{"id":43986,"date":"2023-12-27T09:42:05","date_gmt":"2023-12-27T04:42:05","guid":{"rendered":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/?p=43986"},"modified":"2023-12-27T09:51:46","modified_gmt":"2023-12-27T04:51:46","slug":"sotib-olingan-sovga-nosoz-chiqsa-nima-qilish-kerak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/sotib-olingan-sovga-nosoz-chiqsa-nima-qilish-kerak\/","title":{"rendered":"SOTIB OLINGAN SOVG’A NOSOZ CHIQSA NIMA QILISH KERAK?"},"content":{"rendered":"

SOVG’A NOSOZ chiqsa, qaerga boramiz?<\/span><\/strong><\/p>\n

Odatda bayramlar arafasida ko\u2018pchilik o\u2018z yaqinlariga qanday sovg\u2018a olish haqida bosh qotiradi. Ammo ba’zida yaxshi niyatlar xarid qilingan maishiy tovarlarning nosozligi ma’lum bo\u2018lib qoladi. Foydalanish jarayoni\u00adda qattiq shovqin chiqaradi,\u00a0 o\u2018chirib-yoqish tugmalari ishlamay qoladi, tezda qizib ketadi… Albatta, bunday tovar nafaqat sifatsiz, balki xavfli ham hisoblanadi. Bu yana aynan shu brend ostidagi qalbaki mahsulot bo\u2018lishi ham mumkin.<\/p>\n

Xo\u2018sh, sovg\u2018a uchun maishiy texnika vositalarini xarid qilishda nimalarga e’tibor berish kerak? Bu borada Raqobatni rivoj\u00adlan\u00adtirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u2018mitasi<\/strong> yetakchi mutaxassisi Norbek \u00adMANIYOZOV tushuncha berdi.<\/p>\n

Bugungi kunda sovg\u2018abop texnika tovarlarini bozorlardan, do\u2018konlardan yoki internetdan foydalangan holda elektron tarzda xarid qilish mumkin. Masalan, oshxona buyumlaridan kombayn, sharbat chiqarish uskunasi, kofe maydalagich, mikroto\u2018lqinli pechlar,\u00a0 shuningdek, uyali telefon vositasi, soch quritgich va tekislash\u00a0 tovarlari shular jumlasidan.<\/p>\n

Ularni tanlash unchalik murakkab ish emas, asosiysi ishonch. Bu ishda do\u2018kon sotuvchisi yaqindan yordam beradi: tovarlar bilan tanishtiradi, elektr tokiga ulangan holda tekshirib, undan qanday foydalanish kerakligi haqida tegishli tavsiya beradi: maishiy texnika tovarlari qaysi davlatga tegishli ekanligi, ishlab chiqaruvchi korxonaning nomi, yuridik manzili, aloqa uchun telefon raqamlari bilan tanishib bo\u2018lgach, iste’molchi tovarni xarid qilishga qaror qiladi. Albatta, kafolat taloni hamda nazorat kassa chekini olish ham\u00a0 xaridda eng muhim jihat hisoblanadi.<\/p>\n

Qanday yo\u2018l tutish kerak?<\/strong><\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi \u201cIste’molchilarning huquqlarini himoya qilish to\u2018g\u2018risida\u201dgi<\/strong> Qonunining 11-moddasiga<\/strong> muvofiq, uzoq muddat foydalaniladigan barcha turdagi tovarlar va xizmatlarga ishlab chiqaruvchi kafolat muddati belgilashi lozim.<\/em> Kafolat muddati tovar iste’molchiga sotilgan yoki xizmat ko\u2018rsatilgan kundan, agar tovar sotilgan kunni aniqlash imkoni bo\u2018lmasa, tovar ishlab chiqarilgan kundan boshlab hisoblanadi.<\/p>\n

Ishlab chiqaruvchi kafolat muddati mobaynida tovar (xizmat)ning, shu jumladan, butlovchi buyumlarning normal ishlashini ta’minlashi shart.<\/p>\n

13-moddasiga muvofiq, kafolat muddati va yaroqlilik muddati belgilanmagan tovarlar bo\u2018yicha olti oy etib belgilangan.<\/em><\/p>\n

15-moddasiga muvofiq, tovarda kafolat muddatida topilgan nuqsonlarni sotuvchi iste’molchi tegishli talab qo\u2018ygan paytdan e’tiboran yigirma kun ichida, ishlab chiqaruvchi esa o\u2018n kun ichida bepul bartaraf etishi lozim;<\/em><\/p>\n

17-moddasiga ko\u2018ra, hajmi katta yoki vazni besh kilogramm\u00addan ziyod tovarni ta’mirlash, narxini tushirish, almashtirish uchun eltish va iste’molchiga qaytarib keltirish sotuvchi (ishlab chiqaruvchi) kuchi bilan va uning hisobidan amalga oshiriladi. Ushbu majburiyat bajarilmagan taqdirda tovarni eltish va qaytarib olib kelish iste’molchi tomonidan amalga oshirilishi, eltish va qaytarib olib ketish bilan bog\u2018liq xarajatlarni sotuvchi (ishlab chiqaruvchi) qoplashi shart.<\/em><\/p>\n

Qonunning 18-moddasiga muvofiq, iste’molchi maqbul sifatli nooziq-ovqat tovarini xarid qilgan kunidan e’tiboran o\u2018n kun ichida ushbu tovar sotib olingan joydagi sotuvchidan uni ayni shunday tovarga almashtirib olishga bunday tovar sotuvda bo\u2018lmasa, pulini qaytarib olishga haqli.<\/em><\/p>\n

Agar tovardan foydalanilmagan, u shikastlanmagan, qadog\u2018i bilan qaytarilgan bo\u2018lsa, uning iste’mol xususiyatlari saqlangan va ushbu sotuvchidan sotib olganligini tasdiqlovchi asoslar bo\u2018lsa, iste’molchining tovarni almashtirish yoxud qaytarib olish haqidagi talabi qondirilishi lozim.<\/p>\n

Agar taraflarning kelishuvida boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo\u2018lsa, iste’molchi tomonidan to\u2018langan pul summasini unga qaytarish tovar uchun haq to\u2018lash qanday shaklda amalga oshirilgan bo\u2018lsa, xuddi shunday shaklda amalga oshiriladi.<\/p>\n

Qanday tovarlarda kafolat muddati bo\u2018lishi belgilangan?<\/p>\n

Almashtirib olish tartibi va almashtirib berilmaydigan tovarlar ro\u2018yxati O\u2018zbekiston Respub\u00adlikasi Hukumati tasdiqlaydigan qoidalar bilan belgilanadi.<\/p>\n

Muvofiqlik <\/strong>sertifikati <\/strong>bo\u2018lmasa-chi?<\/strong><\/p>\n

Yuqoridagilardan kelib chiqib, maishiy texnika vositalarini sovg\u2018a uchun yoki boshqa maqsadlarda xarid qilishda kafolat muddatiga, ishlab chiqaruvchining respublika hududlarida servis markazlari borligiga, eng asosiysi muvofiqlik sertifikati borligiga, foydalanish shartlari va mahsulotning texnik pas\u00adporti davlat tilida ekanligiga e’tibor qaratish shartdir!<\/p>\n

Hozirda ko\u2018plab savdo markazlari, bozor va do\u2018konlarda yangi yil uchun archa hamda boshqa turli chiroqlar bilan yoritilgan be\u00adzaklar sotilyapti. Ammo ularni ham xarid qilishda inson salomatligiga zarar yetkazmasligini isbotlovchi yana o\u2018sha muvofiqlik sertifikati borini xarid qilish bilan foydalanishda yong\u2018in xavfsizligi qoidalariga rioya etilishini ta’minlash mumkin.<\/p>\n

Iste’molchi huquqini tiklashga kim kafolat beradi?<\/strong><\/p>\n

Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u2018mitasiga o\u2018tgan davr mobaynida maishiy elektr texnika savdosi yo\u2018nalishida 2433 ta murojaatlar kelib tushgan. Ushbu murojaatlarni ko\u2018rib chiqish natijasida 1 mlrd. 576 mln. 471 ming so\u2018mlik zarar qayta hisob-kitob qilingan.<\/p>\n

Kelib tushgan murojaatlarda tovarlarning kafolat muddatida buzilishi va servis xizmatlarini ko\u2018rsatish, ya’ni bepul ta’mirlash, xarid qilingan tovarlarni almashtirib berish, belgilangan maqsadlarda foydalanishning imkoniyati yo\u2018qligi, sotuvchi tomonidan noto\u2018g\u2018ri ma’lumot berilganligi yoki tovar xossalarining tushuntirilmagani oqibatida foydalanishdagi noqulayliklar, sotuvchi tomonidan kafolat berilgan bo\u2018lsa-da, tovar O\u2018zbekistonga noqonuniy kirim bo\u2018lganligi sababli servis markazi tomonidan xizmat ko\u2018rsatilmasligi, sotuvchi bergan kafolat muddatida xizmat ko\u2018rsatish servis markaziy yo\u2018qligi sababli iste’molchilarni sarson bo\u2018lishi, nuqsonli tovarni almashtirib berish yoki qaytarib topshirishda yo\u2018l kira xarajatlarini to\u2018lash, tashishdagi kamchiliklar tufayli iste’molchilarga yetib borgunga qadar tovarda nuqsonlar paydo bo\u2018lganda ularni isbotlash masalalari kabi muammolar o\u2018rin olgan.<\/p>\n

Raqobat qo\u2018mitasi tomonidan mazkur murojaatlarni ko\u2018rib chiqishda iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qonunchiligi doirasida tegishli harakatlar amalga oshirilib, iste’molchilarning buzilgan huquqlarini tiklashiga kafolat beradi.<\/p>\n

Ammo keyingi vaqtlarda ijtimoiy tarmoqlar orqali ayrim fuqarolar tomonidan tadbirkorlik sub’ekti sifatida ro\u2018yxatdan o\u2018tmasdan, sifati kafolatlanmagan, noma’lum yo\u2018llar bilan mamlakatimizga olib kirilgan maishiy texnika vositalarini sotish holatlar ham uchrab turadi. Oqibatda iste’molchi zarar ko\u2018radi.<\/p>\n

Fuqarolarning shaxsiy kartasiga pul mablag\u2018laringizni o\u2018tkazib sovg\u2018a yoki boshqa maqsadlarda mahsulot xarid qilishdan saqlaning. Sababi mazkur holatda sifati va xavfsizligi kafolatlanmagan xarid hisoblanadi, iste’molchi esa aldanib yoki chuv tushib qolishi mumkin.<\/p>\n

Ma’lumot uchun<\/p>\n

O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2003 yil 13 fevraldagi 75-sonli qarori bilan Cha\u00adka\u00adna savdo qoidalarining 1-ilovasi Zarur sifatdagi, qaytarib olinmaydi\u00adgan yoki shunga o\u2018xshash to\u00advar\u00adga almashtirilmay\u00addi\u00adgan nooziq-ovqat to\u00advar\u00adlari ro\u2018yxatining 11-ban\u00addiga ko\u2018ra<\/em>, Kafolat muddatlari belgilangan texnik jihatdan murakkab maishiy tovarlar \u00adquyidagilar:<\/p>\n