳисоботлари

Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг йил давомида амалга оширган ишлари тўғрисида қисқа
МАЪЛУМОТ

Қонунчилик ҳужжатлари билан берилган ваколатлар, функция ва вазифалардан келиб чиқиб 2024 йилда Рақобат қўмитаси томонидан қуйидаги ишлар амалга оширилди:

Қўмита марказий аппарати томонидан 138 та товар ва хизматлар бозорлари таҳлил қилинди. Шундан, 22 та бозорлар тўлиқ таҳлил, 40 та товар ва иш хизматларнинг бозорларда муқобиллари мавжуд ёки мавжуд эмаслиги юзасидан ва маҳсулот билан тўйинганлиги бўйича 76 та экспресс таҳлиллар ўтказилди.

Таҳлил натижаларида “Рақобат тўғрисида”ги Қонуннинг
13-моддасига асосан, 11 та корхона 10 та товар ва хизматлар устун мавқега эга деб эътироф этилди ҳамда 7 та корхона 7 та товар ва хизматлар бўйича устун мавқеини йўқотганлиги эътироф этилди.

Мисол учун:

“Indorama Kokand fertilizers and chemicals” ва “Farg‘onaazot” АЖлар  шахслар гуруҳи сифатида суперфосфат бўйича устун мавқега эга деб эътироф этилди.

“Uzbekistan airways” АЖ ва “Uzbekistan Helicopters” МЧЖлар шахслар гуруҳи сифатида маҳаллий йўналишларда ҳаво транспортида йўловчи ташиш хизмати ва “Uzbekistan airways” АЖ халқаро йўналишларда ҳаво транспортида йўловчи ташиш хизмати бўйича устун мавқега эга деб эътироф этилди.

Давлат ва хўжалик бошқаруви органлари ҳамда маҳаллий давлат ҳокимияти органлари томонидан project.gov.uz портали орқали Қўмитага келиб тушган 1 026 та норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг (ex-ante усулида) рақобат муҳитига таъсири юзасидан хулосалар тайёрланди, шундан 449 та
(44 %) ҳолатда қонунчилик талабларига зид нормалар мавжуд эканлиги аниқланди.

Жумладан, 2024 йил давомида 261 та Ўзбекистон Республикаси Президентининг қарори ва Фармони лойиҳалари Қўмитага келиб тушган бўлса, шулардан 140 тасида (54 %), 576 та Вазирлар Маҳкамаси қарори лойиҳаси Қўмитага келиб тушган бўлса, шулардан 247 тасида (43 %) амалдаги қонунчилик ҳужжатлари ҳамда рақобат қонунчилик ҳужжатлари талабларига зид нормалар мавжудлиги юзасидан тегишли хулосалар берилди.

 

Биржа савдолари орқали жами 121 трлн сўмлик маҳсулотлар реализация қилинган бўлиб, бунда 114 трлн сўм ички савдо, 2,5 трлн экспорт ва 4,5 трлн сўм импорт ҳиссасига тўғри келган.

Бундан ташқари, 165 та ҳолатда биржа савдоларига оид қонунчилик талаблари бузилганлиги бўйича 155 та хўжалик юритувчи субъектларга нисбатан иш қўзғатилди ва тегишли чоралар кўрилди.

Шунингдек, Қўмита товар-хом ашё биржалар фаолиятини лицензияловчи орган этиб белгиланган бўлиб, 2024 йилда “Тошкент товар хом-ашё биржаси” АЖга товар-хом ашё биржаси фаолияти учун лицензия тақдим этилди.

IЎзбекистон Республикаси “Рақобат тўғрисида”ги Қонуни ва Вазирлар Маҳкамасининг 2023 йил 29 декабрдаги 722-сон қарори билан тасдиқланган Низом талабларига риоя этилиши юзасидан субъектлар кесимида жорий йилнинг ўтган даврида ўрганишлар ўтказилган ва истеъмолчилардан жами 381,6 млрд сўмдан ортиқ асоссиз даромад олинганлиги аниқланган.

Ҳисобот даврида Рақобат қонунчилиги талаблари 800 дан ортиқ ҳолатда бузилиши аниқланиб, белгиланган тартибда 400 дан ортиқ хўжалик юритувчи субъектларга иш қўзғатилиб 49,4 млрд сўм 1 млндан ортиқ истеъмолчиларга қайта ҳисоб-китоб қилиниши таъминланган.

Табиий монополия субъектлари томонидан тадбиркорлик субъектлари ва аҳолидан асоссиз олинган жами 10 033,6 млн сўм (табиий газ – 4 273,2 млн сўм, электр энергияси – 4 534,5 млн сўм, ичимлик сув ва иссиқлик таъминоти – 933,4 млн сўм, бошқа хизматлар – 292,4 млн сўм) маблағлар қайтарилишига эришилди.

Мисол учун, Жиззах вилоятида фаолият кўрсатувчи “Навоий кон-металлургия комбинати” АЖнинг Жанубий кон бошқармаси ва “Чароғон Юлдузи” МЧЖлар мурожаат қилиб, “Hududgazta’minot” АЖ ва унинг “Hududgaz Jizzax” газ таъминоти филиали томонидан асоссиз қарздорлик ҳисобланганлигидан норозилигини билдириб, мазкур масалаларни белгиланган тартибда ҳал этилишида амалий ёрдам кўрсатишни сўраган.

Мазкур мурожаатлар юзасидан Қўмита, “Hududgazta’minot” АЖ ҳамда Қўмитанинг Жиззах вилояти ҳудудий бошқармаси томонидан амалга оширилган ўрганишлар натижасида мазкур тадбиркорлик субъектларига нисбатан асоссиз ҳисобланган 3,66 млрд сўм қарздорлик “Hududgazta’minot” АЖ томонидан “Hududgazta’minot korporativ tizimi” электрон дастурида таҳрирлаш йўли орқали чиқарилиши таъминланиб, тадбиркорларнинг ҳуқуқий манфаатлари ҳимоя қилинишига эришилди.

Давлат буюртмачилари томонидан ўтказилган жами бошланғич қиймати 28,2 трлн. сўм бўлган 25 867 та давлат харидлари бўйича ўтказилган таҳлиллар натижасида буюртмачилар томонидан 16 493 та (63,8 %) савдолар жараёнида 21 574 та рақобатга зид ҳаракатлар аниқланди.

Аниқланган жами 16 493 та ҳолатдан 10 530 та ҳолат бўйича ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларига тақдим этилган, 5 963 та харидлар Қўмита ва ҳудудий органлари томонидан ўрганилиб, ваколат доирасида 1 133 та иш қўзғатилган, 1 029 та мансабдор шахслар маъмурий жавобгарликка тортилган, 501 та харидлар бўйича камчиликлар буюртмачилар томонидан ихтиёрий бартараф этилишига эришилган.

Мисол учун:

Давлат кадастрлари палатасининг Тошкент шаҳар бошқармаси томонидан etender.uzex.uz сайтида “144-дона компьютерларни сотиб олиш” учун жами қиймати
3,6 млрд.сўмлик тендер савдоси ўтказилган.

Харид комиссияси томонидан тендер иштирокчиларининг малака ва техник таклифлари холисона баҳоланмаганлиги натижасида “Рақобат тўғрисида”ги Қонунининг 29-моддасида белгиланган талаблари бузилганлиги аниқланди.

Тендер савдолари натижасида қабул қилинган қарор ва шартнома Қўмитанинг кўрсатмасига асосан буюртмачи томонидан бекор қилиш бўйича кўрсатма берилган.

Инсофсиз рақобат ҳолатлари бўйича келиб тушган жами 234 та мурожаат кўриб чиқилган. Мурожаатлар ўрганилиши натижасида 49 та мурожаат бўйича иш қўзғатилган, 15 та мурожаат бўйича иш қўзғатиш рад этилган, 156 та мурожаат буйича тушунтириш хатлари юборилган, 5 та  мурожаат бўйича апелляция тартибидаги шикоят аризаси, 9 та мурожаат бўйича кўриб чиқиш давом этмоқда.

Мисол учун:

Қўмита “CANDY MIX GOLD” МЧЖнинг Россия давлатининг “Кондитерские изделие Жако” МЧЖ томонидан ишлаб чиқарган “ЖАКО” номли қандолат маҳсулотларини 2019 йилдан буён Ўзбекистон Республикасига етказиб бериш билан шуғулланиши, бироқ  2021 ва 2022-йилларда “REACH IMPEX” МЧЖ ва “JAKO CANDY” МЧЖ номига “ЖАКО” товар белгилари МГУ43387 ва  МГУ44288 гувоҳномалар билан рўйхатга олинганлиги, натижада бугунги кунда “REACH IMPEX” МЧЖ томонидан “CANDY MIX GOLD” МЧЖга “ЖАКО” номли қандолат маҳсулотларини олиб кирилишига тўсқинлик бўлаётганлиги тўғрисида маълум қилиб, мазкур товар белгиларини рўйхатга олинишини инсофсиз рақобат деб топишни сўраган.

Ўрганиш натижаларига кўра, “JAKO CANDY” МЧЖ ва “REACH IMPEX” МЧЖ “Жако” товар белгиларини рўйхатдан ўтказишда Ўзбекистон Республикаси “Рақобат тўғрисида”ги Қонуни талабларини бузган деб топилган ва тегишли кўрсатмалар берилган.

 

Ўтган даврда Истеъмолчилар ҳуқуқлари бузилиши ҳолатлари бўйича жами 30 070 та мурожаатлар келиб тушган.

Мурожаатларнинг 12 906 таси (42,9 фоиз) уй-жой коммунал, транспорт хизматлари, 9 931 таси (33 фоиз) савдо ва умумий овқатланиш, 6 295 таси (20,9 фоиз) алоқа, молия ва ижтимоий хизматлар ҳамда 938 таси (3,2 фоиз) реклама муносабатлари масалаларига тўғри келади.

Мурожаатларни кўриб чиқиш бўйича ўтказилган ўрганишларда
23 945 нафар истеъмолчининг ҳуқуқлари бузилганлиги аниқланган ва истеъмолчилар фойдасига 32,9 млрд. сўм миқдоридаги маблағ қайта ҳисоб-китоб қилиниши таъминланган.

Шу билан бирга, савдо соҳасида истеъмолчиларга 426 та ҳолатда 3,08 млрд. сўмдан ортиқ миқдоридаги маҳсулотлар алмаштириб ёки қайтариб берилган.

Истеъмолчиларнинг номуайян доираси ҳуқуқларини ҳимоя қилиш мақсадида 10 га яқин йўналишда 324 та тизимли ўрганишлар ўтказилган ва истеъмолчилардан жами 143,1 млрд сўм миқдорида ортиқча ҳақ олинганлиги аниланган.

Мисол учун: 1. Маиший чиқинди ташиш хизматлари, 2. Табиий газни етказиб бериш хизматлари, 3. истеъмолчиларга сув оқава хизмати кўрсатиш, 4. Темир йўл хизматларини кўрсатиш, 5. Суғурта хизматларини кўрсатиш, 6. Алоқа хизматларини кўрсатиш, 7. “HUMO AIR” авиакомпанияси томонидан истеъмолчиларга кўрсатилган хизматлар. 8. Пуллик тиббий хизмат кўрсатувчи корхоналар томонидан истеъмолчиларга кўрсатилаётган хизматлар ва шу каби бошқа соҳалар ўрганилган.

Товарлар (ишлар, хизматлар) хавфсизлиги ва уларнинг сифатини назорат қилиш мақсадида, тасдиқланган режа-график асосида мунтазам равишда чакана савдода товарлар назорат харидини ва уларни экспертизадан ўтказиш ишлари йўлга қўйилган.

Хусусан, жами 560 номдаги маҳсулотларнинг назорат хариди амалга оширилиб (“Сифат назорати” телекўрсатуви билан ҳамкорликда), уларнинг экспертизадан ўтказиш натижаларига кўра, 111 номдаги маҳсулотлар норматив-техник ҳужжатлар талабларига жавоб бермаслиги аниқланган.

 

Рекламаларни жойлаштирилиши ва тарқатилиши бўйича жами
37 мингдан ортиқ , жумладан телевидениеда 563та, радио 367 та, ташқи реклама воситаларидаги 29,5 мингдан ортиқ, босма нашрларда 305 та, интернет ва ижтимоий тармоқларда 6,5 мингдан ортиқ ўрганишлар ўтказилди.

Ўрганиш (мониторинг)лар натижасида 14 мингдан ортиқ ҳолатда турли камчиликлар аниқланиб, уларни тезкор бартараф этиш чоралари кўрилди.

Рекламага оид ҳуқуқбузарлик ҳолатлари бўйича аниқланган ҳуқуқбузарлик ҳолатлари бўйича 112 та субъектга нисбатан 2,7 млрд. сўм миқдорда молиявий жарималар қўлланилган.

Реклама берувчилар томонидан тақдим этилган реклама эскизларини амалдаги қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқлиги юзасидан 3 809 та экспертиза ва таҳлиллар ўтказилиб, уларнинг 543 таси (14 фоиз) бўйича реклама тўғрисидаги қонунчилик талабларига номувофиқлиги ҳақида хулосалар берилган.

Бундан ташқари, ташқи рекламаларнинг давлат тили қоидаларига мослигини ўрганиш юзасидан жами 41 443 та мониторинглар ўтказилди. Шундан, 13 262 та (32 фоиз) ташқи ёзувлар, хусусан, пешлавҳа, реклама ва бошқа эълонлар, ахборот матнларининг давлат тили қоидаларига мувофиқ эмаслиги аниқланган.

“Рақобат тўғрисида”ги Қонун бузилиш ҳолатларини олдини олиш мақсадида 2024 йилда 63та, шу кунга қадар эса жами 261та, шундан, 70 та табиий монополия субъектларида, 75 та товар ёки молия бозорида устун мавқега эга бўлган хўжалик юритувчи субъектларда, 35 та маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларида, 32 та республика ижро этувчи ҳокимият органларида ҳамда 49 та давлат иштирокидаги корхоналар монополияга қарши комплаенс тизими тўлиқ жорий этилди.

Шу билан бир қаторда, Қўмита фаолиятини янада самарали давом этириш, олдимизга қўйилган вазифаларни ўз вақтида ва сифатли ижросини таъминлаш мақсадида 2024 йилда Қўмита томонидан 23 та норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари ишлаб чиқилган. Шундан, 5 та Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш лойиҳаси, 4 та Президент қарор ва фармонлари лойиҳаси, 11 та Вазирлар Маҳкамаси қарори, 2 та Қўмита қарор лойиҳаси ҳамда 1 та идоравий буйруқ лойиҳаси тайёрланган.

 

Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасининг йил давомида амалга оширган ишлари тўғрисида қисқа
МАЪЛУМОТ

2023 йилда қабул қилинган янги таҳрирдаги Ўзбекистон Республикаси Конституциясининг 65-моддасида Бозор муносабатларини ривожлантириш, ҳалол рақобат учун шарт-шароитлар яратиш, истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари устуворлигини ҳисобга олган ҳолда иқтисодий фаолият, тадбиркорлик ва меҳнат қилиш эркинлигини кафолатланиши белгиланди.

Конституциянинг 95-моддасига асосан эса, республика монополияга қарши органининг раҳбарини сайлаш Ўзбекистон Республикаси Олий Мажлисининг Сенати мутлақ ваколатларига ўтказилди.

Шу билан бирга, қарийб йигирма йилдан бери фойдаланиб келинаётган ва бугунги кунда бозор муносабатлари талабларига жавоб бермаётган иккита қонунлар бирлаштирилди ва янги таҳрирдаги “Рақобат тўғрисида”ги Қонун қабул қилинди.

Бундан ташқари, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023 йил 6 июлдаги “Маъмурий ислоҳотлар доирасида рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш соҳасида давлат бошқарувини самарали ташкил қилиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-108-сонли Фармони қабул қилинди ва унда Қўмитанинг асосий устувор йўналишлари белгилаб берилди.

Мазкур қонунчилик ҳужжатлари билан берилган ваколатлар, функция ва вазифалардан келиб чиқиб 2023 йилда Қўмита томонидан қўйидаги ишлар амалга оширилди:

1. Қўмита марказий аппарати томонидан 182 та товар ва хизматлар бозорлари таҳлил қилинди. Шундан, 32 та бозорлар тўлиқ таҳлил ва маҳсулот билан тўйинганлиги бўйича 150 та экспресс таҳлиллар ўтказилди.

Тўлиқ таҳлил қилинган 32 та товар ва молия бозорларидан 11 таси бўйича (12 та корхонанинг) устун мавқеи эътироф этилди, 9 таси бўйича (9 та корхона) устун мавқеини йўқотганлиги эътироф этилди, қолган 12 та бозорларда рақобат етарлича ривожланганлиги маълум бўлди.

1. Давлат ва хўжалик бошқаруви органлари ҳамда маҳаллий давлат ҳокимияти органлари томонидан project.gov.uz портали орқали Қўмитага келиб тушган 614 та норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳаларининг (ex-ante усулида) рақобат муҳитига таъсири юзасидан хулосалар тайёрланди, шундан 285 та (46 %) ҳолатда қонунчилик талабларига зид нормалар мавжуд эканлиги аниқланди.

Жумладан, 2023 йил давомида 165 та Ўзбекистон Республикаси Президентининг қарори ва Фармони лойиҳалари Қўмитага келиб тушган бўлса, шулардан 85 тасида (52 %), 339 та Вазирлар Маҳкамаси қарори лойиҳаси Қўмитага келиб тушган бўлса, шулардан 158 тасида (47 %) амалдаги қонунчилик ҳужжатлари ҳамда рақобат қонунчилик ҳужжатлари талабларига зид нормалар мавжудлиги юзасидан тегишли хулосалар берилди.

III. Биржа савдолари орқали жами 83,0 трлн сўмлик 52 турдаги юқори ликвидли ва монопол маҳсулотлар реализация қилинган бўлиб, бунда мазкур айланманинг 25 фоизи (21,0 трлн.сўм) 14 та турдаги нефть ва ёқилғи маҳсулотлари ҳиссасига ва қолган 75 фоизи (62,0 трлн.сўм) 38 та юқори ликвидли ва монопол маҳсулот ҳиссасига тўғри келган.

Бундан ташқари, 76 та ҳолатда биржа савдоларига оид қонунчилик талаблари бузилганлиги бўйича 67 та хўжалик юритувчи субъектларга нисбатан иш қўзғатилди ва тегишли чоралар кўрилди.

1. “Рақобат тўғрисида”ги қонун талабларига риоя этилиши юзасидан иқтисодий тармоқ соҳаларидаги айрим корхоналарнинг фаолиятида 539 та ўрганишлар ўтказилиб, шундан, 344 та (64,4 фоиз) ҳолатда истеъмолчилардан жами 55,7 млрд.сўмдан ортиқ асоссиз даромадлар олинганлиги аниқланди.

Табиий монополия субъектлари томонидан 159 та ҳолатда тадбиркорлик субъектлари ва аҳолидан асоссиз олинган жами 39,1 млрд.сўм маблағларни ихтиёрий равишда бартараф этиш бўйича тегишли кўрсатма берилди.

Мазкур кўрсатмаларга асосан 29,7 млрд сўм (табиий газ – 2,1 млрд сўм, электр энергияси – 10,4 млрд сўм, ичимлик ва иссиқлик таъминоти – 15,9 млрд сўм, бошқа хизматлар – 1,3 млрд сўм) маблағлар қайта-ҳисоб китоб қилинган қолган маблағлар бўйича ҳисоб китоб ишлари олиб борилмоқда.

1. Давлат буюртмачилари томонидан ўтказилган 62 465 та танлов (тендер) савдоларидаги таҳлиллар натижасида буюртмачилар томонидан 18738 та (29,9 %) савдолар жараёнида 27 730 та рақобатга зид ҳаракатлар аниқланди.

Аниқланган жами 27 730 та ҳолатдан 24 018 та ҳолат бўйича ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларига, 688 таси бўйича Ҳисоб палатасига маълумотномалар тақдим этилган, 336 та ҳолат буюртмачилар томонидан ихтиёрий бартараф этилган, 2 688 та ҳолат юзасидан Қўмита ва ҳудудий бошқармалар томонидан иш қўзғатилиб, 485 та мансабдор шахслар маъмурий жавобгарликка тортилди.

1. Инсофсиз рақобат ҳолатлари бўйича келиб тушган жами 234 та мурожаат кўриб чиқилган. Мурожаатлар ўрганилиши натижасида 62 та иш қўзғатилганлиги натижада, 47 тасида қонунбузилиши ҳолати эътироф этилган ва қонунбузилиш ҳолатини бартараф этиш тўғрисида 47 та кўрсатма берилган.

Шунингдек, 15 та иш қонунбузилиш ҳолати ўз исботини топмаганлиги сабабли иш юритувидан тугатилган.

VII. Қўмита томонидан истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва уларнинг мурожаатларини кўриб чиқишда нодавлат-нотижорат ташкилотларини ролини ошириш ҳамда жамоат ташкилотлари билан ҳамкорликни янги босқичга олиб чиқиш мақсадида Истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш федерацияси билан янги меморандум имзоланди.

Ўтган даврда Истеъмолчилар ҳуқуқлари бузилиши ҳолатлари бўйича жами 20 691 та мурожаатлар келиб тушган.

Мурожаатларнинг 7 049 таси (34 фоиз) уй-жой коммунал, транспорт хизматлари, 8 534 таси (42,2 фоиз) савдо ва умумий овқатланиш, 4 344 таси (21 фоиз) алоқа, молия ва ижтимоий хизматлар ҳамда 764 таси (3,6 фоиз) реклама муносабатлари масалаларига тўғри келади.

Мурожаатларни кўриб чиқиш бўйича ўтказилган ўрганишларда 18 868 нафар истеъмолчиларнинг ҳуқуқлари бузилганлиги аниқланган ва истеъмолчилар фойдасига 20,68 млрд. сўм миқдоридаги маблағ қайта ҳисоб-китоб қилиниши таъминланган.

Шу билан бирга, савдо соҳасида истеъмолчиларга 720 та ҳолатда 1998 дона маҳсулотлардаги 5,59 млрд. сўмдан ортиқ миқдоридаги маҳсулотлар алмаштириб ёки қайтариб берилган.

Истеъмолчилардан келиб тушган мурожаатлар ва бошқа идоралар томонидан тақдим этилган маълумотлар асосида истеъмолчиларнинг номуайян доираси ҳуқуқларини ҳимоя қилиш мақсадида турли йўналишларда Қўмита томонидан 20 та ўрганиш ва таҳлиллар ўтказилган.

VIII. Ташқи реклама бозори иштирокчилари учун тенг шароитлар яратиш ҳамда соҳада шаффофликни таъминлашга қаратилган “Ташқи реклама” рақамли мониторинг электрон тизими жорий этилмоқда.

Шу билан бирга, ташқи реклама ва ахборот объектларини (конструкцияларини) тўлиқ хатловдан ўтказилди.

Рекламаларни жойлаштирилиши ва тарқатилиши бўйича жами 55 217 та, жумладан телевидениеда 752 та, радио 501 та, ташқи реклама воситаларидаги 44 857 та, босма нашрларда 633 та, интернет ва ижтимоий тармоқларда 8 474 та ўрганишлар ўтказилди.

Ўрганиш (мониторинг)лар натижасида 27 947 та ҳолатда турли камчиликлар аниқланиб, уларни тезкор бартараф этиш чоралари кўрилди.

Реклама берувчилар томонидан тақдим этилган реклама эскизларини амалдаги қонун ҳужжатлари талабларига мувофиқлиги юзасидан 364 та экспертиза ва таҳлиллар ўтказилиб, уларнинг 43 таси (11,8 фоиз) бўйича реклама тўғрисидаги қонунчилик талабларига номувофиқлиги ҳақида хулосалар берилган.

Республика ҳудудида жойлашган ташқи реклама объектларидаги рекламаларнинг давлат тили қоидаларига мослигини ўрганиш юзасидан жами 61 602 та мониторинглар ўтказилди. Шундан, 23 409 (38 фоиз)та рекламалар давлат тили қоидаларига мувофиқ эмаслиги аниқланган.

Бунда, 8 272 (35 фоиз)та пешлавҳа, ташқи ёзувлар ва бошқа эълонларнинг, шунингдек 4 258 (18 фоиз)та рекламанинг матни бошқа тилларда (асосан рус тилида) берилганлиги, 7 311 (31 фоиз)та пешлавҳа, ташқи ёзувлар ва бошқа эълонларнинг матнида имловий ва луғавий хатолар мавжудлиги ва 3568 та бошқа ҳолатлар аниқланган.

1. “Рақобат тўғрисида”ги Қонун бузилиш ҳолатларини олдини олиш мақсадида 2023 йилда 100та, шу кунга қадар эса жами 196та, шундан, 68 та табиий монополия субъектларида, 59 та товар ёки молия бозорида устун мавқега эга бўлган хўжалик юритувчи субъектларда, 35 та маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органларида, 15 та давлат бошқаруви органларида ҳамда 19 та давлат иштирокидаги корхоналар фаолиятида монополияга қарши комплаенс тизими тўлиқ жорий этилган.

Шу билан бир қаторда, Қўмита фаолиятини янада самарали давом этириш, олдимизга қўйилган вазифаларни ўз вақтида ва сифатли ижросини таъминлаш мақсадида 2023 йилда Қўмита томонидан 40 та норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалари ишлаб чиқилган. Шундан, 7 та Ўзбекистон Республикаси Қонунига ўзгартириш ва қўшимчалар киритиш лойиҳаси, 11 та Президент қарор ва фармонлари лойиҳаси, 14 та Вазирлар Маҳкамаси қарори, 7 та Қўмита қарор лойиҳаси ҳамда 1 та қўшма-қарор лойиҳаси тайёрланган.

 

Рақобатни  ривожлантириш  ва  истеъмолчилар  ҳуқуқларини  ҳимоя  қилиш

қўмитаси  томонидан 2022 йил  давомида  амалга  оширилган  ишлари  тўғрисида
ҲИСОБОТ

1. Қўмитанинг норматив-ҳуқуқий  базани  такомиллаштириш  соҳасида  ҳамда  юридик  соҳада  амалга  оширилаётган  ишлар  тўғрисида

 Қўмита  томонидан 2022 йилда 19 та норматив-ҳуқуқий  ҳужжатлар  лойиҳалари  ишлаб  чиқилган.  Шундан, 3 та қонун  лойиҳаси, 4 та Президент  қарори  лойиҳаси, 9 та Вазирлар  Маҳкамаси  қарори  лойиҳаси,  ва 3 та Қўмитанинг  қарори  тайёрланди.

Бугунги  кунда  ушбу  ҳужжат  лойиҳаларидан 3 таси қабул  қилинган, 6  таси Вазирлар  Маҳкамасига  киритилган, 2 та қонун  лойиҳаси  Олий  Мажлисга  киритилган  ва 8  таси келишиш  жараёнида.

1. Қонун ҳужжатлари  ва  давлат  органлари  қарорларининг  рақобат  муҳитига  таъсирини  баҳолаш

Давлат  ва  хўжалик  бошқаруви  органлари  ҳамда  маҳаллий  давлат  ҳокимияти  органлари  томонидан 2022  йилда регулатион.гов.уз  ва project.gov.uz  портали  орқали  республика  бўйича  келиб  тушган  жами 2652 та норматив-ҳуқуқий  ҳужжатлар  лойиҳалари (ех-анте) рақобат  муҳитига  таъсири  юзасидан  ўрганилиб,  Қўмитанинг  тегишли  хулосалари  берилган,  шундан, 248 та (9,4 %) лойиҳаларда  монополияга  қарши  қонунчилик  ҳужжатлари  талабларига  зид  нормалар  белгиланиши  назарда  тутилаётганлиги  аниқланган.

Ҳудудий  бошқармаларга  вилоятлар,  шаҳар  ва  туманлар  ҳокимликлари  ҳамда  давлат  бошқарув  органларининг  ҳудудий  бошқарма  ва  бўлинмалари  томонидан 2156 та норматив-ҳуқуқий  ҳужжатлар  лойиҳалари  киритилган  бўлиб, 27 та ҳолатда  рақобатга  зид  нормалар  мавжудлиги  юзасидан  тегишли  хулосалар  берилган.

2. Қўмита ва  унинг  ҳудудий  бошқармалари  томонидан  республикадаги
   197 та маҳаллий  давлат  ҳокимияти  органлари  ҳамда  давлат  бошқарув  органлари  томонидан  қабул  қилинган  амалдаги (ех-пост) 132 049 та норматив-ҳуқуқий  ҳужжатлар ва 515 135 та  бошқа  турдаги ( йиғилиш  баёнлари,  хатлар,  топшириқлар  ва  бошқалар)  жами 647 184 та ҳужжатларни  рақобат  тўғрисидаги  қонунчилик  нормаларига  мувофиқлиги  хатловдан  ўтказилди.

Хатлов  натижаси  билан 521 та қонунбузилиш  ҳолатлари  аниқланган  бўлиб,  бунинг  натижасида 76 та маҳаллий  давлат  ҳокимияти  органларига
ҳамда 9 та давлат  органларининг  ҳудудий  бошқармаларига  нисбатан (жами
85 та) ишлар  юритувга  олинди  ва  натижада 100 дан  ортиқ ҳужжатлар ( қарор,  фармойиш  ва  баёнлар)  бекор  қилинди.

3. Қўмита томонидан  иқтисодиётда  тенг  рақобат  муҳитини  яратиш,  янги  бозор  иштирокчиларига  бозорга  киришга  бўлган  тўсиқларни  бартараф  этиш,  алоҳида  хўжалик  юритувчи  субектлар  учун  берилган  мавжуд  эксклюзив  ҳуқуқларни  бекор  қилиш  мақсадида  Қўмита  томонидан 13 та эксклюзив  ҳуқуқларни  бекор  қилиш  бўйича  таклифлар  ишлаб  чиқилди.

Ўзбекистон  Республикаси  Президентининг 2022  йил 8  апрелдаги ПФ–101-сон  Фармони  билан 13 та товар  ва  хизматлар  бозорларида  тадбиркорлар  киришини  эркинлаштириш  ҳамда  мавжуд  эксклюзив  ҳуқуқларни  бекор  қилиш  бўйича  чора-тадбирлар  белгиланган  бўлиб,  шундан  бугунги  кунда 8 та фаолият  тури  бўйича  эксклюзив  ҳуқуқлар  бекор  қилинди.

Эксклюзив  ҳуқуқлари  бекор  қилинган  соҳаларда  бугунги  кунда 206 та  тадбиркорлик  субектлари ушбу  фаолият  билан  шуғуллана  бошлади.  Жумладан, Ҳайдовчилар  ва  ҳайдовчиликка  номзодларни  тиббий  кўрикдан  ўтказиш – 1 та,  Электр  техника  ускуналари  ва  қурилмаларини  марказлаштирилган  тартибда  харид  қилиш – 61 та,  Ҳарбий  мажбуриятли  шахсларнинг,  оддий  аскарлар  ҳамда  бошлиқлар  таркибига  кирувчи  шахсларнинг  давлат  мажбурий  суғуртаси  бўйича  хизматлар – 42 та, Солиқ  органлари  ходимларининг  мажбурий  давлат  суғуртаси  бўйича  хизматлар – 42 та,  Қишлоқ  хўжалиги  ва  автомобиль  шиналари ягона  етказиб  берувчи  томонидан  етказиб  берилиши  бўйича  хизматлар – 49 та, Нефть  маҳсулотларини  сақлаш  бўйича –
11 та  тадбиркорлик  субектлари  кириб  келган.

Шу  билан  бирга,  Қўмита  томонидан  иқтисодиётнинг  барча  тармоқларига  хусусий  секторига  кенг  жалб  қилиш,  эксклюзив  ҳуқуқларми  бекор  қилиш  орқали  мавжуд  монополияларни  тугатиш,  шунингдек 12 та соҳалар  бўйича  хусусий  секторни  кенг  жалб  қилиш  юзасидан  навбатдаги  амалий  чора-тадбирларни  белгилаш  мақсадида  Ўзбекистон  Республикаси  Президентининг  қарори  лойиҳаси  ишлаб  чиқилди.

III.  Инсофсиз  рақобат  амалиётларига,   тил  бириктиришлар  ва  картель  келишувларга  қарши  курашиш  ёъналишида

Инсофсиз  рақобатни  аниқлаш  бўйича

Қўмита  ва  унинг  ҳудудий  бошқармаларига  жами 296 та мурожаатлар  келиб  тушган  бўлиб,  шундан,  марказий аппарат  томонидан 100 та ва  ҳудудий  бошқармалар  томонидан 196 та мурожаатлар  кўриб  чиқилган.  Жумладан:

115 та мурожаат  бўйича 633 та ҳолатда  рақобатга  зид  ҳаракатлар  аниқланиб,  шундан 485 та ҳолатда  қонун  бузилиш  ҳолатларини  бартараф  этиш  бўйича  кўрсатмалар  берилган, 136 та ҳолатда  ишни  кўриб  чиқиш  жараёнида  ихтиёрий  бартараф  этилган  ва 12 та ҳолат  бўйича  ишни  кўриб  чиқиш  давом  этмоқда.

45 та мурожаат  бўйича  иш  қўзғатиш рад  этилган  бўлса, 125 та мурожаат  бўйича  сўров  ва  тушунтириш  хатлари  юборилган, 11 та мурожаат  бўйича  кўриб  чиқиш  давом  этмоқда.

Тил  бириктиришлар  ва  картель  келишувлар  ҳолатларини  аниқлаш  бўйича

Хўжалик  юритувчи  субектларнинг  рақобатни  чеклайдиган  келишиб  олинган  ҳаракатлари  ва  келишувлари ( тил  бириктиришлар  ва  картель  келишувлар)  билан  боғлиқ 6 та  қонунбузилиш  аломатлари  аниқланган,  шулардан 4 та  ҳолат  бўйича  тегишли  махсус  комиссиялар  томонидан  қарор  қабул  қилинган  ва  қонунбузилишни  бартараф  этиш  бўйича  кўрсатма  берилган  ва 2 та  ҳолат  бўйича  фаолиятида  рақобатни  чеклайдиган  келишиб  олинган  ҳаракатлар  аломатлари  мавжуд  тадбиркорлик  субектларининг бозордаги  улуши 35 % дан  камлиги  аниқланган.

Жумладан,  Жиззах  ва Самарқанд  вилоятларида  фаолият  юритаётган  автомактабларнинг  фаолиятини  амалга  оширишда  картель  келишув  ҳолатларини  аниқлаш  мақсадида  автомактабларда  хизмат  кўрсатиш  бозори  ўрганилди  ва  ўрганилган автомактабларнинг  бозордаги  улуши 35  фоиздан  камлиги  аниқланди.

Қорақалпоғистон  Республикаси  ҳудудида  жойлашган  автомобилларга  газ  тўлдириш  компрессор  шохобчаларининг ( кейинги  ўринларда – АГТКШ)  вакиллари  томонидан  ўзаро  келишган  ҳолда  метан  газнинг  нархини  оширилганлиги  юзасидан  тил  бириктиришлар  ва  келишиб  олинган  ҳаракатларни  аниқлаш  мақсадида  ўрганиш  ишлари  олиб  борилди  ва  ўрганишлар  натижасида  келишиб  олинган  ҳаракатлар  ва келишувлар  аниқланмаган.

1. Товар ва  молия  бозорларида  рақобат  ҳолати  таҳлили

Товар,  молия  ва  рақамли  бозорларда  республикамизда  рақобат  муҳитини  баҳолаш,  истеъмолчиларнинг  танлов  имкониятларини  ошириш  ва  ушбу  товар  бозоридаги  тадбиркорлик  фаолияти  учун  қулай  шарт-шароитлар  яратишни  таъминлаш  мақсадида  Қўмита  томонидан 262 та (республика  бўйича 744 та)  товар  ва  хизматлар  бозорлари таҳлил  қилинган. Шундан, 61 та (республика  бўйича 290 та) бозорлар  тўлиқ  таҳлил  қилиниб, 201 тасида (республика  бўйича 454 та) экспресс (ички  бозорнинг  маҳаллий  маҳсулотлар  билан  тўйинганлик  даражаси  юзасидан) таҳлил  ишлари  амалга  оширилди.

Жумладан,  цемент  маҳсулоти  бозори,  суғурта  хизматлари  бозори,  тадбиркорлик  субектлари  фискал  маълумотларини  солиқ  тизими  билан  интеграция  қилиш  хизматлари,  қўриқлаш  хизматлари,  табиий  монополия  субектларининг  монополлашган  ёндош  бозорлари,  фарфор-фаянс  фасфор-фаянс  маҳсулотлари  бозори,  онлайн  такси  агрегаторлари  хизматлари  бозори,  электр  ҳисоблагичлар  бозори  ҳамда минерал  ўғитлар  бозорлари  чуқур  ўрганилди.

Таҳлил  натижаларида 16 та корхона 15 та товар  ва  хизматлар  бўйича Давлат  реестридан  чиқарилди ҳамда 7 та корхона 7 та товар  ва  хизматлар  бўйича Давлат  реестрга  киритилди.

Товар  бозорларнинг  маҳаллий  маҳсулотлар  билан  тўйинганлиги  статистикаси  ва  ҳолати.

Ўзбекистон  Республикаси  Вазирлар  Маҳкамасининг 2010 йил
20 декабрдаги “Саноат  кооперацияси  асосида  тайёр  маҳсулотлар,  бутловчи  буюмлар  ва  материаллар  ишлаб  чиқаришни  маҳаллийлаштириш  дастурига  киритиш  учун  лойиҳаларни  кўриб  чиқишда  ички  бозорнинг  мамлакатимизда  ишлаб  чиқарилган  товарлар  билан  тўлганлигини  аниқлаш  тартиби  тўғрисидаги  низомни  тасдиқлаш  ҳақида”ги 303-сонли  қарорига  асосан  ички  бозорнинг  мамлакатимизда  ишлаб  чиқарилган  товарлар  билан  тўйинганлигини  тўлинганлигини  аниқлаш  мақсадида  дан  ортиқ  товар  бозорларида  ўрганишлар  ўтказилди.

Ўрганиш  натижаларига  кўра, 100 та товар  бозорлари  маҳаллий  ишлаб  чиқарувчиларнинг  маҳсулотлари  билан  тўйинганлиги  ва 101 та товар  бозорининг  тўйинганлик  даражаси  пастлиги ( тўйинмагани)  маълум  бўлди.

1. Тартибга солинадиган  нархлар  ва  тарифларни  таҳлил  ва  назорат  қилиш  соҳасида

Ўзбекистон  Республикаси “ Рақобат  тўғрисида”ги  ва “ Табиий  монополиялар  тўғрисида”ги  қонуни  талабларига  риоя  этилиши  юзасидан
иқтисодий  тармоқ  соҳаларида 346 та ўрганишлар  ўтказилиб,  ўтказилган  ўрганишлар  натижасида 378 та ҳолатда  қонунбузилиши  аниқланган  ва  истеъмолчилардан  жами 135  млрд.сўмдан  ортиқ  олинган  асоссиз  даромадлар  аниқланган.

Натижада, 205 484 та истеъмолчиларнинг  бугунги  кунга  қадар 88,8  млрд сўмлик  манфаатлари  ҳимоя  қилиниб 24  млрд  сўм маблағлар  қайта  ҳисоб-китоб  қилинди.

1. Табиий монополия  субектларини  тартибга  солиш

2022 йилда  табиий  монополия  субектларининг  Давлат  реестрига  киритилган 134  та хўжалик  юритувчи  субектлар 11  та хизмат  турлари  бўйича  фаолиятлари  устидан  мониторинг  олиб  борилди.  Ушбу  хўжалик  юритувчи  субектларининг 94  таси (70  фоиз)  давлат  иштирокидаги  корхоналар  ҳисобланса, 40  таси (30  фоиз)  хусусий  сектор  ҳиссасига  тўғри  келди.

2022  йил давомида 5 та хўжалик  юритувчи  субектлар “ Ангрен ИЕС”  ва “ Янги  Ангрен ИЕС”  АЖлар, “Узбекистан ГТЛ”  МЧЖ, “Навоиюран” ДК, “Веолиа Энергй  Ташкент”  МЧЖ  каби  корхоналар  табиий  монополия  субектларининг  давлат реестрига  киритилди, 1 та “Cитй  буилдинг  салес”  МЧЖ реестрдан  чиқарилди.

Ушбу  соҳада  жами 434  та жисмоний  ва  юридик  шахсларнинг  мурожаатлари ( шундан 345  та юридик  ҳамда 89  та жисмоний  шахслар)  кўриб  чиқилиб,  жами 83,9  млрд  сўм асоссиз  даромад  олинганлиги  аниқланди.

Табиий  монополия субектлари томонидан  тадбиркорлик  субектлари  ва  аҳолидан  асоссиз  олинган  табиий  газ –  9,3 млрд  сўм,  электр  энергияси –
7 млрд  сўм,  ичимлик  ва  иссиқлик  таъминоти –  48,2 млрд  сўм,  бошқа  хизматлар –  1,2 млрд  сўм маблағларни  қайтариш  бўйича  кўрсатма  берилди.  Бугунги  кунда 17,3 млрд  сўм  маблағлар  қайта-ҳисоб  китоб  қилинди. Шунингдек,  мазкур  мурожаатларни  кўриб  чиқишда  жами 16 930 та истеъмолчиларнинг  ҳуқуқларини  ҳимоя  қилинди.

Табиий  монополия  субектларининг Давлат  реестрига  киритилган
134 та  хўжалик  юритувчи  субектлардан 129 тасини 250 турдаги оммавий  шартномалари  лойиҳалари табиий  монополия  тўғрисидаги  қонунчилик  ҳужжатларига  мувофиқлиги  нуқтаи  назаридан  кўриб  чиқилди  ва  улардан 150 та ҳолатда  ёки 60 фоизида доир  қонунчилик  талабларига риоя  қилмаганлиги аниқланди  ва  камчиликларни  бартараф  этиш  чоралари  кўрилди.

Табиий  монополия соҳаларини трансформация  қилиш ёъналишида  тармоқ  инфраструктураси  билан  боғлиқ  ва  табиий  монополия  соҳаларида ( электр  энергияси,  табиий  газ, транспорт (темир  ёъллари,  фуқаро  авиацияси  ва  аеропорт  хизматлари)  ва  телекоммуникация)  мустақил  бозор  регуляторлари  институтини  босқичма-босқич  жорий  этиш  бўйича  Ўзбекистон  Республикаси  Президенти  қарори  лойиҳаси (ИД-70253)  ишлаб  чиқилди  ва  Вазирлар  Маҳкамасига  киритилди.

VII.  Иқтисодий  консентрацияси  устидан  назорат  ҳамда  монополияга  қарши  комплаенс  тизимини  жорий  этиш  бўйича

Бугунги  кунга  қадар  Қўмита  ва  унинг  ҳудудий  бошқармаларига  хўжалик  юритувчи  субектларни  қўшиб  юбориш  ва  қўшиб  олиш  ҳамда  хўжалик  юритувчи  субектларнинг  устав  фондидаги  аксияларни ( улушларни)  олиш  бўйича  битимларга  монополияга  қарши  органнинг  олдиндан  розилигини  олиш  юзасидан  жами 125 та мурожаат  келиб  тушган.  Шундан, 28 та мурожаат  хўжалик  юритувчи  субектларни  қўшиб  юбориш  ва  қўшиб  олишга  розилик  олиш  тўғрисида  бўлса, 97 таси хўжалик  юритувчи  субектларнинг  устав  фондидаги  аксияларни ( улушларни)  олишга  олдиндан  розилик  олиш  билан  боғлиқ  мурожаатлар.

Ушбу  мурожаатларнинг 92  таси бўйича  Қўмита  махсус  комиссиясининг  битимларга  розилик  бериш  тўғрисидаги  қарори  чиқарилган, 30 таси бўйича  монополияга  қарши  органнинг  олдиндан  розилиги талаб  этилмаслиги  тўғрисида  тегишли  жавоб  хатлари  берилган,  шу  билан  бирга 3 та ҳолатда  кўриб  чиқиш  тўхтатилган.

Келиб  тушган  барча  мурожаатлар  чуқур  таҳлил  қилиниб,  Қўмита  томонидан  жами 4 975 млрд. сўмлик битимларга  олдиндан  розилик  берилди,  шундан
35 фоизи,  яъни 1739 млрд. сўмлик (157,3 млн. АҚШ долл.)  битимлар  хорижий  инвесторлар  ҳиссасига  тўғри  келади.

Хорижий  инвесторлар  томонидан  асосан молия бозори,  тўқимачилик,  электротехника,  қурилиш,  қишлоқ  хўжалиги,  озиқ-овқат ва  шу  каби  соҳаларга  тўғридан-тўғри  маблағлар  ва  замонавий  технологиялар  кўринишида  инвестициялар  киритилиши  кўзда  тутилган.

Мисол  тариқасида  олиб  кўрадиган  бўлсак,  ҳисобот  даврида  қуйидаги  бир  нечта  йирик  битимларни  тузишга  монополияга  қарши  органнинг  олдиндан  розилиги  берилди.

Ҳисобот  даврида 11 та ҳолатда  монополияга  қарши  органнинг  олдиндан  розилигини  олмасдан  хўжалик  юритувчи  субектларни  қўшиб  юбориш  ва  қўшиб  олиш  ҳамда  аксияларни ( улушларни)  олиш  юзасидан  битимлар  тузилганлиги  аниқланди  ва  улар  бўйича  белгиланган  тартибда  иш  қўзғатилиб,  келгусида  рақобат  тўғрисидаги  қонунчилик  талаблари  бузилишига  ёъл  қўймаслик  бўйича кўрсатмалар  берилди.

Товар  ёки  молия  бозорида  устун  мавқени  эгаллаб  турган  хўжалик  юритувчи  субектлар  давлат  реестрига  киритилган  корхоналар  ёки  шахслар  гуруҳи  томонидан  ишлаб  чиқариладиган  товарларни  етказиб  беришда  ва  хизматларни  кўрсатишда  тўғридан-тўғри  имзоланган  шартномаларнинг  рақобат  тўғрисидаги  қонунчилик  талабларига  мувофиқ  расмийлаштирилиши  юзасидан  танланма  равишда 146 та хўжалик  юритувчи  субектларнинг 1 460 та тўғридан-тўғри  имзолаган шартномалари ўрганилди.

Ўзбекистон  Республикаси  Президентининг 2022  йил 8  февралдаги “Давлат  муассасаларини  ислоҳ  қилишни  жадаллаштириш  чора-тадбирлари  тўғрисида”ги ПҚ-123-сон  Қарорига  мувофиқ  Қўмита  ва  унинг  ҳудудий  органлари  томонидан Давлат  активларини  бошқариш  агентлиги  билан  биргаликда  ҳудудлар  кесимида 26 804 та давлат  муассасаларининг ташкилий  ҳуқуқий  шаклларини  ўзгартириш  ва  кейинги  фаолияти  бўйича  таклифлар  ишлаб  чиқиш  мақсадида  таҳлил  ишлари  ўтказилди.

Таҳлил  натижаларига  кўра, Давлат тендер  комиссиясига  киритиш  учун Давлат  активларини  бошқариш  агентлигига 25 490 та ҳолатда  соҳанинг  ижтимоий  аҳамиятидан  келиб  чиқиб  сақлаб  қолишга, 406 та ҳолатда  давлат  муассасасини  хусусийлаштиришга, 759 та ҳолатда  давлат  муассасаларини  тугатишга  ва 149 та ҳолатда  давлат  муассасаларини  мулкчилик  шаклини  ўзгартиришга  таклиф  берилди.

Монополияга  қарши  компляенс  тизимини  жорий  этиш  бўйича

Ўзбекистон  Республикаси  Президентининг “ Рақобат  муҳитини  янада  ривожлантириш  ва  иқтисодиётдаги  давлат  иштирокини  қисқартириш  бўйича  қўшимча  чора-тадбирлар  тўғрисида” 2020 йил 6 июлдаги ПФ-6019-сон  Фармонига  ҳамда  Вазирлар  Маҳкамасининг “ Монополияга  қарши  комплаенс  тизимини  жорий  этиш  чора-тадбирлари  тўғрисида” 2021 йил 2 мартдаги 114-сон  қарорига  мувофиқ, 2022 йил
1 январдан  бошлаб табиий  монополия  субектлари,  товар  ёки  молия  бозорида  устун  мавқега  эга  хўжалик  юритувчи  субектлар,  шунингдек  охирги  уч  йилда  товар  сотишдан  олинган  жами  тушумининг  ўртача  йиллик  миқдори 30  млрд.сўмдан  ошадиган  корпоратив  буюртмачиларда монополияга  қарши  комплаенс  тизимини  жорий  этиш белгиланган.

Амалга  оширилган  ишлар  натижасида 104 та корхона  ва  ташкилотда,  жумладан, 10 та давлат  иштирокидаги  корхоналарда, 37 та монополь  корхоналарда, 33 та маҳаллий  ижро  этувчи  ҳокимият  органларида, 22 та давлат  бошқарув  органларида, 2 та корпоратив  буюртмачиларда  монополияга  қарши  комплаенс  тизими жорий  қилинди.

VIII. Давлат  харидлари  ва  бошқа  савдоларда  рақобатни  таъминлаш  бўйича

2022  йил  якуни  бўйича  давлат  ва  корпоратив  буюртмачилар  томонидан  ўтказилган  бошланғич  нархи 27 287  млрд.  сўмлик жами 31 926 та танлов (тендер)  савдоларида  таҳлил  ишлари  олиб  борилди. Таҳлил  ва  ўрганишлар  натижасида  давлат  ва  корпоратив  буюртмачилар  томонидан 8 698 та рақобатга  зид  ҳолатлар  содир  этилганлиги  аниқланди.

Ўтказилган  ўрганишлар  қўйидаги  ёъналишларда  амалга  оширилган:

• товар моддий  бойликларни  харид  қилиш соҳасида  жами  бошланғич  нархи 3 966  млрд.  сўмлик 7 660 дона харидлар  назоратга  олинган  бўлиб,  шундан 3 113 та ҳолатларда рақобатга  зид  хато  ва  камчиликлар  аниқланган;
• қурилиш реконструксия  таъмирлаш ишларида  жами  бошланғич  нархи 6 789 сўмлик 13 046 дона харидлар  назоратга  олинган  бўлиб,  шундан 4 236 та ҳолатларда рақобатга  зид  хато  ва  камчиликлар  аниқланган;
• хизматлар кўрсатиш  соҳасидаги бошланғич  нархи 16 532 сўмлик жами 11 220 дона харидлар  назоратга  олинган  бўлиб,  шундан 1 349 та ҳолатларда рақобатга  зид  хато  ва  камчиликлар  аниқланган.

Юқорида  аниқланган  жами 8 968 та рақобатга  зид  камчиллик  ҳолатлардан 5 507 таси бўйича  ҳуқуқий баҳо  бериш  учун  ҳуқуқ  тартибот  органларига  маълумотномалар  киритилган, 235 та ҳолат  буюртмачилар  томонидан  ихтиёрий  бартараф  этилган, 2 956 та ҳолат  бўйича  Қўмита  ва  ҳудудий  бошқармалар  томонидан 620 та иш  қўзғатилиб, 530 та кўрсатмалар  берилган, 412 та мансабдор  шахслар  маъмурий  жавобгарликка  тортилган.

1. Товар-хом ашё  биржаларини  лицензиялаш  ва  харид  тизимларни  назорат  қилиш  бўйича

Юқори  ликвидли  ва  монополь  турдаги  маҳсулотларни  тасдиқланган  графиклар  асосида  белгиланган  ҳажм  ва  муддатларда  биржа  савдоларига  қўйиб  борилиши  юзасидан мониторинг  тартибда  доимий  назорат  ўрнатилган  бўлиб,  қонунбузарлик  ҳолатлари,  жумладан,  Ўзбекистон  Республикасининг “ Рақобат  тўғрисида”ги  Қонуни  тегишли  моддалари  ва  Вазирлар  Маҳкамасининг 2020  йил 18  мартдаги 170-сонли  қарори  билан  тасдиқланган  Низом  талаблари  асосида  ўрганиш  ва  таҳлил  ишлари  ўтказиб  келинмоқда.

Жумладан,  юқори  ликвидли  ва  монополь  турдаги  маҳсулотлар  ишлаб  чиқарувчи  Республикадаги 500 тадан ортиқ  корхоналар  томонидан 51 турдаги юқори  ликвидли  ва  монополь  маҳсулотлар,  хом  ашё  ва  материалларни  белгиланган  графиклар  асосида  биржа  савдоларига  қўйилиши  юзасидан  ҳудудий  бошқармалардаги  бириктирилган  ходимлар  билан  биргаликда  доимий  назорат  ишлари  олиб  борилмоқда.

Республика  товар-хом  ашё  биржасида  юқори  ликвидли  ва  монополь  турдаги  маҳсулотларнинг  сони  жорий  йилда 38 тадан 51 тага етказилиб,  рўйхатга
8 турдаги маҳсулот  пўлат шар,  металл лист  прокати,  суюқ  углерод  оксиди,  техник  кислород,  каустик сода,  нефть  кокси,  синтетик  нафта  ва  барда  маҳсулотлари  киритилди  ҳамда  ушбу  рўйхатдан  нефть  ва  газ  конденсатлари  чиқарилди.

Шу  билан  бирга,  юқори  ликвидли  ва  монополь  турдаги  маҳсулотларнинг 2022  йилда  сотилган умумий  ҳажми 94  трлн  сўмни ташкил  этиб, 2021  йил  мос  даврига  нисбатан ўсиш 31  фоизни ташкил  этган.

Биржа  савдолари  аниқланган  қоидабузарлик  ҳолатлари  бўйича

Биржа  савдоларида 190 та хўжалик  юритувчи  субектлар  томонидан  манипуляция  ҳаракатларини  содир  этганлиги  ва  биржага  оид  қонунчилик  талаблари  бузилганлиги  натижасида  нархни  сунъий  ошишига  сабаб  бўлган
261 та ҳолат  юзасидан  жами 92 та хўжалик  юритувчи  субектларга  ортиқча  олинган  жами 9 861  млн  сўм маблағларни  ундириш  юзасидан  кўрсатмалар  берилди.

1. Халқаро муносабатлар  ва  жамоатчилик  билан  алоқалар

Қўмита  ва  Европа  тикланиш  ва  тараққиёт  банки (ЕБРР)  ўртасидаги  ўзаро  англашув  меморандумига  биноан, ЭБРР  томонидан  ажратилган 96  минг  евро  миқдоридаги  гранти  асосида “ Ўзбекистон  Республикаси  Монополияга  қарши  курашиш  қўмитасининг  институционал  салоҳиятини  мустаҳкамлаш”  лойиҳаси  доирасида  Қўмита  тизими  ходимлари  кўникма  ҳамда  салоҳиятини  оширишга  қаратилган 3  ойлик  гибрид (онлайн  ҳамда  офлайн)  тарзда  ўқув семинар- тренинглар  ташкил  этилган.

Ўз  навбатида,  Қўмита Иқтисодий  ҳамкорлик  ва  тараққиёт  ташкилоти (ОЕСР)  билан  ҳамкорликда 2021 йил 25 ноябрь  санасида старт  берилган “Рақобатбардошликни  таъминлашнинг  адолатли  бозор  шартлари”  лойиҳаси доирасида  салмоқли  ишлар  амалга  ошириб  келмоқда.

Маълумот  учун: Ушбу  лойиҳасини  татбиқ  этиш  учун ОЕСР томонидан  монополияга  ва  коррупсияга  қарши  курашишни  илғор  халқаро  тажрибага  мувофиқ  амалга  оширилишини  ёълга  қўйиш  мақсадида,  дунёнинг 6 та давлатларидан  бири этиб  Ўзбекистон  Республикаси танлаб  олинган  ҳамда  мазкур лойиҳани  татбиқ  этиш  бўйича  Монополияга  қарши  курашиш  қўмитаси  мувофиқлаштирувчи орган  этиб  белгиланди.

Ушбу  лойиҳа  доирасида  Қўмита ОЕСР  билан  биргаликда  тайёрланган “ Ўзбекистон  Республикаси  рақобат  қонунчилиги  ҳамда  сиёсатига  кириш”  мавзусидаги  ҳисоботи 2022 йил 8 июнь  санасида ОЕСР  экспертлари,  бир  қатор  мутасадди  вазирлик  ва  идоралар  расмийлари  ҳамда  кенг  жамоатчилик  вакиллари  иштирокида “ Ўзбекистон  Республикаси  рақобат  қонунчилиги  ҳамда  сиёсатига  кириш”  ҳисоботи  тақдимоти  бўлиб  ўтди.

Шу  билан  бирга,  Қўмита  ҳамда ОЕСР  томонидан 2022 йил 10-12 октябрь  кунлари “ Бозордаги  хўжалик  юритувчи  субектларининг  устун  мавқеий  ва  уни  суиистеъмол  қилиниши”  мавзусидаги семинар- тренинг  ҳамда 13 октябрь  санасида  халқаро  тадбир  ташкиллаштирилди.

Жаҳон  банкининг “Ўзбекистонда  институционал  салоҳиятни  ошириш” (ИБЛ)  лойиҳа  доирасида  Қўмита  фаолияти  самарадорлигини  ҳамда  ходимлар  салоҳиятини  ошириш  мақсадида  ёлланган 3 та халқаро  экспертлар  томонидан  услубий  тавсиялар  ҳамда  методикаси  ишлаб  чиқилган.

АҚШ  Халқаро  тараққиёт  агентлиги (УСАИД)  “Марказий Осиё  Энергетикаси”  лойиҳасини амалга  оширувчи “Тетра Теч”  компанияси вакиллари  ҳамда  экспертлари  томонидан  Қўмита  тизими  ходимлари  салоҳиятини  оширишга  қаратилган  табиий  монополия  субектларини  тартибга  солиш  борасида  бир  қатор  мавзуларда 1-2  ҳафталик 4 дан  ортиқ
семинар-тренинглар  ташкиллаштирилди.

Шунингдек, Швейсария,  Таиланд, Россия  Федерацияси,  Грузия,  Қозоғистон  Республикаси,  Қирғизистон  Республикаси  каби  бир  қатор  давлатларда  хорижий  давлатларнинг  монополияга  қарши  курашиш  бўйича  ваколатли  органлари,  Халқаро  Рақобат  Тармоғи (ИCН), БМТнинг  Савдо  ва  Тараққиёт  Конференсияси (УНCТАД)  ҳамда  халқаро  ташкилотлар  томонидан  ташкиллаштирилган  монополияга  қарши  курашиш  ҳамда  истеъмолчилар  ҳуқуқларини  ҳимоя  қилиш  борасида 14 дан  ортиқ анъанавий  тарзда  ҳамда 100 га  яқин видеоконференс-алоқа  режимида  ташкиллаштирилган  халқаро  тадбирларда  Қўмита  мутасадди  ходимлари  иштирок  этишди.

Интеграция  жараёнларини  жадаллаштириш

Ўзбекистон  Республикасининг Жаҳон  савдо  ташкилотига (ЖСТ)  қўшилиши  доирасида  давлат  савдо  корхоналари  бўйича  маълумот  қайта  кўриб  чиқилди  ҳамда  тегишли  қисмлари  ЖСТга  аъзо  мамлакатлар  вакиллари  томонидан талаб  этилган  маълумотлар  билан  тўлдирилгандан  сўнг ЖСТ  котибиятига  тақдим  этилди.

ЖСТга  аъзо  давлатларнинг ( АҚШ  ҳамда  Европа  иттифоқи)  тегишли  саволларига  халқаро  экспертлар  томонидан  тақдим  этилган  таклиф  ва  изоҳлардан  келиб  чиқиб  жавоблар  тайёрланди.

Қўмита  халқаро  экспертлар  билан  биргаликда  миллий  қонунчиликни ЖСТ  битимларига  уйғунлаштириш  мақсадида ЖСТ  нормаларига  зид  бўлган (ёки  зид деб  тахмин  қилинган) норматив-ҳуқуқий  ҳужжатлар  ўрганиб  чиқилди.

Ўрганиш  натижаларига  кўра, ЖСТ  битимлари  нормаларига  зид  бўлган
10 дан  ортиқ меъёрий-ҳуқуқий  ҳужжатларда  дискриминасион  нормалар  мавжудлиги  аниқланди.

Ўз  навбатида,  бир  қатор ЖСТ  битимларига  зид  бўлган  нормаларни  ўз  ичига  олган  норматив-ҳуқуқий  ҳужжатлар  ҳамда  уларни  мувофиқлаштириш  юзасидан  пухта  тайёрланган  материаллар  Миллий  қонунчиликни ЖСТ  битимларига  уйғунлаштириш  режасини  ишлаб  чиқиш  бўйича  ишчи  гуруҳга   тақдим  этилган.

Шунингдек,  Қўмита  Инвестициялар  ва  ташқи  савдо  вазирлиги (ИЦВ)  томонидан  жалб  этилган  халқаро  экспертлар Виктор  Огнивсев (Швейсария)  ҳамда Виктор  Крошет ( Бельгия)  Қўмита  ваколатига  кирадиган  масалалар  юзасидан  симуляцион  музокаралар  ўтказилди,  шунингдек  Қўмита  томонидан  Ўзбекистон  Республикасининг  ЖСТга  қўшилиши  доирасида  Ишчи  гуруҳнинг
6-йиғилишига  пухта  тайёргарлик  кўриш  доирасида  тайёрланган  материаллар  кўриб  чиқилиб,  тегишли  ўзгартиришлар  киритилди.

Евроосиё  Иқтисодий  Иттифоқи  билан  ҳамкорлик  алоқаларини  ўрнатиш

Ўзбекистон  Республикаси  Ҳукумати  ва  Евроосиё  иқтисодий  комиссияси  билан 2021-2023  йилларга  мўлжалланган  қўшма  чора-тадбирлар  режасига  мувофиқ  Қўмита  Евроосиё  иқтисодий  комиссиясининг (ЕИК)  Рақобат  ва  монополияга  қарши  тартибга  солиш  блоки  билан  ҳамкорликда  истеъмолчилар  ҳуқуқларини  ҳимоя  қилиш,  табиий  монополияларни  тартиб  солиш,  давлат  харидларини  назорат  қилиш  борасида  бир  қатор  чора-тадбирлар  амалга  оширилди.

Монополияга  қарши  курашиш  қўмитаси  томонидан  халқаро  экспертлар  билан  биргаликда  Ўзбекистон  Республикасининг  янги  таҳрирдаги “ Рақобат  тўғрисида”ги  қонуни  лойиҳаси  ишлаб  чиқилган.

Мазкур  қонун  лойиҳасида  ЕОИИ  қонунчилигидаги  рақобатни  ривожлантириш,  монополияга  қарши  тартибга  солиш,  давлат  харидларини  назорат  қилиш  ҳамда  табиий  монополияларни  тартибга  солиш  каби  бир  қатор  тегишли  нормалар  Ўзбекистон  Республикасининг  янги  таҳрирдаги “ Рақобат  тўғрисида”ги   қонуни  лойиҳасига  киритилган.

Шунингдек,  Вазирлар  Маҳкамасига  ҳамда  Инвестициялар  ва  ташқи  савдо  вазирлигига  Евроосиё  иқтисодий  иттифоқи  тўғрисидаги  шартноманинг  тегишли  қисмларида  келтирилган  нормаларга  миллий  қонунчиликни  мувофиқлаштириш  бўйича  таҳлилий  материаллар  ҳамда  таклифлар  юборилган.

1. Истеъмол бозорларида  нархларни мониторинг  қилиш  бўйича

Истеъмол  бозорлари  ва  чакана  тармоқларда  нарх-навони  назорат  қилиш  ёъналишида

Ўзбекистон  Республикаси  Президентининг 2022 йил 31 майдаги
ПФ-145-сон  Фармонига  асосан  аҳолини  асосий  турдаги  озиқ-овқат  ва  зарур  маҳсулотлар  билан  таъминлашни  ташкил  этиш,  уларнинг  хавфсизлиги  ва  сифатини  тизимли  назорат  қилиш  ҳамда  маҳсулотлар  нархларининг  барқарорлигини  таъминлаш  мақсадида  Вазирлар  Маҳкамасининг 2022 йил 19 декабрдаги 716-сон  қарорига  асосан  Истеъмол  бозорларида  нархларни мониторинг  қилиш  департаментига  бир  қатор  қўшимча  вазифа  ва  ваколатлар  берилди.

Фармонда  белгиланган  вазифалар  ижроси  юзасидан  қуйидагилар  амалга  оширилмоқда.  Жумладан,

1. Фармоннинг 9-бандида, мазкур  Фармон 2-иловасида  кўрсатилган  давлат  органлари  ва  ташкилотларнинг  маълумотлар  базаси  Монополияга  қарши  курашиш  қўмитасининг  ахборот  тизимига  интеграция  қилинишини  таъминлаш  вазифаси  белгиланган.

Мазкур  топшириқ  ижроси  юзасидан,  Монополияга  қарши  курашиш  қўмитаси  томонидан  тегишли  вазирлик  ва  идоралар  билан  ҳамкорликда 25  та  вазирлик  ва  идоралардан  маълумотларни  ахборот  тизимлари  орқали  реал  вақт  режимида  маълумот  олиш  бўйича  Технологик  ёъриқномалар  имзоланди.

2. Қорақалпоғистон Республикаси,  вилоятлар  ва  Тошкент  шаҳридаги  савдо  ярмаркалари  фаолиятини  мунтазам  назорат  қилиб  бориш  учун  барча  деҳқон  бозорларида  ва  аҳоли  зич  истиқомат  қиладиган  маҳаллаларда  жойлашган
   318  та ярмаркаларга  Қўмитанинг 217  нафар масъул  ходимлари  бириктирилди  ва  маҳсулотларнинг  нархлари  бўйича  доимий  назорат  ўрнатилган.

Мазкур  ярмарка  расталарига 48  турдаги маҳсулотлар  чакана  савдоси  ташкил  этилиб,  ярмарка  савдоларидаги  маҳсулотлар  нархлари  ўртача  бозор  нархларига  нисбатан 12 – 37  фоизгача арзонроқ  сотилиши  ташкиллаштирилган.

Истеъмолчиларга  қишлоқ  хўжалиги  маҳсулотларини  тўғридан-тўғри  арзон  нархларда  етказиб  берилишини  таъминлаш  мақсадида  Қорақалпоғистон  Республикаси (226  та),  Андижон (30  та),  Бухоро (136  та),  Жиззах (30  та),  Қашқадарё (240  та),  Навоий (38  та),  Наманган (156  та),  Самарқанд (40  та),  Сурхондарё (245  та),  Тошкент (292  та),  Фарғона (137  та),  Хоразм (44  та)  вилоятлари  ва  Тошкент  шаҳри (311  та)да 1925  нафар деҳқонларга  бозор  ҳудудида қўшимча  жой  ажратилишида  амалий  ёрдам  кўрсатилди.

3. Ички бозорда буғдой ва ун маҳсулотлари  реализация  қилиниши  ва  нархлари  шаклланиши  юзасидан  ўрганиш  ўтказилиб,  аниқланган  камчиликларни  жойида  батафсил  ўрганиш  бўйича  ҳудудий  органларга  топшириқ  юборилди.

Дастлабки  ўрганиш  жараёнида  айрим  ҳудудларда  бошланғич  нархларнинг  нисбатан  юқори  суръатларда  ошиши  таъсир  қилганлиги  кузатилди.  Хусусан,  йил  бошидан  буғдойнинг  биржадаги  энг  юқори  бошланғич  нархлари  Жиззахда –
4,2  млн  сўм,  Тошкентда – 3,7  млн  сўм,  Қашқадарёда – 3,6  млн  сўм,  Сурхондарёда – 3,6  млн  сўм,  Фарғонада – 3,6  млн  сўм  ва  Хоразмда – 3,6  млн  сўмгача  кўтарилганлиги  кузатилди.

4. Тошкент шаҳрида  жойлашган  деҳқон  бозорларида  асосий  истеъмол  маҳсулотлари  улгуржи  савдоси  билан  фаолият  юритаётган тадбиркорлик  субектлари билан  учрашувлар  ташкил  этилиб,  бозорларда  арзонлаштирилган  озиқ-овқат  маҳсулотлари  савдосига  мўлжалланган “ ишлаб  чиқарувчи  растаси”ни  ташкил  этиш  бўйича  ишлар  олиб  борилмоқда.
5. Ички бозорда техник  чигит маҳсулотининг  реализацияси  қилиниши  ва  нархлар  ўзгариши  мавжуд  маълумотлар  асосида  таҳлил  қилиниб,  ҳудудий  бошқармалар  томонидан  пахта  хом-ашёсини  қайта  ишлашдан  олинган  маҳсулотлар нархлари  шаклланишини ўрганишлар  ўтказилди,  ўрганишлар  натижасида  ҳудудлар  томонидан  пахта  хом-ашёсидан  олинган  маҳсулотлар  қолдиғига  аниқлик  киритиш  ва  захиралар  аниқланганда,  ўз  эҳтиёжидан  ортиқча  қисмини  биржа  савдоларига  техник  чигити  қўймаган  ва  биржага  график  тақдим  этмаган 5  та (Қорақалпоғистон  Республикасида 2  та,  Хоразмда 2  та,  Жиззахда
   1  та)  кластерга  нисбатан  қонунчилигида  белгиланган  тартибда иш  қўзғатилган.
6. Ҳудудларда пахта-тўқимачилик  кластерлари  ва  фермер  хўжаликлари  фаолиятида  учраётган  муаммолар  ва  тўсиқларни  тизимли  ҳамда  таҳлилий  ўрганиш,  улар  томонидан  ишлаб  чиқарилаётган  маҳсулотларнинг  нархига  бевосита  ёки  билвосита  таъсир  этаётган  салбий  омилларни  аниқлаш  мақсадида  кластерлар  ва  фермер  хўжаликлари  вакиллари  билан  учрашувлар,  тематик  суҳбатлар  ўтказилди.
7. Қўмита томонидан  доимий  равишда  истеъмол  бозорларидаги  нархлар  мониторинг  қилиб  борилмоқда  цитрус  мевалар,  сут  ва  балиқ  маҳсулотлари  нархига  салбий  таъсир  этаётган  омилларни  аниқлаш  мақсадида  ишлаб  чиқарувчилар,  импортёрлар,  улгуржи  ва  чакана  савдоси  билан  шуғулланаётган тадбиркорлик  субектлари билан  учрашувлар  ўтказилди,  натижалари  бўйича  таклифлар  ишлаб  чиқилиб,  ўрнатилган  тартибда  Вазирлар  Маҳкамасига  тақдим  этилди.
8. Ўзбекистон Республикаси  Вазирлар  Маҳкамасининг 2022 йил
   12 октабрдаги 587-сонли “2022–2023 йилларнинг  қиш-баҳор  мавсумида  аҳоли  ва  ижтимоий  соҳа  муассасаларининг  асосий  турдаги  қишлоқ  хўжалиги  маҳсулотларига  бўлган  эҳтиёжини  қондириш  бўйича  қўшимча  чора-тадбирлар  тўғрисида”ги  қарорига  асосан  Ўзбекистон  Республикаси  Бош  прокуратураси  ҳузуридаги  Иқтисодий  жиноятларга  қарши  курашиш  департаменти  билан  биргаликда  қиш-баҳор  мавсуми  учун  асосий  турдаги қишлоқ  хўжалиги  ва  озиқ-овқат  маҳсулотларини  захира  омборларига  ғамланганлиги ҳолати  юзасидан  жойларга  чиққан  ҳолда  ўрганиш  ўтказилиб,  ҳамда  аниқланган  ҳолатлар  бўйича  тегишли  маълумотномалар  расмийлаштирилди  ҳамда  тегишли  ҳолатларда  туман  ва  шаҳар  ҳокимликлари  масъулларига  нисбатан  интизомий  чоралар  кўллаш  бўйича  таклифлар  киритилган.
9. Ички бозорда  сотилаётган  бензин  нархларини  барқарорлаштириш  ҳамда  тақчиллик  ва  ажиотаж  ҳолатларни  олдини  олиш  мақсадида  тегишли  чора-тадбирлар  амалга  оширилмоқда.

Хусусан,  республика  аҳолисини  нефть  маҳсулотлари  билан  барқарор  ва  мақбул  нархларда  таъминланишини  ташкил  этиш  бўйича  Қўмита  ва  барча  ҳудудий  бошқармаларда  мувофиқлаштирувчи штаблар шакллантирилиб,  фуқаро  мурожаатларини  тезкор  қабул  қилиш  ва  зарур  тушунтиришлар  бериш  мақсадида “ cалл  cентер”  марказлари  ёълга  қўйилди;

– республика  кесимида  АЁҚШлардаги  чакана  нархлар  ва  уларнинг  жойлашган ( локацияси)  манзилини  қулай  тарзда  кўриб  бориш  учун телеграм  бот “ бензин  нарх”  ишга  туширилди,  бунда  фойдаланувчилар  ўзларига  энг  яқин  ва  нархлари  арзон  бўлган  АЁҚШларни  ушбу  бот  орқали  тез  аниқлашлари  мумкин;

– ҳудудий  органлар  томонидан 2 172  та АЁҚШларга АИ-80  бензин  маҳсулотининг  нархларини  асоссиз  оширмаслик  бўйича  огоҳлантириш  юборилди  ҳамда  ҳар  бир  АЁҚШ  кесимида  нархлар  мониторингини  юритиш  бўйича  ходимлар  бириктирилган;

– берилган  огоҳлантиришлар  натижасида  республиканинг 1 563 та  АЁҚШларда 1  литр  бензиннинг  ўртача  нархини 7 000  сўмдан 5 700  сўмгача,  ёки 19  фоизгача пасайишига эришилди.

Ички  ва  ташқи  бозорларида  нархларни  таҳлил  қилиш  ёъналишида

Ички  истеъмол  бозорларида  асосий  турдаги  озиқ  овқат  маҳсулотлари  чакана  нархлари  ва  унинг  ошишига  таъсир  этувчи  омиллар  таҳлил  қилинди.

Шунингдек, техник  чигит, гуруч,  бензин,  буғдой, ун, нон,  сут,  цитрус  мевалари,  гречка ҳамда балиқ маҳсулотлари  реализацияси,  шу  жумладан  импорти  ҳолати  юзасидан  ўрганиш  ўтказилиб,  Вазирлар  Маҳкамасига  нархларни  барқарорлаштириш  бўйича  таклифлар  киритилди.

Хусусан,  ички  бозорни  айрим  турдаги талаб  юқори  бўлган  цитрус  мевалар ( банан)  нархлари  таҳлил  қилинганда,  жорий  йил  январ-ноябр  ойларида  банан  импорти 127,2  минг  тоннани  ташкил  этиши  ёки  ўтган  йилнинг  мос  даврига  нисбатан 57,4  минг  тоннага (80  фоизга)  ошганлиги  кузатилди.

Ўзбекистон  Республикаси  Президентининг 2019  йил 30  декабрдаги
ПҚ-4554-сон  қарори  ижроси  ҳолати  ва  дори  воситалари,  хусусан импорт  дори  воситаларига  нархларни  белгилаш референт  нарх шакллантириш  тизими  доирасида  амалга  оширилаётганлиги  ҳолати  ҳамда  белгиланган  улгуржи  ва  чакана  нархларнинг  тўғри  шаклланиши  юзасидан  ўрганиш  ўтказилиб,  натижалари  бўйича  таклифлар  ишлаб  чиқилиб,  ўрнатилган  тартибда  Вазирлар  Маҳкамасига  киритилди  ҳамда  тегишли  топшириқлар  белгилаб  олинди.

Асосий  истеъмол  товарлари  нархлари,  тариф  ва  нотариф  чекловлар,  ички  бозорда  маҳсулотларнинг  тўйинганлик  даражаси,  соҳага  оид  хориж  янгиликлари,  шу  жумладан  халқаро  биржалардаги  ҳолатлар  ва  бошқа  маълумотлар  умумлаштирган  ҳолда  Асосий  истеъмол  товарлари “ Дайджест”и  тайёрлаб  борилмоқда.

XII.  Ҳудудларда  рақобатни  ривожлантириш  соҳасида

Қўмита  раисининг 2022 йил 14 февралдаги  Монополияга  қарши  курашиш  қўмитасининг  ҳудудий  органлари  фаолиятини  комплекс  ўрганишни  ташкил  қилиш  тўғрисидаги 18-ИЧ  буйруғига  асосан 14 та  ҳудудий  бошқармаларнинг  барчасини  фаолияти  комплекс  ўрганиб  чиқилди.

Ўрганиш  натижасида  Ҳудудий  бошқармалар  томонидан  амалга  оширилган  ишлар  билан  бирга  қатор  камчиликларга  ёъл  қўйилганлиги  аниқланди.  Аниқланган  камчиликларни  бартараф  этиш  ҳамда  зарур  чоралар  кўриш  мақсадида  ҳудудий  бошқармаларга  таклифлар  берилди.

Шунингдек,  Ўзбекистон  Республикаси  Президентининг 2021 йил
3 декабрдаги ПФ-29-сон  Фармони  ҳамда ПҚ-31-сон  қарори  ижросини  таъминлаш  мақсадида Наманган  ва  Фарғона  вилоятларида  маҳаллаларни  комплекс  ижтимоий  иқтисодий  ривожлантириш “ янги  ўсиш  нуқта”лари ( драйверларни)ни  шакллантириш  ва  тўлиқ  ишга  солиш,  тадбиркорлик  ва  рақобатни  ривожлантириш,  янги  инвестиция  лойиҳаларини  ишлаб  чиқиш, “маҳаллабай”  ва “ хонадонбай”  ишлаш  тизими  бўйича  тегишли  ишлар  амалга  оширилди.  Жумладан:

Наманган  вилоятидаги 788 та маҳаллаларга  тайинланган “ ҳоким  ёрдамчилари”  билан  Маҳаллабай  ишлаш  ва  тадбиркорликни  ривожлантириш  агентлигининг Наманган  вилоят  бошқармаси, туман  марказлари  ва  республика  вакиллари  томонидан  жорий  йилда  ҳамкорликда  барча  маҳалладаги 528,9 минг та  хонадонлар  тўлиқ  хатловдан  ўтказилиб,  иқтисодий  аҳволига  кўра 4 та тоифага  ажратиб  олинди.  Хатлов  натижасида  даромадини  ошириш  истагини  билдирган  хонадонлар  сони 282,7 минг тани  ташкил  этди.

Йил  бошидан 229,8 минг нафар  фуқаролар  даромадли  иш  ўринлар  билан  бандлиги  таъминланди.  Буларнинг 164,5 минг нафари  ҳоким  ёрдамчилари  ташаббуси  ва  уларнинг  амалий  кўмаги  ҳисобига  амалга  оширилди.  Шундан,
61 283 нафари доимий, 13 222 нафари жамоат  ишларига  жойлаштирилган  бўлса, 60 170 нафар фуқароларга  ижара  асосида  ер  ажратиб  берилди,
90 078 нафари ўзини-ўзи банд  қилинди  ва 5 071 нафар фуқаро  якка  тартибдаги  тадбиркорлик  ташкил  этди.

Хусусан, Наманган  вилоятида  ҳоким  ёрдамчилари  билан  ўтказилган  учрашувларда  билдирилган  таклифларга  биноан  вилоятидаги  ташаббускор  ҳоким  ёрдамчиларининг  амалий  кўникмаларини  янада  ривожлантириш  мақсадида 19-21  август  кунлари Тошкент  шаҳрида  ташкил  этилган “Тошкент  сувенирлари” Республика  кўргазма-савдосида Наманган  вилоятидаги 5 нафар ташаббускор  ҳоким  ёрдамчиларининг  иштироки  таъминланди  ва  улар  учун  зарур  шарт-шароитлар  яратиб  берилди.

Вазирлар  Маҳкамасининг  йиғилиш  баёнига  асосан  Қўмитага  бириктирилган Тошкент  шаҳрининг  Учтепа  туманидаги 12 та (А.Соғуний, Ватан,  Ватанпарвар,  Диёробод,  Дийдор,  Нуробод, Фарҳод,  Ҳамдўст, Ширин,  Янгиёъл,  Боғобод,  Боғистон)  маҳаллаларда “ намунавий маҳалла”  қиёфасини  яратиш,  маҳаллалар  инфратузилмасини  яхшилаш,  тадбиркорликни  қўллаб-қувватлаш,  аҳоли  турмуш  даражасини  ошириш  ҳамда у  ерда  янги  кичик  бизнес  ва  хизмат  кўрсатиш  обектларини  ташкил  этиш  орқали “Темир дафтар”, “ Ёшлар  дафтари”  ва “ Аёллар  дафтари”га  киритилган  ишсиз  фуқароларнинг  бандилигини  таъминлаш  бўйича  тегишли  чора-тадбирлар  амалга  оширилди.

Наманган,  Фарғона  вилоятлари  ҳамда Тошкент  шаҳрининг  Учтепа  туманидаги “Аёллар  дафтари” ва “Темир дафтар” га  киритилган  хотин-қизларнинг  мактаб  ёшидаги  фарзандларини  мактаб  формалари  билан  таъминлаш  мақсадида 130 нафар мактаб  ўқувчиларига  жами  қиймати 39 млн.сўмлик  мактаб  формаси  тарқатилди.

Қўмитага  бириктирилган Тошкент  шаҳрининг  Учтепа  туманидаги 12 та “Яшил  макон” умуммиллий  лойиҳасини  амалга  ошириш  чора-тадбирлари  доирасида  Учтепа  тумани маҳалла  хайрия  жамоат  фондига
200 млн.сўм ўтказиб  берилди.  Бу  маблағлар  эвазига  жами 15 648 та шундан
12 минг туб  мевали  дарахтлар  ҳамда 3648 дона узум  кўчатлари  экилиши  таъминланди.

Соғуний, Ватан,  Ватанпарвар,  Диёробод,  Дийдор,  Нуробод, Фарҳод,  Ҳамдўст, Ширин,  Янгиёъл,  Боғобод,  Боғистон маҳаллаларда  янги  йил  байрамини  кўтаринки  руҳда  қарши  олиш,  эҳтиёжманд  оилаларни  қўллаб-қувватлаш,  ногиронлиги  бўлган  болаларни  ва  нуронийларни  ҳолидан  хабар  олиш  ҳамда  маҳаллаларда “Байрам  оши”  тадбирлари  ўтказилди.

XIII.  Истеъмолчилар  ҳуқуқларини  ҳимоя  қилиш  борасида

Истеъмолчилар  ҳуқуқларини  ҳимоя  қилиш  ва  реклама  бозорини  тартибга  солиш  соҳасида ягона  давлат  сиёсатини  ишлаб  чиқиш ва амалий  ижросини  таъминлаш соҳасида

Истеъмолчилар  ҳуқуқларини  ҳимоя  қилиш  ва  реклама  бозорини  тартибга  солувчи 2 та асосий  қонунлар ( шундан 1  тасига  тегишли  ўзгартириш  ва  қўшимчалар киритилди,1  таси  янги  таҳрирда)  қабул  қилинди.

Истеъмолчилар  ҳуқуқларини  чеклаб  қўювчи  нормалар  мавжудлиги  юзасидан  амалдаги 23 та норматив-ҳуқуқий  ҳужжатлар хатловдан  ўтказилди  ва  Адлия  вазирлигига  тегишли  таклифлар  киритилди.

Вазирлик  ва  идоралар  томонидан  ишлаб  чиқилган 53 та қонун  ҳужжатлари  лойиҳаларининг истеъмолчиларга  таъсири нуқтаи  назаридан  экспертизадан  ўтказилиб,  тегишли  хулоса  ва  таклифлар  берилди..

Аҳолининг  истеъмолчилик  билими  ва  саводхонлигини  оширишга  қаратилган  дастурларни  ишлаб  чиқиш  ва  амалга  ошириш  соҳасида:

Ўзбекистон  Республикаси  Президентининг 2019 йил 11 сентабрдаги
ПФ-5817-сон  Фармонига  мувофиқ,  Агентликнинг  асосий  вазифаларидан  бири  бу – аҳолининг  истеъмолчилик  билими  ва  саводхонлигини  оширишга қаратилган  дастурларни  ишлаб  чиқиш  ва  амалга  ошириш  ҳисобланади.  Шунга  кўра,  Ўтган  давр  мобайнида  мазкур  ёъналишларга асосий  эътибор  қаратган  ҳолда бир  қатор  ишлар  амалга  оширилди.

Хусусан,  жорий  йилнинг  ўтган  даври  мобайнида оммавий  ахборот  воситаларида турли  мавзуларда  жами 4 286 та материал  ва  ҳуқуқий  ахборотлар ( шундан,  телевидениеда 540 та лавҳа,  радиода 282 та эшиттириш, “Телеграм”  ижтимоий  тармоғида 3  марта тўғридан-тўғри  эфир  орқали  чиқишлар,  босма  нашрларда 145 та мақолалар,  электрон  ахборот  воситаларида 3 319 та материаллар  жойлаштирилди)  берилди.

Истеъмолчиларга  уларнинг ҳуқуқ  ва  манфаатларини  ҳимоя  қилишда ёрдам  кўрсатиш  соҳасида

Истеъмолчиларнинг  номуайян  доираси  ҳуқуқларни  ҳимоя  қилиш  бўйича  ўтказилган  тизимли  ўрганишлар  ва  келиб  тушган  мурожаатларга  асосан жами 3 259 111  нафар истеъмолчиларга 75 600,6 млн  сўм зарар  етказилганлиги  аниқланиб,  уларга 60 609,9 млн  сўм маблағлар  қайта  ҳисоб-китоб  қилиниши  натижасида 2 133 721  нафар истеъмолчиларнинг  ҳуқуқлари  тикланишига  эришилди.  Қолган  маблағларни  истеъмолчиларга  қайта  ҳисоб-китоб  қилиш  ва  уларнинг  ҳуқуқларини  тиклаш  чоралари  кўрилмоқда.

Жумладан:

Ҳисобот  даврида  истеъмолчилар  томонидан  ўз  ҳуқуқ  ва  манфаатлари  бузилиши  ҳолатлари  юзасидан  Агентлик  ва  унинг  ҳудудий  тузилмаларига  жами 25 644 та (2021  йил  давомида 26 249 та)  мурожаатлар  қилинган.

Мурожаатларнинг 10 277 таси (40,1 фоиз)  уй-жой  коммунал, транспорт  хизматлари, 9 596 таси (37,4 фоиз)  савдо  ва  умумий  овқатланиш, 4 415 таси (17,2 фоиз)  алоқа,  молия  ва  ижтимоий  хизматлар  ҳамда 1 356 таси (5,3 фоиз)  реклама  муносабатлари  ва  бошқа  масалаларга  тўғри  келади.

Мазкур мурожаатларнинг  19 905 таси ёки 80,6 фоизи (13 604 таси қаноатлантириш  ва 6 301 таси ҳуқуқий  ёрдам  бериш) ижобий  ҳал  этилган  бўлиб, 3 886 тасига (15,2 фоиз)  тегишли  тушунтириш  берилган  ва 939 таси (3,7 фоиз)  ваколатли  идораларга  юборилган.

Мурожаатларни  кўриб  чиқиш  бўйича  ўтказилган  ўрганишларда 83 960 нафар истеъмолчиларнинг  ҳуқуқлари  бузилганлиги ҳамда  уларга 17,8 млрд сўмдан ортиқ  миқдорида  зарар  етказилганлиги  аниқланган.

Аниқланган  маблағларнинг 15,9 млрд сўми (89,3 фоиз)  истеъмолчиларга қайта  ҳисоб-китоб  қилиниб,  қолган 1,9 млрд сўм маблағларни  уларга  қайтариш  чоралари  кўрилмоқда.

Хусусан,  савдо  ва  умумий  овқатланиш  соҳасида  ҳуқуқлари  бузилган  истеъмолчиларга 5,3 млрд сўм миқдорида  маблағлар  нақд  пул  кўринишида  қайта  ҳисоб-китоб  қилиниши,  шунингдек 466 нафар истеъмолчига 2,0 млрд сўм миқдоридаги  товарлар  қайтариб  берилиши  таъминланган.

Истеъмолчилар  ҳуқуқларини  ҳимоя  қилиш  тўғрисидаги  қонун  ҳужжатларига  риоя  этилиши  устидан давлат  назоратини амалга  ошириш,  шунингдек, товарлар ( ишлар,  хизматлар) хавфсизлиги  ва  уларнинг  сифатини  назорат  қилишда ҳамкорлик  соҳасида

Товарлар ( ишлар,  хизматлар)  хавфсизлиги  ва  уларнинг  сифатини  назорат  қилиш  мақсадида,  тасдиқланган режа-график  асосида мунтазам  равишда  чакана  савдода  товарлар назорат  харидини ва  уларни экспертизадан  ўтказиш ишлари  ёълга  қўйилган.

Шунга  кўра,  жами 242 номдаги (50 турдаги)  маҳсулотларнинг назорат  хариди амалга  оширилиб ( “Сифат  назорати” телекўрсатуви  билан  ҳамкорликда),  уларнинг  экспертизадан  ўтказиш  натижаларига  кўра, 51 номдаги (12 турдаги)  маҳсулотлар  норматив-техник  ҳужжатлар  талабларига  жавоб  бермаслиги  аниқланган.  Мисол  учун:

– ички  бозордаги Л&С  кабели ССА,  Нурмакс  ва ИРCАБ  оқим  ўтказувчи  ядролар  ва  ўтказгичларнинг  эълон  қилинган  электр  қаршилигига,  шунингдек,  кучланиш  талабларига  жавоб  бермаслиги  аниқланиб,  тегишли  чоралар  кўриш  учун  Қурилиш  соҳасида  назорат  инспексияси  ва  Техник  жиҳатдан  тартибга  солиш  агентлигига  юборилган.

Истеъмолчиларнинг ҳуқуқ  ва  манфаатларини  ҳимоя  қилиш  ва  уларнинг  ҳуқуларини  тиклаш соҳасида

Истеъмолчилар  ҳуқуқларини  ҳимоя  қилиш  ва  реклама  тўғрисидаги  қонун  ҳужжатлари  бузилиши ( аломатлари)  ҳолатлари  юзасидан 558 та (шундан, 519 таси  истеъмолчи  ва 39  таси  реклама  қонунчилиги  бўйича) субектларга  нисбатан  иш  қўзғатилиб, қонунбузилиш  ҳолатларини  тугатиш  ва  келгусида  такрорламаслик  юзасидан  кўрсатмалар  берилган.

61 нафар ҳуқуқбузарларга  нисбатан  маъмурий  баённомалар  расмийлаштирилиб,  тегишли  судларга  юборилган  ва 46 нафар шахсга  нисбатан  жами 21,6 млн. сўм миқдорида  маъмурий  жарималар  қўлланилган.

Истеъмолчилар  ҳуқуқларини  ҳимоя  қилиш  ва  реклама  бозорини  тартибга  солиш  бўйича  судларга 48 та даъво  аризалари  киритилиб, шундан 15 таси  қаноатлантирилган, 33 таси  судлар  томонидан  кўриб  чиқилмоқда.

Тадбиркорлик  ва  истеъмолчилик  маданиятини  такомиллаштириш, реклама  соҳасида  ноҳалол  рақобатга ва нотўғри  рекламанинг  юзага  келишига  ёъл  қўймаслик мақсадида реклама  бозорини  тартибга  солиш соҳасида

Рекламаларни  жойлаштирилиши  ва  тарқатилиши  бўйича  жами 66 303 та, жумладан  телевидениеда 573 та, радио 214 та,  ташқи  реклама  воситаларидаги 51 000 та,  босма  нашрларда 678 та, интернет  ва  ижтимоий  тармоқларда 13 838 та ўрганишлар  ўтказилган.

Ўрганиш (мониторинг)лар  натижасида 19 425 та ҳолатда  турли  камчиликлар  аниқланиб,  уларни  тезкор  бартараф  этиш  чоралари  кўрилган.

Тотализатор  ва  букмейкерли  фаолияти  рекламасини  жойлаштириш  ҳолатларини  бартараф  қилиш  бўйича 4 014 та обектларда  ўтказилган  ўрганишларда  аниқланган 208 та камчиликлар  бартараф  этилган.

Маъмурий  ҳудудда  фаолият  юритаётган  савдо  ва  хизмат  кўрсатиш  обектларининг ( дорихона,  савдо  дўкони,  мой  алмаштириш,  умумий  овқатланиш  ва  ш.к)  ташқи  қисмига  реклама-ахборотларини  жойлаштирилиши  ва  уларни  ким  томонидан ( дилер,  ишлаб  чиқарувчи  ёки  бошқалар)  ўрнатилганлигига  аниқлик  киритиш  бўйича 9 906 та обектларда  ўтказилган  ўрганишларда  аниқланган 4 831 та камчиликлар  бартараф  қилинган.

2021-йилда Монополияга қарши курашиш қўмитаси томонидан бир қанча ишлар амалга оширилган.

Биринчидан, инсофсиз рақобатга йўл қўйилмаслиги бўйича.

Ўтган йилда ушбу йўналишда 261 та мурожаат ўрганиб чиқилди, натижада 68 та ҳолатда инсофсиз рақобатга йўл қўйилганлиги аниқланиб, белгиланган тартибда иш қўзғатилди ва қонунбузилиш ҳолатларини бартараф етиш бўйича кўрсатмалар берилди.
Бундан ташқари, техник чигитни сотишда келишиб олинган ҳаракатлар – картел келишувларига барҳам берилди. Биржада савдоларида кластерлар томонидан чигит бошланғич нархи асоссиз равишда қарийб 40 фоиз оширилиши, пировардида пахта ёғи нархи ошишига таъсир қилган.
Кўрилган чоралар натижасида нархлар оширилгунга қадар бўлган даражага қайтарилиши таъминланди ва бугунги кунда нархлар шу даражада сақланиб келинмоқда.
Иккинчидан, нархларни тартибга солиш соҳасида.
Монопол корхоналар томонидан тартибга солинадиган нархларнинг нотўғри қўлланилиши натижасида олган 71 млрд сўмдан ортиқ асоссиз даромад истеъмолчилар фойдасига қайта ҳисоб қилинди.

Натижада, шу миқдорда 44 минг нафар аҳоли ва тадбиркорларнинг иқтисодий манфаатлари ҳимоя қилиниши таъминланди.
Масалан, уруғлик дон, дизел, електр ва иссиқлик енергияси, табиий газ ҳамда бошқа маҳсулот ва хизматлар нархлари шулар жумласидандир.
Бундан ташқари, бир қатор товар ва хизматларга монопол юқори нархлар қўлланилишининг олди олинди. Жумладан, калсийланган сода 20 фоиз, сертификатлаштириш хизматлари 15 фоиз, йер ости коллекторлари хизмати 50 фоизга пасайтирилди.
Натижада, 300 га яқин тадбиркордан 100 млрд сўмдан ошиқча тўлов ундирилиши олди олинди.
Жарима майдончалари фаолияти рақобат асосида йўлга қўйилиши ва хусусий тадбиркорлик субйектларидан асоссиз тўловлар ундирилиши бекор қилинди.
Учинчидан, табиий монополиялар фаолиятини тартибга солиш соҳасида.
Табиий монополия субйектларининг шартномалари тўлиқ хатловдан ўтказилди. Шартномалар рақобат ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қонунчилигига тўлиқ мувофиқлаштирилди.
Оммавий шартномаларнинг Монополияга қарши курашиш қўмитаси билан тўлиқ келишилгандан сўнг тузилиши тизими йўлга қўйилди.
Коммунал тўловлар 100 мингдан ортиқ аҳолидан ортиқча олинган 8,7 млрд сўмлик тўловлар аҳоли фойдасига қайта ҳисоб қилинди.
Хусусан, мингдан ортиқ оилавий корхоналарга нисбатан тарифларни ошириб қўллаш натижасида олинган 1,5 млрд сўм қайтарилди мазкур маблағлар улар томонидан ўз тадбиркорлигини ривожлантир учун йўналтиришга имкон яратилди.

Биргина Тошкент шаҳрида жойлашган кўп қаватли уй қурилиши билан шуғулланувчи тадбиркордан асоссиз равишда електр енергияси учун ундирилган 1,7 млрд сўм тадбиркорга қайтарилди.
Ёки, темир йўл хизматларини кўрсатишда имтиёзларни қўлламаслик ҳамда қўшимча хизматларни тиқиштириш ҳолатлари бартараф етилиши натижасида 300 млн сўм маблағ тадбиркорлар фойдасига ҳал қилинди.
Тўртинчидан, давлат иштирокини чеклаш ва қонунбузилиш профилактикаси соҳасида.
Давлат иштирокидаги корхоналарни ташкил етишда Қўмитанинг олдиндан розилигини олиш, бунда 5 дан ортиқ хусусий тадбиркор фаолият юритувчи соҳаларда давлат корхоналарини ташкил етмаслик механизми йўлга қўйилди.
Натижада, давлат иштирокидаги корхоналарни тузиш бўйича 29 та мурожаат кўриб чиқилиб, 10 та ҳолатда бундай корхоналарнинг ташкил етилиши мақсадга мувофиқ емас деб топилди.
Таъкидлаш жоизки, Давлат Раҳбарининг тегишли қарорига мувофиқ Қўмита томонидан доимий равишда давлат муассасалари фаолияти таҳлил қилиниши, хусусий тадбиркорлар фаолият юритаётган ва рақобат ривожланган соҳаларда давлат муассасаларини хусусийлаштириш ёки тугатиш бўйича таклифларни Давлат тендер комиссиясига киритиб бориш механизми белгиланди.Металл маҳсулотлар ишлаб чиқариш бозорида индуксион печлардан фойдаланишга қўйилган чекловларни бекор қилиш бўйича таклифлар ишлаб чиқилди, бу еса бевосита 50 дан ортиқ тадбиркорга фаолиятини қайта тиклашга имкон берди.
Қонунбузилиш оқибатини бартараф етиш емас, балки уларнинг олдини олишга қаратилган монополияга қарши комплайенс тизими йўлга қўйилган ва муттасил равишда ривожлантириб борилмоқда.
Бунда монополиялар ва давлат ташкилотларида фаолиятни рақобат қонунчилигига мувофиқ ташкил етиш мақсадида комплаенс хизматлари ташкил етилди.
Жами 46 та, шундан 10 та давлат иштирокидаги корхоналарда, 14 та маҳаллий ҳокимият органларида ва 22 та давлат бошқаруви органларида комплаенс тизими жорий қилинди.
Бугунги кунда улар фаолияти мувофиқлаштириб борилмоқда ва бундай ташкилотлар кўпайтирилмоқда.Бешинчидан, тендер ва биржа савдоларини тартибга солиниши соҳасида. Давлат харидлари доирасидаги тендер савдоларида 6,7 мингдан зиёд (2020-йилнинг мос даврида 2,2 мингдан зиёд рақобатни чекловчи омилларнинг олди олинди.
Товар хомашё биржалари орқали сотиладиган юқори ликвидли ва монопол маҳсулотлар сони 38 тадан 45 тага йетди, тадбиркорлар очиқ савдолар орқали товар ва хомашё ресурслари харид қилиш имкони кенгайтирилди.

Савдоларни манипулясия қилишнинг олдини олишга қаратилган механизмлар ишлаб чиқилди.
Олтинчидан, рақобатга таъсири баҳоланган бошқа вазирлик ва идоралар ҳамда уларнинг ҳудудий бўлинмалари томонидан ишлаб чиқилган 1,5 мингта норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар лойиҳалар ўрганилди ва 278 та лойиҳада рақобатга зид нормалар аниқланди ва уларни бартараф етиш тегишли хулосалари берилди.
Шунингдек, маҳаллий ҳокимликлар томонидан қабул қилинган 976 та ҳамда давлат органларининг 374 та ҳужжатлари рақобатга зид еканлиги аниқланди ва уларни бекор қилиш чоралари кўрилди