Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 9-noyabr kuni paxta-to\u2018qimachilik klasterlari faoliyatini takomillashtirish, qishloq xo\u2018jaligi tarmoqlarini qo\u2018llab-quvvatlash va hosildorlikni oshirish chora-tadbirlari muhokamasi bo\u2018yicha videoselektor yig\u2018ilishi o\u2018tkazildi.<\/p>\n
Dunyodagi bugungi ziddiyatlar, savdodagi cheklovlar iqtisodiyotda o\u2018z aksini topmay qolmaydi. Jumladan, bu omillar oziq-ovqat va to\u2018qimachilik eksportiga salbiy ta\u2019sir qildi. Bu vaziyatda eng to\u2018g\u2018ri yo\u2018l \u2013 qishloq xo\u2018jaligida hosildorlikni keskin oshirish hisobiga tannarxni kamaytirish, chuqur qayta ishlashga va qo\u2018shilgan qiymat yaratishga ko\u2018proq investitsiya jalb qilib, eksportni ko\u2018paytirishdir.<\/p>\n
Shu bois yig\u2018ilishda qishloq xo\u2018jaligini yangicha yondashuvlar, tashkiliy va moliyaviy vositalar orqali qo\u2018llab-quvvatlash choralari muhokama qilindi. Davlatimiz rahbari har bir tarmoqqa alohida to\u2018xtalib, yangi taklif va tashabbuslarni aytdi.<\/p>\n
Tahlillarga ko\u2018ra, bu yil 41 ta paxta-to\u2018qimachilik klasterida hosildorlik 40 sentnerdan oshgan bo\u2018lsa, 9 tasida 30 sentnerdan kam bo\u2018lgan. Hosildorlik pastligi va tannarx yuqoriligi oqibatida Jizzax, Qashqadaryo, Namangan, Samarqand va Toshkent viloyatlarida rentabellik 10-11 foizdan oshmagan.<\/p>\n
Sharoit va izlanish bo\u2018lsa, yaxshi tajribalar ham bor. Masalan, Navoiy viloyatidagi \u201cNavbahor\u201d klasteri xorijdan olib kelgan yangi paxta navi o\u2018rtacha 70 sentnerdan oshiq hosil berayapti. Uning tannarxi, deylik, Jizzaxdagiga nisbatan qariyb ikki barobar arzonga aylanayapti.<\/p>\n
Shu bois paxta urug\u2018chiligi bo\u2018yicha yangicha yondashuvlar ko\u2018rsatib o\u2018tildi. Unga binoan, kelgusi yili har bir viloyatdagi ball boniteti past, sug\u2018orish qiyin bo\u2018lgan va hosildorligi 30 sentnerdan oshmaydigan 1 tadan tumanda 70-80 sentnerdan yuqori hosil beradigan paxta urug\u2018ini chetdan olib kelishga ruxsat etiladi. Shuningdek, 30 sentnerdan past hosil berayotgan navlarni ekish to\u2018xtatilib, urug\u2018chilik institutlari tomonidan ishlab chiqilgan yangi serhosil navlar bilan almashtiriladi.<\/p>\n
Bu sohadagi yana bir dolzarb masala \u2013 ayrim klaster va fermerlar o\u2018rtasida hisob-kitob intizomi buzilgan. 122 ta klasterning Qishloq xo\u2018jaligi jamg\u2018armasi va fermerlar oldida qarzdorligi bor. 6 ta klasterning ishlab chiqarish quvvati yo\u2018q bo\u2018lsa-da, ularga imtiyozli kredit berilgan.<\/p>\n
Shundan kelib chiqib, klasterlarni tashkil etish, ular bilan fermerlar o\u2018rtasidagi munosabatlar bo\u2018yicha yangi tizim joriy qilinishi belgilandi.<\/p>\n
Endi yangi klasterlarga moliyaviy ko\u2018rsatkichlari, ishlab chiqarish quvvatlari va texnika ta\u2019minoti bo\u2018yicha talablar qo\u2018yiladi va ochiq tanlov orqali tanlanadi. Ularda kamida ikki bosqichli qayta ishlash bo\u2018lishi shart.<\/p>\n
Fermerlar bir viloyat ichidagi xohlagan klasteri bilan fyuchers shartnomasi tuzishi mumkin bo\u2018ladi. Ular fyuchers shartnomasidan ortgan hosilni birja orqali sotishiga ham imkoniyat yaratiladi.<\/p>\n
Shuningdek, kelgusi yil hosili uchun paxta yetishtirishga 60 foiz avans ko\u2018rinishidagi imtiyozli kreditlar to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri fermerlarga ajratiladi.<\/p>\n
Klasterlar esa yetishtirilgan paxtani sotib olish va terim uchun mablag\u2018 berish orqali moliyalashtiriladi. Chuqur qayta ishlashga ham alohida mablag\u2018lar ajratiladi.<\/p>\n
Mutasaddilarga klaster va fermer xo\u2018jaliklarini moliyalashtirishning yangi tartibini yo\u2018lga qo\u2018yish, ular o\u2018rtasidagi debitor-kreditor qarzdorlikni hal etish bo\u2018yicha topshiriqlar berildi. Klasterlarni xalqaro moliya standartlariga o\u2018tkazish zarurligi qayd etildi.<\/p>\n
Bu yilgi paxta hosilini to\u2018liq qayta ishlash natijasida 2024-yilda sanoat mahsulotlari ishlab chiqarishni 9,6 milliard dollarga, eksportni esa 4,5 milliard dollarga yetkazish hisob-kitob qilingan.<\/p>\n
Xususan, Toshkent viloyatining Yuqori Chirchiq tumanida gazlama ishlab chiqarish va bo\u2018yoqxonalar tashkil qilish bo\u2018yicha 350 million dollarlik, Qoraqalpog\u2018istonda sun\u2019iy tola, gazlama-mato va bo\u2018yashga ixtisoslashgan 60 million dollarlik loyihalar boshlangan. Bu korxonalar kelgusi yil ishga tushirilib, tadbirkorlarga sanoat ipotekasi asosida beriladi. Ularda 1,5 milliard dollarlik eksport imkoniyati yaratiladi.<\/p>\n
Mazkur tarmoq rivojini qo\u2018llab-quvvatlash maqsadida O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori qabul qilindi. Unga ko\u2018ra, gazlama-mato, bo\u2018yash va tikuvchilik bo\u2018yicha yangi qo\u2018llab-quvvatlash tizimi yo\u2018lga qo\u2018yiladi. Jumladan:<\/p>\n
– bo\u2018yalgan matoni 50 foizdan kam bo\u2018lmagan qismini ichki bozorga sotgan korxonalar ijtimoiy soliqni 1 foiz stavkada to\u2018laydi;<\/p>\n
– ularga mol-mulk solig\u2018ini 3 yil davomida bo\u2018lib-bo\u2018lib to\u2018lashga ruxsat beriladi;<\/p>\n
– 2025-yil 1-yanvarga qadar paxta va sun\u2019iy tolani import qilishda transport xarajatlarining 50 foizi qoplab beriladi;<\/p>\n
– to\u2018qimachilik va tikuv-trikotaj korxonalari uchun zarur texnologik uskunalar va ularning ehtiyot qismlarini import qilishda ular bojxona bojidan ozod qilinadi.<\/p>\n
Prezidentimiz bunday imkoniyatlardan foydalanib, loyihalarni ko\u2018paytirish, infratuzilma xarajatlarining yarmini qoplab berish muhimligini ta\u2019kidladi.<\/p>\n
Bog\u2018dorchilikda 16 ming gektar bog\u2018 va 10 ming gektar tokzorning hosildorligi pastligi qayd etildi. Bu ularda gektaridan kamida 3-5 ming dollardan, yiliga o\u2018rtacha 100 million dollar daromad yo\u2018qotilayapti, degani.<\/p>\n
Shu bois endi har bir tumanda hokim boshchiligida qishloq xo\u2018jaligi, soliq va statistika xodimlaridan iborat ishchi guruh tuzilib, bog\u2018 va tokzorlar yiliga kamida bir marta xatlovdan o\u2018tkaziladi. Ular samarasiz deb topilsa, yer solig\u2018idan berilgan imtiyoz bekor qilinadi va soliq to\u2018liq undirib olinadi. Kelgusi yildan boshlab, bog\u2018 va tokzorlarga hosildorligi va tushumiga qarab, tabaqalashgan yer solig\u2018i stavkalari joriy qilinadi.<\/p>\n
Shuningdek, bog\u2018lardagi qator oralarida va tomorqalarda oziq-ovqat mahsulotlari yetishtirish vazifalariga ham to\u2018xtalib o\u2018tildi.<\/p>\n
Bugungi kunda parrandachilikda yiliga 690 ming tonna go\u2018sht va 8,7 milliard dona tuxum yetishtiriladi. So\u2018nggi oylarda bu mahsulotlar narxi sezilarli oshdi. Ozuqa muammosi mahsulot tannarxini pasaytirish imkonini bermayapti. Shuning uchun 8 ta yirik don ombori tashkil etilishi aytildi.<\/p>\n
Yana bir muhim masala \u2013 bizda birinchi tartibli parranda naslining ota-onalik liniyasi yo\u2018q, shu sababli yiliga 3 million bosh jo\u2018ja import qilinmoqda. Bu nasl o\u2018zimizda bo\u2018lsa, ishlab chiqarishni 3 barobar oshirish, go\u2018sht tannarxini 10 foizga kamaytirish mumkin. Eng muhimi, yiliga 50 million dollarlik inkubatsion tuxum va naslli jo\u2018jalar eksport qilish imkoni paydo bo\u2018ladi. Shu borada AQSH kompaniyalari bilan kelishuvga erishish vazifasi qo\u2018yildi.<\/p>\n
25 ta tumanda chorva klasterlari tashkil etish, sut yetishtiruvchi va qayta ishlovchi korxonalarni davlat tomonidan qo\u2018llab-quvvatlash bo\u2018yicha ko\u2018rsatmalar berildi. Shuningdek, baliq yetishtirishni ko\u2018paytirish, Cloveniya tajribasi asosida hovuzlar barpo etish masalalari ham aytib o\u2018tildi.<\/p>\n
Yig\u2018ilishda qishloq xo\u2018jaligi tarmoqlarini moliyalashtirish masalasi ham tahlil qilindi. Xalqaro moliya tashkilotlaridan jalb qilingan mablag\u2018lar to\u2018liq yo\u2018naltirilmayotgani ko\u2018rsatib o\u2018tildi.<\/p>\n
Negaki bu mablag\u2018lar 20-25 yilga jalb qilingan bo\u2018lsa-da, banklar tomonidan tadbirkorlarga 5-7 yilga ajratilmoqda.\u00a0\u00a0Kredit berish uchun loyihalarni ko\u2018rib chiqish muddati bir yilgacha cho\u2018zilmoqda. Mablag\u2018lardan foydalanish yo\u2018nalishlari cheklangani sababli tadbirkorlarda qiziqish kam.<\/p>\n
Shu bois bu resurslarni banklar uchun ham, tadbirkorlar uchun ham jozibador shartlarda ajratish kerakligi ta\u2019kidlandi. Qishloq xo\u2018jaligi loyihalariga beriladigan kreditlar muddati 3 yillik imtiyozli davr bilan 15 yilgacha uzaytirilishi, ular 2 oygacha muddatda ko\u2018rib chiqilishi belgilandi.<\/p>\n
Qishloq xo\u2018jaligi vazirligiga xalqaro moliya tashkilotlari, budjet va banklar ajratayotgan mablag\u2018larning maqsadli ishlatilishi bo\u2018yicha ichki audit xizmatini tashkil qilish topshirildi.<\/p>\n
Yirik savdo tarmoqlarida mahalliy ishlab chiqaruvchilarga teng sharoit yaratilmagani, bu raqobat va narx-navoga ta\u2019sir etayotgani ta\u2019kidlandi.<\/p>\n
Yig\u2018ilishda budjetga tushumlarni ta\u2019minlash masalasiga ham e\u2019tibor qaratildi. Bu borada ayrim tuman va shaharlarda oqsoqlikka yo\u2018l qo\u2018yilayotgani, daromadlar hajmi ishlab chiqarish, eksport va investitsiyalarga mos emasligi ko\u2018rsatib o\u2018tildi.<\/p>\n
Kuz-qish mavsumiga jiddiy tayyorgarlik ko\u2018rilgani ta\u2019kidlanib, hududlarga tabiiy gaz yetkazib berish va hisobini yuritish bo\u2018yicha mutasaddilarga topshiriqlar berildi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 9-noyabr kuni paxta-to\u2018qimachilik klasterlari faoliyatini takomillashtirish, qishloq xo\u2018jaligi tarmoqlarini qo\u2018llab-quvvatlash va hosildorlikni oshirish chora-tadbirlari muhokamasi bo\u2018yicha videoselektor yig\u2018ilishi o\u2018tkazildi. Dunyodagi bugungi ziddiyatlar, savdodagi cheklovlar iqtisodiyotda o\u2018z aksini topmay qolmaydi. Jumladan, bu omillar oziq-ovqat va to\u2018qimachilik eksportiga salbiy ta\u2019sir qildi. Bu vaziyatda eng to\u2018g\u2018ri yo\u2018l \u2013 qishloq xo\u2018jaligida hosildorlikni keskin oshirish hisobiga…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":41194,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_publicize_message":"","jetpack_is_tweetstorm":false,"jetpack_publicize_feature_enabled":true},"categories":[104],"tags":[],"jetpack_publicize_connections":[],"yoast_head":"\n