O\u2018zbek tili \u2013 milliy o\u2018zligimiz va mustaqil davlatchiligimiz timsoli. Shu bois, Prezidentimiz O\u2018zbek tili bayrami kuni munosabati bilan xalqimizga yo\u2018llagan bayram tabrigida ham mamlakatimizda o\u2018zbek tilining davlat tili sifatidagi o\u2018rni va ahamiyatini oshirish, uni zamon talablari asosida rivojlantirish masalasi milliy o\u2018zligimizni anglash, millat ruhini saqlab qolish, yorug\u2018 kelajagimizni ta’minlashning eng muhim omili ekanini alohida ta’kidladi.<\/p>\n
Shu o\u2018rinda aytish kerakki, 2022-yil yangi tahrirda qabul qilingan \u201cReklama to\u2018g\u2018risida\u201dgi qonunga davlat tiliga oid norma kiritildi. Qonunning 6-moddasiga ko\u2018ra, O\u2018zbekiston Respublikasi hududida reklama O\u2018zbekiston Respublikasining davlat tilida tarqatiladi.<\/p>\n
Reklama mazmunining tarjimasi quyidagi talablarga rioya etgan holda boshqa tillarda takror berilishi mumkin:<\/p>\n
\u2013 reklama mazmunining boshqa tillardagi tarjimasi matni uning O\u2018zbekiston Respublikasi davlat tilidagi asosiy ma’nosini buzib ko\u2018rsatmasligi kerak;<\/p>\n
\u2013 tashqi reklama orqali joylashtiriladigan reklamaning boshqa tillardagi tarjimasi matni O\u2018zbekiston Respublikasi davlat tilidagi reklama matnining pastki qismida gorizontal holda joylashtirilishi va umumiy reklama maydonining qirq foizidan oshmasligi kerak;<\/p>\n
\u2013 reklamaning boshqa tillardagi tarjimasi matni harfining o\u2018lchami O\u2018zbekiston Respublikasi davlat tilidagi reklama matni harfining o\u2018lchamidan kichik bo\u2018lishi kerak;<\/p>\n
\u2013 tele va radiokanallarda, shuningdek, bosma nashrlarda tarqatiladigan reklamaning boshqa tillardagi tarjimasi har kungi umumiy reklama hajmining yigirma foizidan oshmasligi kerak.<\/p>\n
Bundan tashqari, \u201cDavlat tili haqida\u201dgi O\u2018zbekiston Respublikasi qonunining 20-moddasiga asosan, lavhalar, e’lonlar, narxnomalar va boshqa ko\u2018rgazmali hamda og\u2018zaki axborot matnlari davlat tilida rasmiylashtirilishi va e’lon qilinishi belgilangan.<\/p>\n
Bu borada O\u2018zbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u2018mitasi hamda mutasaddi tashkilotlar tomonidan doimiy ravishda reklamalarning davlat tili qoidalariga muvofiqligini ta’minlash yuzasidan bir qator chora-tadbirlar amalga oshirib kelinmoqda.<\/p>\n
Xususan, hududlarda joylashgan tashqi reklama ob’ektlaridagi reklamalarning davlat tili qoidalariga mosligini o\u2018rganish yuzasidan 9,5 mingga yaqin monitoring \u00a0o\u2018tkazildi.<\/p>\n
Shundan 35 foiz holatda reklamalar \u201cReklama to\u2018g\u2018risida\u201dgi qonunda belgilangan davlat tiliga oid talablarga muvofiq emasligi aniqlangan va ularni tezkor bartaraf etish choralari ko\u2018rilgan. 16 foiz holatda reklamaning matni boshqa tillarda berilgan. Shuningdek, 17 foiz reklama va e’lonlar matnida imloviy va lug\u2018aviy xatolar mavjudligi kuzatilgan.<\/p>\n
Mazkur talablardan kelib chiqqan holda, o\u2018tkazilgan o\u2018rganishlarda davlat tilidan boshqa tillarda aks ettirilgan va imloviy xatolarga yo\u2018l qo\u2018yilgan holatlarni bartaraf etish, umuman, davlat tili va reklama to\u2018g\u2018risidagi qonunchilikka qat’iy rioya etilishi yuzasidan 1 600 dan ortiq tadbirkorlik sub’ektlariga rasmiy ogohlantirish taqdim etildi va ular bilan o\u2018tkazilgan tushuntirish profilaktika ishlari natijasida kamchiliklar ixtiyoriy ravishda bartaraf etilishi ta’minlandi.<\/p>\n
Shu bilan birga, joriy yilning avgust\u2013sentyabr oylarida Toshkent shahri va viloyatidagi tashqi yozuvlar, xususan, peshlavha, reklama va boshqa e’lonlar, axborot matnlarining davlat tili va reklama to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik hujjatlari talablariga muvofiqligini o\u2018rganish bo\u2018yicha Ishchi guruhlar tomonidan bevosita joyiga chiqqan holda har bir tuman bo\u2018yicha o\u2018rganish olib borildi.<\/p>\n
Tahlillar shuni ko\u2018rsatmoqdaki, bugungi kunda reklama faoliyatini tartibga solishda ayrim muammolar saqlanib qolmoqda. Jumladan, qonunchilikda davlat tiliga doir talablar mavjud bo\u2018lsa-da, mazkur talablarni buzganlik uchun javobgarlik nazarda tutilmagan. Bu holat esa, o\u2018z navbatida, reklama beruvchilar tomonidan qonun talablariga to\u2018liq rioya etilmasligiga olib kelmoqda. Buning natijasida shahrimiz ko\u2018chalarida betartib joylashtirilgan, turli-tuman ajnabiy tillarda yozilgan reklama va boshqa tashqi yozuvlar ko\u2018payib bormoqda.<\/p>\n
Shu o\u2018rinda A.Qahhorning \u201cNima uchun ko\u2018cha harakati qoidasini buzgan kishiga militsiya hushtak chaladi-yu, butun bir tilni buzayotgan odamlarga hech kim hushtak chalmaydi?\u201d, degan so\u2018zlari yodimizga tushadi.<\/p>\n
Shuning uchun Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u2018mitasi tomonidan reklamani tayyorlash, joylashtirish va tarqatishdagi munosabatlarni tartibga solish, yuqoridagi kabi qonunbuzilish holatlarining oldini olish, mamlakatimizda davlat tilining nufuzi va mavqeini yana-da oshirish, reklama berishda davlat tiliga doir talablarni buzganlik uchun fuqaro va mansabdor shaxslar uchun ma’muriy javobgarlik belgilash maqsadida \u201cO\u2018zbekiston Respublikasining Ma’muriy javobgarlik to\u2018g\u2018risidagi kodeksiga o\u2018zgartish va qo\u2018shimchalar kiritish to\u2018g\u2018risida\u201dgi qonun loyihasi ishlab chiqilib, jamoatchilik muhokamasiga havola etildi.<\/p>\n
Loyihada davlat tiliga doir talablarni buzganlik uchun fuqaro va mansabdor shaxslar uchun ma’muriy javobgarlik belgilash, bunda, tashqi yozuvlar, xususan, peshlavha, reklama va boshqa e’lonlar, axborot matnlarining lotin yozuviga asoslangan o\u2018zbek alifbosida taqdim etish shartligi talablari belgilanmoqda.<\/p>\n
Bunda, albatta, reklamalarni davlat tili bilan birga boshqa tillarda ham berish mumkin, bunga hech qanday to\u2018siqlar yo\u2018q. Faqatgina, qonunning 6-moddasida belgilanganidek, reklama mazmunining boshqa tillardagi tarjimasi matni uning davlat tilidagi asosiy ma’nosini buzib ko\u2018rsatmasligi, davlat tilidagi reklama matnining pastki qismida gorizontal holda joylashtirilishi, boshqa tillardagi tarjima matni harfining o\u2018lchami davlat tilidagi reklama matni harfining o\u2018lchamidan kichik bo\u2018lishi kabi talablarga rioya qilinishi kerak.<\/p>\n
Binobarin, ulug\u2018 shoirimiz Erkin Vohidov aytganidek, \u201cOna tili \u2013 umummillat mulki. Demak, til oldidagi mas’uliyat ham umummilliy bo\u2018lib, bu yolg\u2018iz tilshunoslarning emas, butun millatning ishi\u201d ekanini doimo yodda tutishimiz lozim.<\/p>\n
Asadulla QAYUMOV,<\/strong><\/p>\n Raqobatni rivojlantirish va iste’molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u2018mitasi raisi o\u2018rinbosari<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" O\u2018zbek tili \u2013 milliy o\u2018zligimiz va mustaqil davlatchiligimiz timsoli. Shu bois, Prezidentimiz O\u2018zbek tili bayrami kuni munosabati bilan xalqimizga yo\u2018llagan bayram tabrigida ham mamlakatimizda o\u2018zbek tilining davlat tili sifatidagi o\u2018rni va ahamiyatini oshirish, uni zamon talablari asosida rivojlantirish masalasi milliy o\u2018zligimizni anglash, millat ruhini saqlab qolish, yorug\u2018 kelajagimizni ta’minlashning eng muhim omili ekanini alohida ta’kidladi.…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":43706,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true},"categories":[3],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"yoast_head":"\n