{"id":20560,"date":"2022-02-17T17:53:04","date_gmt":"2022-02-17T12:53:04","guid":{"rendered":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/?page_id=20560"},"modified":"2026-03-10T10:39:02","modified_gmt":"2026-03-10T05:39:02","slug":"qomita-hisobotlari","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/qomita-hisobotlari\/","title":{"rendered":"Qo&#8217;mita hisobotlari"},"content":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_tta_tabs shape=&raquo;square&raquo; color=&raquo;blue&raquo; active_section=&raquo;1&#8243; no_fill_content_area=&raquo;true&raquo;][vc_tta_section title=&raquo;2025-yil&raquo; tab_id=&raquo;1565938657502-075a33fd-4d4f0a66-39dd&raquo;][vc_separator color=&raquo;black&raquo;][vc_column_text]<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Raqobatni rivojlantirish va iste&#8217;molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u2018mitasining 202<\/strong><strong>5<\/strong><strong> yil <\/strong><strong>davomida amalga oshirgan ishlari to\u2018g\u2018risida<br \/>\nM A &#8216; L U M O T<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong><u> Tovar va moliya bozorlarida raqobat holati tahlili.<\/u><\/strong><\/p>\n<p><strong>Qo\u2018mita <\/strong>tomonidan 2025 yilda <strong>210<\/strong> <strong>ta<\/strong> tovar va xizmatlar bozorlari tahlil qilindi. Shundan, <strong>29<\/strong> <strong>ta<\/strong> bozorlarda raqobat muhiti holati<strong>, 76 ta<\/strong> tovar va ish xizmatlarning bozorlarda <strong>muqobillari mavjud yoki mavjud emasligi<\/strong> yuzasidan va <strong>105<\/strong> <strong>ta <\/strong>mahsulot bilan to\u2018yinganligi bo\u2018yicha <strong>ekspress tahlillar<\/strong> o\u2018tkazildi.<\/p>\n<p>Tahlil natijalarida Vazirlar Mahkamasining 256-sonli qarorining 1-ilovasi bilan tasdiqlangan Nizomga asosan, <strong>38<\/strong> <strong>ta<\/strong> korxona <strong>48<\/strong> <strong>ta<\/strong> xizmatlar bo\u2018yicha <strong>ustun mavqega ega deb e&#8217;tirof etildi <\/strong>va <strong>6 ta<\/strong> korxona <strong>3 ta<\/strong> xizmatlar bo\u2018yicha <strong>ustun mavqeini yo\u2018qotganligi e&#8217;tirof etildi.<\/strong><\/p>\n<p>Shuningdek, ushbu Nizomning 2-ilovasiga asosan, <strong>5<\/strong> <strong>ta<\/strong> korxona <strong>4<\/strong> <strong>ta<\/strong> xizmatlar bo\u2018yicha <strong>raqamli platforma sifatida<\/strong> <strong>ustun mavqega ega deb e&#8217;tirof etildi.<\/strong><\/p>\n<p>Shu bilan birga<strong> 1<\/strong> <strong>ta<\/strong> korxona <strong>1<\/strong> <strong>ta<\/strong> xizmatlar bo\u2018yicha <strong>ustun muzokara kuchiga ega deb e&#8217;tirof etildi. <\/strong><\/p>\n<p><strong><u> Qonun hujjatlari va davlat organlari qarorlarining raqobat muhitiga ta&#8217;sirini baholash<\/u><\/strong><strong>.<\/strong><\/p>\n<p>Davlat va xo\u2018jalik boshqaruvi organlari hamda mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan <strong>loyiha.adliya.uz (project.gov.uz)<\/strong> \u00a0portali orqali Qo\u2018mitaga kelib tushgan <strong>878<\/strong> <strong>ta<\/strong> normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari <strong>(<\/strong><strong>ex<\/strong><strong>&#8211;<\/strong><strong>ante<\/strong><strong>)<\/strong> raqobat muhitiga ta&#8217;siri yuzasidan ekspertizadan o\u2018tkazildi, shundan <strong>125<\/strong> <strong>ta <\/strong>(<strong>48 <\/strong><strong>%<\/strong>) normativ-huquqiy hujjatlarda amaldagi qonunchilik hujjatlari va raqobat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik talablariga zid normalar ekanligi aniqlangan.<\/p>\n<p><strong><u>III. Tovar-xom ashyo birjalarini litsenziyalash va xarid tizimlarni nazorat qilish<\/u><\/strong><strong>.<\/strong><\/p>\n<p><strong> Yuqori likvidli va monopol turdagi mahsulotlar bo\u2018yicha<\/strong><\/p>\n<p>Qo\u2018mita va hududiy organlar tomonidan <strong>135<\/strong> <strong>ta<\/strong> holatda birja savdolariga oid qonunchilik talablari buzilganligi bo\u2018yicha <strong>124<\/strong> <strong>ta<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlarga nisbatan ish qo\u2018zg\u2018atildi. Jumladan,<br \/>\n<strong>65<\/strong> <strong>ta<\/strong> holatda xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlar tomonidan narxlar sun&#8217;iy oshirilishi bilan bog\u2018liq manipulyatsiya harakatlari sodir etilganligi va buning natijasida <strong>14,7<\/strong> <strong>mlrd<\/strong> <strong>so\u2018m<\/strong> mablag\u2018lar asossiz olinganligi aniqlanib, ushbu mablag\u2018larni undirish yuzasidan tegishli <strong>ko\u2018rsatmalar<\/strong> berilgan.<\/p>\n<p><strong><u>I<\/u><\/strong><strong><u> Tartibga solinadigan narxlar va tariflarni tahlil va nazorat qilish hamda tabiiy monopoliya sub&#8217;ektlarini tartibga solish.<\/u><\/strong><\/p>\n<p><strong> Narxlarni asossiz oshirish yuzasidan olib borilgan ishlar.<\/strong><\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi \u201cRaqobat to\u2018g\u2018risida\u201dgi Qonuni va Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 29-dekabrdagi 722-son qarori bilan tasdiqlangan Nizom talablariga rioya etilishi yuzasidan sub&#8217;ektlar kesimida joriy yilning o\u2018tgan davrida o\u2018rganishlar o\u2018tkazilgan va iste&#8217;molchilardan jami <strong>95,0<\/strong> <strong>mlrd so\u2018mdan ortiq <\/strong>asossiz daromad olinganligi aniqlangan hamda asossiz olingan<strong> 64,0<\/strong> <strong>mlrd so\u2018m<br \/>\n1<\/strong> <strong>mlndan ortiq<\/strong> iste&#8217;molchilarga <strong>qayta hisob kitob qilinishi<\/strong> ta&#8217;minlangan.<\/p>\n<p><strong><u> Davlat xaridlarida raqobatni ta&#8217;minlash.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Qo\u2018mita tomonidan davlat buyurtmachilari tomonidan o\u2018tkazilgan jami boshlang\u2018ich qiymati <strong>18,8\u00a0trln.\u00a0so\u2018m<\/strong> bo\u2018lgan <strong>23\u00a0001\u00a0ta<\/strong> davlat xaridlari bo\u2018yicha o\u2018tkazilgan tahlillar natijasida buyurtmachilar tomonidan <strong>16\u00a0135\u00a0ta<\/strong> <strong>(70,1\u00a0%) <\/strong>savdolar jarayonida <strong>28\u00a0304\u00a0ta<\/strong> <strong>raqobatga zid harakatlar aniqlangan <\/strong>hamda vakolat doirasida <strong>935\u00a0ta <\/strong>ish qo\u2018zg\u2018atilgan, <strong>714\u00a0ta<\/strong> mansabdor shaxslar ma&#8217;muriy javobgarlikka tortilgan, <strong>351\u00a0ta<\/strong> xaridlar bo\u2018yicha kamchiliklar buyurtmachilar tomonidan ixtiyoriy bartaraf etilishiga erishilgan.<\/p>\n<p><strong><u> Insofsiz raqobat amaliyotlariga, til biriktirishlar va kartel kelishuvlarga qarshi kurashish.<\/u><\/strong><\/p>\n<p><strong>1.Insofsiz raqobatni aniqlash bo\u2018yicha. <\/strong><\/p>\n<p>2025 yil davomida Insofsiz raqobatni aniqlash bo\u2018yicha jami<br \/>\n<strong>321\u00a0ta<\/strong> murojaat ko\u2018rib chiqilgan va <strong>64 ta<\/strong> murojaat bo\u2018yicha ish qo\u2018zg\u2018atilgan, <strong>33 ta<\/strong> murojaat bo\u2018yicha ish qo\u2018zg\u2018atish rad etilgan, <strong>210\u00a0ta<\/strong> murojaat buyicha tushuntirish xatlari yuborilgan, <strong>10\u00a0ta<\/strong> murojaat bo\u2018yicha apellyatsiya tartibidagi shikoyat arizasi,<strong> 4 ta <\/strong>murojaat bo\u2018yicha ko\u2018rib chiqish davom etmoqda.<\/p>\n<p><strong>VII. Iste&#8217;molchilar huquqlarini himoya qilish va reklama faoliyatini tartibga solish sohasida amalga oshirilgan ishlar<\/strong><\/p>\n<p><strong>Iste&#8217;molchilar murojaatlari bilan ishlash bo\u2018yicha <\/strong><\/p>\n<p>Iste&#8217;molchilardan jami <strong>53\u00a0670\u00a0 ta murojaatlar<\/strong> kelib tushgan.<\/p>\n<p>Murojaatlarni ko\u2018rib chiqish natijasida <strong>46\u00a0662 tasi<\/strong> <strong>88<\/strong>\u00a0<strong>foizi<\/strong><br \/>\n(<strong><em>74<\/em><\/strong><em> <strong>foizi<\/strong> qanoatlantirilgan, <strong>14<\/strong>\u00a0<strong>foizi<\/strong> huquqiy tushuntirish berilgan)<\/em> ijobiy hal etilgan bo\u2018lib, <strong>7\u00a0foiziga<\/strong> tushuntirish berilgan,<br \/>\n<strong>3 foizi<\/strong> jarayonda, <strong>2 foizi<\/strong> vakolatli organlarga yuborilgan. Natijada iste&#8217;molchilarga <strong>46<\/strong> <strong>mlrd<\/strong>. so\u2018m miqdorda yetkazilgan <strong>zarar<\/strong> <strong>qayta<\/strong> <strong>hisob<\/strong>&#8211;<strong>kitob<\/strong> <strong>qilingan<\/strong>.<\/p>\n<p>Shu bilan birga, hisobot davrida jami <strong>822\u00a0<\/strong><strong>nomdagi<\/strong> mahsulotlarning <strong>nazorat xaridi<\/strong> amalga oshirilib <em>(<strong>\u201cSifat nazorati\u201d<\/strong> teleko\u2018rsatuvi bilan hamkorlikda)<\/em>, ularning ekspertizadan o\u2018tkazish natijalariga ko\u2018ra, <strong>199\u00a0\u00a0<\/strong><strong>nomdagi<\/strong> mahsulotlar normativ-texnik hujjatlar talablariga javob bermasligi aniqlangan.<\/p>\n<p><strong> Iste&#8217;molchilarning nomuayyan doirasi huquqlarini himoya qilish bo\u2018yicha tizimli o\u2018rganishlar <\/strong><\/p>\n<p>Iste&#8217;molchilarning nomuayyan doirasi huquqlarini himoya qilish maqsadida <strong>10<\/strong>\u00a0<strong>ga yaqin<\/strong> yo\u2018nalishda <strong>378<\/strong> <strong>ta<\/strong> tizimli o\u2018rganishlar o\u2018tkazilgan va iste&#8217;molchilardan jami <strong>95,5<\/strong> <strong>mlrd. so\u2018m<\/strong> miqdorida ortiqcha haq olinganligi aniqlangan.<\/p>\n<p>O\u2018tkazilgan tizimli o\u2018rganishlar natijasida iste&#8217;molchilar foydasiga <strong>79,9<\/strong>\u00a0<strong>mlrd.\u00a0so\u2018m<\/strong> miqdoridagi mablag\u2018 qayta hisob-kitob qilinishi ta&#8217;minlangan. O\u2018tkazilgan o\u2018rganish va tahlillar hamda murojaatlarni ko\u2018rib chiqilishi natijasida iste&#8217;molchilardan <strong>jami<\/strong> <strong>141,4<\/strong> <strong>mlrd.\u00a0so\u2018m<\/strong> miqdorida ortiqcha mablag\u2018 olingani aniqlangan va tegishli choralar ko\u2018rilganligi oqibatida <strong>116,1<\/strong> <strong>mlrd.\u00a0so\u2018m<\/strong> mablag\u2018lar qayta hisob-kitob qilinib, <strong>19\u00a0456 524<\/strong> <strong>nafar<\/strong> iste&#8217;molchilarning buzilgan huquqlari tiklangan.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Reklama foliyatini tartibga solish bo\u2018yicha<\/strong><\/p>\n<p>Reklamalarni joylashtirilishi va tarqatilishi bo\u2018yicha jami<br \/>\n<strong>34 882 <\/strong><strong>ta<\/strong>\u00a0 o\u2018rganishlar o\u2018tkazilgan<em>.<\/em><\/p>\n<p>O\u2018rganish (monitoring)lar natijasida <strong>16\u00a0880\u00a0<\/strong><strong>ta <\/strong>holatda turli <strong>kamchiliklar aniqlanib<\/strong>, ularni tezkor bartaraf etish choralari ko\u2018rilgan.<\/p>\n<p>Reklama beruvchilar tomonidan taqdim etilgan reklama eskizlarini amaldagi qonun hujjatlari talablariga muvofiqligi yuzasidan <strong>10\u00a0327\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> ekspertiza va tahlillar o\u2018tkazilib, ularning<br \/>\n<strong>1\u00a0094\u00a0<\/strong><strong>tasi <\/strong>bo\u2018yicha reklama to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik talablariga nomuvofiqligi haqida <strong>xulosalar berilgan.<\/strong><\/p>\n<p><strong>VIII<u>. Monopoliyaga qarshi komplaens tizimini joriy etish<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Bugungi kunga qadar jami <strong>318<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> shundan, <strong>73<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> tabiiy monopoliya sub&#8217;ektlarida, <strong>113<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> tovar yoki moliya bozorida ustun mavqega ega bo\u2018lgan xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlarda, <strong>45<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> davlat ishtirokidagi korxonalarda, <strong>19<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> eksklyuziv huquqlar berilgan xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlarda, <strong>33<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari<br \/>\nhamda <strong>35<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlari faoliyatida monopoliyaga qarshi komplaens tizimi joriy etildi.<\/p>\n<p>Shundan, jami <strong>68<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> davlat organlari va xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlar faoliyatida tizim to\u2018liq joriy etildi.<\/p>\n<p><strong>I<u>X<\/u><\/strong><strong><u>. JAMOATCHILIK BILAN ALOQALARNI TASHKIL ETISh<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Qo\u2018mitaning Markaziy apparati va viloyat hududiy boshqarmalari tomonidan jami OAV va internet sahifalarida <strong>11\u00a0369 ta<\/strong> <em>chiqishlar<\/em> qilingan bo\u2018lib, shundan, markaziy apparat tomonidan <strong>2\u00a0833<\/strong>\u00a0<strong>ta <\/strong>hamda hududiy tuzilmalar tomonidan <strong>8\u00a0536\u00a0ta <\/strong><em>chiqishlar <\/em>amalga oshirilgan.<\/p>\n<p>Jumladan, <em>televidenieda<\/em> <strong>521\u00a0ta<\/strong> lavha, <em>radioda<\/em> <strong>178 ta<\/strong> eshittirish va <em>matbuotda<\/em> <strong>165 ta<\/strong> maqolalar berilgan hamda <em>internet tarmoqlarida<\/em> jumladan, veb-sayt, telegram kanallari va feysbuk sahifalari orqali <strong>10\u00a0526 ta<\/strong> materiallar berilgan.<\/p>\n<p><strong><u> QO\u2018MITAGA YUKLATILGAN VAZIFALAR VA KELIB TUSHGAN MUROJAATLAR YUZASIDAN<\/u><\/strong><\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining va\u00a0 Prezident Administratsiyasi rahbarining hamda Hukumatning tegishli topshiriqlari belgilangan muddatlarda va sifatli ijro etib kelinmoqda.<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0<strong>O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni, qarori va farmoyishi<\/strong> hamda <strong>bayonlari<\/strong>da belgilangan <strong>576 ta<\/strong> topshiriqlar;<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0<strong>O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi rahbarining rezolyutsiyalari<\/strong>dagi <strong>18 ta<\/strong> topshiriqlar;<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0<strong>O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari<\/strong>dagi <strong>75<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> topshiriqlar to\u2018liq belgilangan muddatdan oldin ijrosi ta&#8217;minlandi.[\/vc_column_text][\/vc_tta_section][vc_tta_section title=&raquo;2024-yil&raquo; tab_id=&raquo;1773121432893-72ba6c4e-64bf&raquo;][vc_separator color=&raquo;black&raquo;][vc_column_text]<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Raqobatni rivojlantirish va iste\u2019molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u2018mitasining yil davomida amalga oshirgan ishlari to\u2018g\u2018risida qisqa<\/strong><br \/>\n<strong>MA\u2019LUMOT<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>Qonunchilik hujjatlari bilan berilgan vakolatlar, funksiya va vazifalardan kelib chiqib <strong>202<\/strong><strong>4<\/strong><strong> yilda<\/strong> Raqobat qo\u2018mitasi tomonidan quyidagi ishlar amalga oshirildi:<\/p>\n<p><strong>Qo\u2018mita markaziy apparati<\/strong> tomonidan <strong>1<\/strong><strong>38<\/strong> <strong>ta<\/strong> tovar va xizmatlar bozorlari tahlil qilindi. Shundan, <strong>22<\/strong> <strong>ta<\/strong> bozorlar <strong>to\u2018liq tahlil<\/strong>, <strong>40<\/strong> <strong>ta<\/strong> tovar va ish xizmatlarning bozorlarda <strong>muqobillari mavjud yoki mavjud emasligi<\/strong> <strong>yuzasidan<\/strong> va mahsulot bilan to\u2018yinganligi bo\u2018yicha <strong>76<\/strong> <strong>ta ekspress tahlillar<\/strong> o\u2018tkazildi.<\/p>\n<p>Tahlil natijalarida \u201cRaqobat to\u2018g\u2018risida\u201dgi Qonunning<br \/>\n13-moddasiga asosan, <strong>11<\/strong> <strong>ta<\/strong> korxona <strong>10<\/strong> <strong>ta<\/strong> tovar va xizmatlar <strong>ustun mavqega ega deb e&#8217;tirof etildi<\/strong> hamda <strong>7<\/strong> <strong>ta<\/strong> korxona <strong>7<\/strong> <strong>ta<\/strong> tovar va xizmatlar bo\u2018yicha <strong>ustun mavqeini yo\u2018qotganligi e&#8217;tirof etildi.<\/strong><\/p>\n<p><em>Misol uchun:<\/em><\/p>\n<p><em>\u201cIndorama Kokand fertilizers and chemicals\u201d va \u201cFarg\u2018onaazot\u201d AJlar\u00a0 shaxslar guruhi sifatida <strong>superfosfat<\/strong> bo\u2018yicha <strong>ustun mavqega ega deb e&#8217;tirof etildi.<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em>\u201cUzbekistan airways\u201d AJ va \u201cUzbekistan Helicopters\u201d MCHJlar shaxslar guruhi sifatida mahalliy yo\u2018nalishlarda havo transportida yo\u2018lovchi tashish xizmati va \u201cUzbekistan airways\u201d AJ <strong>xalqaro yo\u2018nalishlarda havo transportida yo\u2018lovchi tashish<\/strong> xizmati bo\u2018yicha <strong>ustun mavqega ega deb e&#8217;tirof etildi.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Davlat va xo\u2018jalik boshqaruvi organlari hamda mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan project.gov.uz portali orqali <u>Qo\u2018mitaga kelib tushgan<\/u> <strong>1 026 ta<\/strong> normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining (ex-ante usulida) raqobat muhitiga ta&#8217;siri yuzasidan xulosalar tayyorlandi, shundan <strong>449 ta<br \/>\n<\/strong>(<strong>44 %<\/strong>) holatda qonunchilik talablariga zid normalar mavjud ekanligi aniqlandi.<\/p>\n<p>Jumladan, 2024 yil davomida <strong>261 ta<\/strong> O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori va Farmoni loyihalari Qo\u2018mitaga kelib tushgan bo\u2018lsa, shulardan <strong>140 tasida<\/strong> (<strong>54<\/strong>\u00a0%), <strong>576 ta<\/strong> Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasi Qo\u2018mitaga kelib tushgan bo\u2018lsa, shulardan <strong>247 tasida<\/strong> (<strong>43<\/strong>\u00a0%) amaldagi qonunchilik hujjatlari hamda raqobat qonunchilik hujjatlari talablariga <strong>zid normalar mavjudligi yuzasidan<\/strong> tegishli xulosalar berildi.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Birja savdolari orqali jami <strong>121 trln so\u2018mlik<\/strong> mahsulotlar realizatsiya qilingan bo\u2018lib, bunda <strong>114<\/strong> <strong>trln<\/strong> <strong>so\u2018m<\/strong> ichki savdo, <strong>2,5<\/strong> <strong>trln<\/strong> eksport va <strong>4,5<\/strong> <strong>trln<\/strong> so\u2018m import hissasiga to\u2018g\u2018ri kelgan<em>.<\/em><\/p>\n<p>Bundan tashqari, <strong>165 <\/strong><strong>ta<\/strong><strong> holatda birja savdolariga oid qonunchilik talablari buzilganligi bo\u2018yicha<\/strong> <strong>155<\/strong> <strong>ta<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlarga nisbatan ish qo\u2018zg\u2018atildi va tegishli choralar ko\u2018rildi.<\/p>\n<p>Shuningdek, Qo\u2018mita tovar-xom ashyo birjalar faoliyatini litsenziyalovchi organ etib belgilangan bo\u2018lib, 2024-yilda \u201cToshkent tovar xom-ashyo birjasi\u201d AJga tovar-xom ashyo birjasi faoliyati uchun litsenziya taqdim etildi.<\/p>\n<p><strong>I<\/strong>O\u2018zbekiston Respublikasi \u201cRaqobat to\u2018g\u2018risida\u201dgi Qonuni va Vazirlar Mahkamasining 2023-yil 29-dekabrdagi 722-son qarori bilan tasdiqlangan Nizom talablariga rioya etilishi yuzasidan sub&#8217;ektlar kesimida joriy yilning o\u2018tgan davrida o\u2018rganishlar o\u2018tkazilgan va iste&#8217;molchilardan jami <strong>381,6<\/strong> <strong>mlrd so\u2018mdan ortiq <\/strong>asossiz daromad olinganligi aniqlangan.<\/p>\n<p>Hisobot davrida Raqobat qonunchiligi talablari <strong>800 dan ortiq <\/strong>holatda buzilishi aniqlanib, belgilangan tartibda <strong>400<\/strong> <strong>dan ortiq<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlarga ish qo\u2018zg\u2018atilib <strong>49,4<\/strong> <strong>mlrd so\u2018m 1<\/strong> <strong>mlndan ortiq<\/strong> iste&#8217;molchilarga <strong>qayta hisob-kitob qilinishi<\/strong> ta&#8217;minlangan.<\/p>\n<p><strong>Tabiiy monopoliya<\/strong> <strong>sub&#8217;ektlari<\/strong> tomonidan tadbirkorlik sub&#8217;ektlari va aholidan asossiz olingan jami <strong>10\u00a0033,6 mln so\u2018m <\/strong><em>(tabiiy gaz \u2013 <\/em><strong><em>4\u00a0273,2 <\/em><\/strong><em>mln so\u2018m, elektr energiyasi \u2013 <strong>4\u00a0534,5<\/strong> mln so\u2018m<u>, ichimlik suv va issiqlik ta&#8217;minoti<\/u> \u2013 <strong>933,4<\/strong>\u00a0mln so\u2018m, boshqa xizmatlar \u2013 <strong>292,4 <\/strong>mln so\u2018m)<\/em> mablag\u2018lar qaytarilishiga erishildi.<\/p>\n<p><em>Misol uchun, Jizzax viloyatida faoliyat ko\u2018rsatuvchi \u201cNavoiy kon-metallurgiya kombinati\u201d AJning Janubiy kon boshqarmasi va \u201cCharog\u2018on Yulduzi\u201d MCHJlar murojaat qilib, \u201cHududgazta\u2019minot\u201d AJ va uning \u201cHududgaz Jizzax\u201d gaz ta&#8217;minoti filiali tomonidan asossiz qarzdorlik hisoblanganligidan noroziligini bildirib, mazkur masalalarni belgilangan tartibda hal etilishida amaliy yordam ko\u2018rsatishni so\u2018ragan.<\/em><\/p>\n<p><em>Mazkur murojaatlar yuzasidan Qo\u2018mita, \u201cHududgazta\u2019minot\u201d AJ hamda Qo\u2018mitaning Jizzax viloyati hududiy boshqarmasi tomonidan amalga oshirilgan o\u2018rganishlar natijasida mazkur tadbirkorlik sub&#8217;ektlariga nisbatan asossiz hisoblangan <\/em><strong><em>3,66 mlrd so\u2018m<\/em><\/strong><em> qarzdorlik \u201cHududgazta\u2019minot\u201d AJ tomonidan \u201cHududgazta\u2019minot korporativ tizimi\u201d elektron dasturida tahrirlash yo\u2018li orqali chiqarilishi ta&#8217;minlanib, tadbirkorlarning huquqiy manfaatlari himoya qilinishiga erishildi.<\/em><\/p>\n<p>Davlat buyurtmachilari tomonidan o\u2018tkazilgan jami boshlang\u2018ich qiymati <strong>28,2\u00a0trln.\u00a0so\u2018m<\/strong> bo\u2018lgan <strong>25\u00a0867\u00a0ta<\/strong> davlat xaridlari bo\u2018yicha o\u2018tkazilgan tahlillar natijasida buyurtmachilar tomonidan <strong>16\u00a0493\u00a0ta<\/strong> <strong>(63,8\u00a0%) <\/strong>savdolar jarayonida <strong>21\u00a0574\u00a0ta<\/strong> <strong>raqobatga zid harakatlar aniqlandi<\/strong>.<\/p>\n<p>Aniqlangan jami <strong>16<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><strong>493 <\/strong><strong>ta<\/strong> holatdan <strong>10<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><strong>530<\/strong> <strong>ta<\/strong> holat bo\u2018yicha huquqni muhofaza qilish organlariga taqdim etilgan, <strong>5\u00a0963<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> xaridlar <strong>Qo\u2018mita va hududiy organlari<\/strong> tomonidan o\u2018rganilib, vakolat doirasida <strong>1\u00a0133\u00a0ta <\/strong>ish qo\u2018zg\u2018atilgan, <strong>1 029\u00a0ta<\/strong> mansabdor shaxslar ma&#8217;muriy javobgarlikka tortilgan, <strong>501\u00a0ta<\/strong> xaridlar bo\u2018yicha kamchiliklar buyurtmachilar tomonidan ixtiyoriy bartaraf etilishiga erishilgan.<\/p>\n<p><em>Misol uchun:<\/em><\/p>\n<p>Davlat kadastrlari palatasining Toshkent shahar boshqarmasi tomonidan etender.uzex.uz saytida \u201c144-dona kompyuterlarni sotib olish\u201d uchun jami qiymati<br \/>\n<strong>3,6 mlrd.<\/strong>so\u2018mlik tender savdosi o\u2018tkazilgan.<\/p>\n<p>Xarid komissiyasi tomonidan tender ishtirokchilarining malaka va texnik takliflari xolisona baholanmaganligi natijasida \u201cRaqobat to\u2018g\u2018risida\u201dgi Qonunining 29-moddasida belgilangan talablari buzilganligi aniqlandi.<\/p>\n<p>Tender savdolari natijasida qabul qilingan qaror va shartnoma Qo\u2018mitaning ko\u2018rsatmasiga asosan buyurtmachi tomonidan bekor qilish bo\u2018yicha ko\u2018rsatma berilgan.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>Insofsiz raqobat holatlari bo\u2018yicha kelib tushgan jami <strong>234<\/strong> <strong>ta<\/strong> murojaat ko\u2018rib chiqilgan. Murojaatlar o\u2018rganilishi natijasida <strong>49 ta<\/strong> murojaat bo\u2018yicha ish qo\u2018zg\u2018atilgan, <strong>15 ta<\/strong> murojaat bo\u2018yicha ish qo\u2018zg\u2018atish rad etilgan, <strong>156 ta<\/strong> murojaat buyicha tushuntirish xatlari yuborilgan, <strong>5 ta<\/strong>\u00a0 murojaat bo\u2018yicha apellyatsiya tartibidagi shikoyat arizasi,<strong> 9 ta <\/strong>murojaat bo\u2018yicha ko\u2018rib chiqish davom etmoqda.<\/p>\n<p><em>Misol uchun:<\/em><\/p>\n<p><em>Qo\u2018mita \u201cCANDY MIX GOLD\u201d MCHJning Rossiya davlatining \u201cKonditerskie izdelie Jako\u201d MCHJ tomonidan ishlab chiqargan \u201cJAKO\u201d nomli qandolat mahsulotlarini 2019-yildan buyon O\u2018zbekiston Respublikasiga yetkazib berish bilan shug\u2018ullanishi, biroq\u00a0 2021 va 2022-yillarda \u201cREACH IMPEX\u201d MCHJ va \u201cJAKO CANDY\u201d MCHJ nomiga \u201cJAKO\u201d tovar belgilari MGU43387 va\u00a0 MGU44288 guvohnomalar bilan ro\u2018yxatga olinganligi, natijada bugungi kunda \u201cREACH IMPEX\u201d MCHJ tomonidan \u201cCANDY MIX GOLD\u201d MCHJga \u201cJAKO\u201d nomli qandolat mahsulotlarini olib kirilishiga to\u2018sqinlik bo\u2018layotganligi to\u2018g\u2018risida ma&#8217;lum qilib, mazkur tovar belgilarini ro\u2018yxatga olinishini insofsiz raqobat deb topishni so\u2018ragan.<\/em><\/p>\n<p><em>O\u2018rganish natijalariga ko\u2018ra, \u201cJAKO CANDY\u201d MCHJ va \u201cREACH IMPEX\u201d MCHJ \u201cJako\u201d tovar belgilarini ro\u2018yxatdan o\u2018tkazishda O\u2018zbekiston Respublikasi \u201cRaqobat to\u2018g\u2018risida\u201dgi Qonuni talablarini buzgan deb topilgan va tegishli ko\u2018rsatmalar berilgan.<\/em><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>\u00a0O\u2018tgan davrda Iste&#8217;molchilar huquqlari buzilishi holatlari bo\u2018yicha jami <strong>30 070 <\/strong><strong>ta murojaatlar<\/strong> kelib tushgan.<\/p>\n<p>Murojaatlarning <strong>12 906\u00a0tasi<\/strong> (42,9\u00a0foiz) uy-joy kommunal, transport xizmatlari, <strong>9 931 tasi<\/strong> (33\u00a0foiz) savdo va umumiy ovqatlanish, <strong>6 295\u00a0tasi <\/strong>(20,9\u00a0foiz) aloqa, moliya va ijtimoiy xizmatlar hamda <strong>938\u00a0tasi<\/strong> (3,2\u00a0foiz) reklama munosabatlari masalalariga to\u2018g\u2018ri keladi.<\/p>\n<p>Murojaatlarni ko\u2018rib chiqish bo\u2018yicha o\u2018tkazilgan o\u2018rganishlarda<br \/>\n<strong>23 945\u00a0<\/strong><strong>nafar <\/strong>iste&#8217;molchining huquqlari buzilganligi aniqlangan va iste&#8217;molchilar foydasiga <strong>32,9<\/strong>\u00a0<strong>mlrd.\u00a0so\u2018m<\/strong> miqdoridagi mablag\u2018 qayta hisob-kitob qilinishi ta&#8217;minlangan.<\/p>\n<p>Shu bilan birga, <strong>savdo sohasida<\/strong> iste&#8217;molchilarga <strong>426 <\/strong><strong>ta holatda <\/strong><strong>3,08<\/strong>\u00a0<strong>mlrd.\u00a0so\u2018mdan ortiq <\/strong>miqdoridagi mahsulotlar almashtirib yoki qaytarib berilgan.<\/p>\n<p>Iste&#8217;molchilarning nomuayyan doirasi huquqlarini himoya qilish maqsadida <strong>10<\/strong>\u00a0<strong>ga yaqin<\/strong> yo\u2018nalishda <strong>324<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> tizimli o\u2018rganishlar o\u2018tkazilgan va iste&#8217;molchilardan jami <strong>143,1\u00a0<\/strong><strong>mlrd so\u2018m<\/strong> miqdorida ortiqcha haq olinganligi anilangan.<\/p>\n<p><strong><em>Misol uchun: <\/em><\/strong><em>1. M<\/em><em>aishiy chiqindi tashish xizmatlari, 2. Tabiiy gazni yetkazib berish xizmatlari, 3. iste&#8217;molchilarga suv oqava xizmati ko\u2018rsatish, 4. Temir yo\u2018l xizmatlarini ko\u2018rsatish, 5. Sug\u2018urta xizmatlarini ko\u2018rsatish, 6. Aloqa xizmatlarini ko\u2018rsatish, 7. \u201cHUMO AIR\u201d aviakompaniyasi tomonidan iste&#8217;molchilarga ko\u2018rsatilgan xizmatlar. 8. Pullik tibbiy xizmat ko\u2018rsatuvchi korxonalar tomonidan iste&#8217;molchilarga ko\u2018rsatilayotgan xizmatlar va shu kabi boshqa sohalar o\u2018rganilgan.<\/em><\/p>\n<p>Tovarlar (ishlar, xizmatlar) xavfsizligi va ularning sifatini nazorat qilish maqsadida, tasdiqlangan reja-grafik asosida muntazam ravishda chakana savdoda tovarlar <strong>nazorat xaridini <\/strong>va ularni<strong> ekspertizadan o\u2018tkazish <\/strong>ishlari yo\u2018lga qo\u2018yilgan.<\/p>\n<p>Xususan, jami <strong>560\u00a0nomdagi<\/strong> mahsulotlarning <strong>nazorat xaridi<\/strong> amalga oshirilib <em>(<strong>\u201cSifat nazorati\u201d<\/strong> teleko\u2018rsatuvi bilan hamkorlikda)<\/em>, ularning ekspertizadan o\u2018tkazish natijalariga ko\u2018ra, <strong>111\u00a0nomdagi<\/strong> mahsulotlar normativ-texnik hujjatlar talablariga javob bermasligi aniqlangan.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Reklamalarni joylashtirilishi va tarqatilishi bo\u2018yicha jami<br \/>\n<strong>37 <\/strong><strong>ming<\/strong>dan ortiq\u00a0<strong>, <\/strong>jumladan televidenieda <strong>563<\/strong><strong>ta<\/strong>, radio <strong>367<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong>, tashqi reklama vositalaridagi <strong>29,5\u00a0<\/strong><strong>ming<\/strong>dan ortiq, bosma nashrlarda <strong>305\u00a0ta<\/strong>, internet va ijtimoiy tarmoqlarda <strong>6,5\u00a0<\/strong><strong>ming<\/strong>dan ortiq o\u2018rganishlar o\u2018tkazildi<em>.<\/em><\/p>\n<p>O\u2018rganish (monitoring)lar natijasida <strong>14 mingdan ortiq<\/strong> holatda turli <strong>kamchiliklar aniqlanib<\/strong>, ularni tezkor bartaraf etish choralari ko\u2018rildi.<\/p>\n<p>Reklamaga oid huquqbuzarlik holatlari bo\u2018yicha aniqlangan huquqbuzarlik holatlari bo\u2018yicha <strong>112<\/strong> <strong>ta<\/strong> sub&#8217;ektga nisbatan <strong>2,7<\/strong> <strong>mlrd. so\u2018m<\/strong> miqdorda moliyaviy jarimalar qo\u2018llanilgan.<\/p>\n<p>Reklama beruvchilar tomonidan taqdim etilgan reklama eskizlarini amaldagi qonun hujjatlari talablariga muvofiqligi yuzasidan <strong>3 809\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> ekspertiza va tahlillar o\u2018tkazilib, ularning <strong>543\u00a0<\/strong><strong>tasi<\/strong> (14\u00a0foiz) bo\u2018yicha reklama to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik talablariga nomuvofiqligi haqida <strong>xulosalar berilgan.<\/strong><\/p>\n<p>Bundan tashqari, tashqi reklamalarning davlat tili qoidalariga mosligini o\u2018rganish yuzasidan jami <strong>41\u00a0443<\/strong> <strong>ta <\/strong>monitoringlar o\u2018tkazildi. Shundan, <strong>13 262 ta <\/strong>(32 foiz) tashqi yozuvlar, xususan, peshlavha, reklama va boshqa e&#8217;lonlar, axborot matnlarining <strong>davlat tili qoidalariga muvofiq emasligi aniqlangan.<\/strong><\/p>\n<p>\u201cRaqobat to\u2018g\u2018risida\u201dgi Qonun buzilish holatlarini oldini olish maqsadida 2024 yilda <strong>63<\/strong><strong>ta, <\/strong>shu kunga qadar esa jami <strong>261<\/strong><strong>ta<\/strong><em>,<\/em> shundan, <strong>70<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> tabiiy monopoliya sub&#8217;ektlarida, <strong>75<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> tovar yoki moliya bozorida ustun mavqega ega bo\u2018lgan xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlarda, <strong>35<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarida, <strong>32\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> respublika ijro etuvchi hokimiyat organlarida hamda <strong>49\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> davlat ishtirokidagi korxonalar <strong>monopoliyaga qarshi komplaens tizimi<\/strong> <strong>to\u2018liq joriy etildi. <\/strong><\/p>\n<p><strong>Shu bilan bir qatorda, <\/strong>Qo\u2018mita faoliyatini yana-da samarali davom etirish, oldimizga qo\u2018yilgan vazifalarni o\u2018z vaqtida va sifatli ijrosini ta&#8217;minlash maqsadida 2024 yilda Qo\u2018mita tomonidan <strong>23<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari ishlab chiqilgan. Shundan, <strong>5 ta<\/strong> O\u2018zbekiston Respublikasi Qonuniga o\u2018zgartirish va qo\u2018shimchalar kiritish loyihasi, <strong>4<\/strong> <strong>ta<\/strong> Prezident qaror va farmonlari loyihasi, <strong>11<\/strong> <strong>ta<\/strong> Vazirlar Mahkamasi qarori, 2 <strong>ta<\/strong> Qo\u2018mita qaror loyihasi hamda <strong>1<\/strong> <strong>ta<\/strong> idoraviy buyruq loyihasi tayyorlangan.<\/p>\n<p><em>\u00a0<\/em>[\/vc_column_text][\/vc_tta_section][vc_tta_section title=&raquo;2023-yil&raquo; tab_id=&raquo;1744866749371-af4bd51c-f629&#8243;][vc_separator color=&raquo;black&raquo;][vc_column_text]<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Raqobatni rivojlantirish va iste&#8217;molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u2018mitasining yil davomida amalga oshirgan ishlari to\u2018g\u2018risida qisqa <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>MA&#8217;LUMOT<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" src=\"\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/xisobot-2023.pdf\" width=\"100%\" height=\"800\"><span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\"><\/span><span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\"><\/span><span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\"><\/span><span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\"><\/span><span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\"><\/span><span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\"><\/span><span data-mce-type=\"bookmark\" style=\"display: inline-block; width: 0px; overflow: hidden; line-height: 0;\" class=\"mce_SELRES_start\"><\/span><\/iframe>[\/vc_column_text][\/vc_tta_section][vc_tta_section title=&raquo;2022-yil&raquo; tab_id=&raquo;1694001140357-0967027a-767c&raquo;][vc_separator color=&raquo;black&raquo;][vc_column_text]<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-large wp-image-25089\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/raqobat.gov.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/photo_2023-02-28_15-53-02.jpg?resize=800%2C447&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"447\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/raqobat.gov.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/photo_2023-02-28_15-53-02.jpg?resize=800%2C447&amp;ssl=1 800w, https:\/\/i0.wp.com\/raqobat.gov.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/photo_2023-02-28_15-53-02.jpg?resize=300%2C168&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/raqobat.gov.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/photo_2023-02-28_15-53-02.jpg?resize=768%2C429&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/raqobat.gov.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/photo_2023-02-28_15-53-02.jpg?w=1280&amp;ssl=1 1280w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Raqobatni rivojlantirish va iste\u2019molchilar huquqlarini himoya qilish <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">qo\u2018mitasi tomonidan 2022-yil davomida amalga oshirilgan ishlari to\u2018g\u2018risida<br \/>\nHISOBOT<\/span><\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong> Qo\u2018mitaning normativ-huquqiy bazani takomillashtirish sohasida hamda yuridik sohada amalga oshirilayotgan ishlar to\u2018g\u2018risida<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>Qo\u2018mita tomonidan <strong>2022-yilda<\/strong> <strong>19<\/strong> <strong>ta<\/strong> normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari ishlab chiqilgan. Shundan, <strong>3<\/strong> <strong>ta<\/strong> qonun loyihasi, <strong>4<\/strong> <strong>ta<\/strong> Prezident qarori loyihasi, <strong>9<\/strong> <strong>ta<\/strong> Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasi, va <strong>3<\/strong> <strong>ta<\/strong> Qo\u2018mitaning qarori tayyorlandi.<\/p>\n<p>Bugungi kunda ushbu hujjat loyihalaridan <strong>3<\/strong> <strong>tasi<\/strong> qabul qilingan, <strong>6 tasi<\/strong> Vazirlar Mahkamasiga kiritilgan, <strong>2 ta<\/strong> qonun loyihasi Oliy Majlisga kiritilgan va <strong>8 tasi<\/strong> kelishish jarayonida.<\/p>\n<ol>\n<li><strong> Qonun hujjatlari va davlat organlari qarorlarining raqobat muhitiga ta\u2019sirini baholash<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Davlat va xo\u2018jalik boshqaruvi organlari hamda mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan <strong>2022 yilda<\/strong> regulation.gov.uz va project.gov.uz portali orqali respublika bo\u2018yicha kelib tushgan jami <strong>2652 ta<\/strong> normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari <strong>(ex-ante)<\/strong> raqobat muhitiga ta\u2019siri yuzasidan o\u2018rganilib, Qo\u2018mitaning tegishli xulosalari berilgan, shundan, <strong>248 ta (9,4\u00a0%)<\/strong> loyihalarda monopoliyaga qarshi qonunchilik hujjatlari talablariga zid normalar belgilanishi nazarda tutilayotganligi aniqlangan.<\/p>\n<p>Hududiy boshqarmalarga viloyatlar, shahar va tumanlar hokimliklari hamda davlat boshqaruv organlarining hududiy boshqarma va bo\u2018linmalari tomonidan <strong>2156 ta<\/strong> normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari kiritilgan bo\u2018lib, <strong>27 ta<\/strong> holatda raqobatga zid normalar mavjudligi yuzasidan tegishli xulosalar berilgan.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li>Qo\u2018mita va uning hududiy boshqarmalari tomonidan respublikadagi<br \/>\n<strong>197 ta<\/strong> mahalliy davlat hokimiyati organlari hamda davlat boshqaruv organlari tomonidan qabul qilingan amaldagi <strong>(ex-post)<\/strong> <strong>132 049 ta<\/strong> <strong>normativ-huquqiy hujjatlar<\/strong> va <strong>515 135<\/strong> ta boshqa turdagi (yig\u2018ilish bayonlari, xatlar, topshiriqlar va boshqalar) jami <strong>647\u00a0184 ta<\/strong> hujjatlarni raqobat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik normalariga muvofiqligi xatlovdan o\u2018tkazildi.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Xatlov natijasi bilan <strong>521 ta<\/strong> qonunbuzilish holatlari aniqlangan bo\u2018lib, buning natijasida <strong>76 ta<\/strong> mahalliy davlat hokimiyati organlariga<br \/>\nhamda <strong>9 ta<\/strong> davlat organlarining hududiy boshqarmalariga nisbatan <em>(jami<br \/>\n85 ta)<\/em> ishlar yurituvga olindi va natijada <strong>100 dan ortiq<\/strong> hujjatlar (qaror, farmoyish va bayonlar) bekor qilindi.<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li>Qo\u2018mita tomonidan iqtisodiyotda teng raqobat muhitini yaratish, yangi bozor ishtirokchilariga bozorga kirishga bo\u2018lgan to\u2018siqlarni bartaraf etish, alohida xo\u2018jalik yurituvchi subyektlar uchun berilgan mavjud eksklyuziv huquqlarni bekor qilish maqsadida Qo\u2018mita tomonidan <strong>13 ta<\/strong> eksklyuziv huquqlarni bekor qilish bo\u2018yicha takliflar ishlab chiqildi.<\/li>\n<\/ol>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 8 apreldagi PF\u2013101-son Farmoni bilan <strong>13 ta<\/strong> tovar va xizmatlar bozorlarida tadbirkorlar kirishini erkinlashtirish hamda mavjud eksklyuziv huquqlarni bekor qilish bo\u2018yicha chora-tadbirlar belgilangan bo\u2018lib, shundan bugungi kunda <strong>8 ta<\/strong> faoliyat turi bo\u2018yicha eksklyuziv huquqlar bekor qilindi.<\/p>\n<p>Eksklyuziv huquqlari bekor qilingan sohalarda bugungi kunda <strong>206 ta tadbirkorlik subyektlari<\/strong> ushbu faoliyat bilan shug\u2018ullana boshladi. Jumladan, <em>Haydovchilar va haydovchilikka nomzodlarni tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018tkazish \u2013 1 ta, Elektr texnika uskunalari va qurilmalarini markazlashtirilgan tartibda xarid qilish \u2013 61 ta, Harbiy majburiyatli shaxslarning, oddiy askarlar hamda boshliqlar tarkibiga kiruvchi shaxslarning davlat majburiy sug\u2018urtasi bo\u2018yicha xizmatlar \u2013 42 ta, Soliq organlari xodimlarining majburiy davlat sug\u2018urtasi bo\u2018yicha xizmatlar \u2013 42 ta, Qishloq xo\u2018jaligi va avtomobil shinalari yagona yetkazib beruvchi tomonidan yetkazib berilishi bo\u2018yicha xizmatlar \u2013 49 ta, Neft mahsulotlarini saqlash bo\u2018yicha \u2013<br \/>\n11 ta tadbirkorlik subyektlari kirib kelgan.<\/em><\/p>\n<p>Shu bilan birga, Qo\u2018mita tomonidan iqtisodiyotning barcha tarmoqlariga xususiy sektoriga keng jalb qilish, eksklyuziv huquqlarmi bekor qilish orqali mavjud monopoliyalarni tugatish, shuningdek <strong>12 ta<\/strong> sohalar bo\u2018yicha xususiy sektorni keng jalb qilish yuzasidan navbatdagi amaliy chora-tadbirlarni belgilash maqsadida O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori loyihasi ishlab chiqildi.<\/p>\n<p><strong>III. Insofsiz raqobat amaliyotlariga,\u00a0 til biriktirishlar va kartel kelishuvlarga qarshi kurashish yo\u2018nalishida<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Insofsiz raqobatni aniqlash bo\u2018yicha<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Qo\u2018mita va uning hududiy boshqarmalariga jami <strong>296<\/strong> <strong>ta<\/strong> murojaatlar kelib tushgan bo\u2018lib, shundan, markaziy apparat tomonidan <strong>100<\/strong> <strong>ta<\/strong> va hududiy boshqarmalar tomonidan <strong>196<\/strong> <strong>ta<\/strong> murojaatlar ko\u2018rib chiqilgan. Jumladan:<\/p>\n<p><strong>115<\/strong> <strong>ta<\/strong> murojaat bo\u2018yicha <strong>633<\/strong> <strong>ta<\/strong> holatda raqobatga zid harakatlar aniqlanib, shundan <strong>485<\/strong> <strong>ta<\/strong> holatda qonun buzilish holatlarini bartaraf etish bo\u2018yicha ko\u2018rsatmalar berilgan, <strong>136<\/strong> <strong>ta<\/strong> holatda ishni ko\u2018rib chiqish jarayonida ixtiyoriy bartaraf etilgan va <strong>12<\/strong> <strong>ta<\/strong> holat bo\u2018yicha ishni ko\u2018rib chiqish davom etmoqda.<\/p>\n<p><strong>45<\/strong> <strong>ta<\/strong> murojaat bo\u2018yicha ish qo\u2018zg\u2018atish rad etilgan bo\u2018lsa, <strong>125<\/strong> <strong>ta<\/strong> murojaat bo\u2018yicha so\u2018rov va tushuntirish xatlari yuborilgan, <strong>11<\/strong> <strong>ta<\/strong> murojaat bo\u2018yicha ko\u2018rib chiqish davom etmoqda.<\/p>\n<p><strong><em>Til biriktirishlar va kartel kelishuvlar holatlarini aniqlash bo\u2018yicha<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Xo\u2018jalik yurituvchi subyektlarning raqobatni cheklaydigan kelishib olingan harakatlari va kelishuvlari (til biriktirishlar va kartel kelishuvlar) bilan bog\u2018liq 6 ta qonunbuzilish alomatlari aniqlangan, shulardan 4 ta holat bo\u2018yicha tegishli maxsus komissiyalar tomonidan qaror qabul qilingan va qonunbuzilishni bartaraf etish bo\u2018yicha ko\u2018rsatma berilgan va 2 ta holat bo\u2018yicha faoliyatida raqobatni cheklaydigan kelishib olingan harakatlar alomatlari mavjud tadbirkorlik subyektlarining <strong>bozordagi ulushi 35 % dan kamligi aniqlangan.<\/strong><\/p>\n<p>Jumladan, Jizzax va Samarqand viloyatlarida faoliyat yuritayotgan avtomaktablarning faoliyatini amalga oshirishda kartel kelishuv holatlarini aniqlash maqsadida avtomaktablarda xizmat ko\u2018rsatish bozori o\u2018rganildi va o\u2018rganilgan <strong>avtomaktablarning bozordagi ulushi 35 foizdan kamligi aniqlandi.<\/strong><\/p>\n<p>Qoraqalpog\u2018iston Respublikasi hududida joylashgan avtomobillarga gaz to\u2018ldirish kompressor shoxobchalarining (keyingi o\u2018rinlarda \u2013AGTKSh) vakillari tomonidan o\u2018zaro kelishgan holda metan gazning narxini oshirilganligi yuzasidan til biriktirishlar va kelishib olingan harakatlarni aniqlash maqsadida o\u2018rganish ishlari olib borildi va o\u2018rganishlar natijasida kelishib olingan harakatlar va <strong>kelishuvlar aniqlanmagan.<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong> Tovar va moliya bozorlarida raqobat holati tahlili<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Tovar, moliya va raqamli bozorlarda respublikamizda raqobat muhitini baholash, iste\u2019molchilarning tanlov imkoniyatlarini oshirish va ushbu tovar bozoridagi tadbirkorlik faoliyati uchun qulay shart-sharoitlar yaratishni ta\u2019minlash maqsadida Qo\u2018mita tomonidan <strong>262<\/strong><strong> ta<\/strong> <em>(respublika bo\u2018yicha 744 ta)<\/em> tovar va xizmatlar bozorlari <strong>tahlil qilingan<\/strong><strong>. <\/strong>Shundan, <strong>61 ta<\/strong> <em>(respublika bo\u2018yicha <\/em><em>290<\/em> <em>ta)<\/em> bozorlar to\u2018liq tahlil qilinib, <strong>2<\/strong><strong>01<\/strong> <strong>tasida<\/strong> <em>(respublika bo\u2018yicha <\/em><em>454<\/em> <em>ta)<\/em> ekspress <em>(ichki bozorning mahalliy mahsulotlar bilan to\u2018yinganlik darajasi yuzasidan)<\/em> tahlil ishlari amalga oshirildi.<\/p>\n<p>Jumladan, sement mahsuloti bozori, sug\u2018urta xizmatlari bozori, tadbirkorlik subyektlari fiskal ma\u2019lumotlarini soliq tizimi bilan integratsiya qilish xizmatlari, qo\u2018riqlash xizmatlari, tabiiy monopoliya subyektlarining monopollashgan yondosh bozorlari, farfor-fayans fasfor-fayans mahsulotlari bozori, onlayn taksi agregatorlari xizmatlari bozori, elektr hisoblagichlar bozori hamda mineral o\u2018g\u2018itlar bozorlari chuqur o\u2018rganildi.<\/p>\n<p>Tahlil natijalarida <strong>16 ta<\/strong> korxona <strong>15 ta<\/strong> tovar va xizmatlar bo\u2018yicha <strong>Davlat re<\/strong><strong>y<\/strong><strong>estridan chiqarildi<\/strong> hamda <strong>7 ta<\/strong> korxona <strong>7 ta<\/strong> tovar va xizmatlar bo\u2018yicha <strong>Davlat re<\/strong><strong>y<\/strong><strong>estrga kiritildi<\/strong>.<\/p>\n<p><strong><em>T<\/em><\/strong><strong><em>ovar bozorlarning mahalliy mahsulotlar bilan to\u2018yinganligi statistikasi va holati.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2010-yil<br \/>\n20-dekabrdagi \u201cSanoat kooperatsiyasi asosida tayyor mahsulotlar, butlovchi buyumlar va materiallar ishlab chiqarishni mahalliylashtirish dasturiga kiritish uchun loyihalarni ko\u2018rib chiqishda ichki bozorning mamlakatimizda ishlab chiqarilgan tovarlar bilan to\u2018lganligini aniqlash tartibi to\u2018g\u2018risidagi nizomni tasdiqlash haqida\u201dgi 303-sonli qaroriga asosan ichki bozorning mamlakatimizda ishlab chiqarilgan tovarlar bilan to\u2018yinganligini to\u2018linganligini aniqlash maqsadida\u00a0 dan ortiq tovar bozorlarida o\u2018rganishlar o\u2018tkazildi.<\/p>\n<p>O\u2018rganish natijalariga ko\u2018ra, <strong>100 <\/strong><strong>ta<\/strong> tovar bozorlari mahalliy ishlab chiqaruvchilarning mahsulotlari bilan to\u2018yinganligi va <strong>101<\/strong> <strong>ta<\/strong> tovar bozorining to\u2018yinganlik darajasi pastligi (to\u2018yinmagani) ma\u2019lum bo\u2018ldi.<\/p>\n<ol>\n<li><strong> Tartibga solinadigan narxlar va tariflarni tahlil va nazorat qilish sohasida<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi \u201cRaqobat to\u2018g\u2018risida\u201dgi va \u201cTabiiy monopoliyalar to\u2018g\u2018risida\u201dgi qonuni talablariga rioya etilishi yuzasidan<br \/>\niqtisodiy tarmoq sohalarida <strong>346 ta<\/strong> o\u2018rganishlar o\u2018tkazilib, o\u2018tkazilgan o\u2018rganishlar natijasida <strong>378<\/strong> <strong>ta<\/strong> holatda qonunbuzilishi aniqlangan va iste\u2019molchilardan jami <strong>135 mlrd.so\u2018m<\/strong>dan ortiq olingan asossiz daromadlar aniqlangan.<\/p>\n<p>Natijada, <strong>205\u00a0484 ta<\/strong> iste\u2019molchilarning bugungi kunga qadar <strong>88,8 mlrd <\/strong>so\u2018mlik manfaatlari himoya qilinib <strong>24 mlrd so\u2018m<\/strong> mablag\u2018lar qayta hisob-kitob qilindi.<\/p>\n<ol>\n<li><strong> Tabiiy monopoliya subyektlarini tartibga solish<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>2022-yilda tabiiy monopoliya subyektlarining Davlat reyestriga kiritilgan <strong>134 ta<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi subyektlar <strong>11 ta<\/strong> xizmat turlari bo\u2018yicha faoliyatlari ustidan monitoring olib borildi. Ushbu xo\u2018jalik yurituvchi subyektlarining <strong>94 tasi<\/strong> (70 foiz) davlat ishtirokidagi korxonalar hisoblansa, <strong>40 tasi<\/strong> (30 foiz) xususiy sektor hissasiga to\u2018g\u2018ri keldi.<\/p>\n<p><strong>2022 yil<\/strong> davomida <strong>5<\/strong> <strong>ta<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi subyektlar \u201cAngren IES\u201d va \u201cYangi Angren IES\u201d AJlar, \u201cUzbekistan GTL\u201d MChJ, \u201cNavoiyuran\u201d DK, \u201cVeolia Energy Tashkent\u201d MChJ kabi korxonalar tabiiy monopoliya subyektlarining davlat <strong>reyestriga kiritildi,<\/strong> <strong>1<\/strong> <strong>ta<\/strong> \u201cCity building sales\u201d MChJ <strong>reyestrdan chiqarildi.<\/strong><\/p>\n<p>Ushbu sohada jami <strong>434 ta<\/strong> jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari (shundan <strong>345 ta<\/strong> yuridik hamda <strong>89 ta<\/strong> jismoniy shaxslar) ko\u2018rib chiqilib, jami <strong>83,9 mlrd so\u2018m <\/strong>asossiz daromad olinganligi aniqlandi.<\/p>\n<p><strong>Tabiiy monopoliya<\/strong> <strong>subyektlari<\/strong> tomonidan tadbirkorlik subyektlari va aholidan asossiz olingan tabiiy gaz \u2013 <strong>9,3<\/strong> <strong>mlrd so\u2018m<\/strong>, elektr energiyasi \u2013<br \/>\n<strong>7<\/strong> <strong>mlrd so\u2018m<\/strong>, ichimlik va issiqlik ta\u2019minoti \u2013 <strong>48,2<\/strong> <strong>mlrd so\u2018m<\/strong>, boshqa xizmatlar \u2013 <strong>1,2<\/strong> <strong>mlrd so\u2018m<\/strong> mablag\u2018larni qaytarish bo\u2018yicha ko\u2018rsatma berildi. Bugungi kunda <strong>17,3<\/strong> <strong>mlrd so\u2018m mablag\u2018lar qayta-hisob kitob qilindi.<\/strong> Shuningdek, mazkur murojaatlarni ko\u2018rib chiqishda jami <strong>16\u00a0930 ta<\/strong> iste\u2019molchilarning huquqlarini himoya qilindi.<\/p>\n<p>Tabiiy monopoliya subyektlarining Davlat reyestriga kiritilgan<br \/>\n<strong>134 ta xo\u2018jalik yurituvchi subyektlardan <\/strong><strong>129 <\/strong><strong>tasini<\/strong> <strong>250 <\/strong><strong>turdagi <\/strong><strong>ommaviy shartnomalari loyihalari<\/strong> tabiiy monopoliya to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik hujjatlariga muvofiqligi nuqtai nazaridan ko\u2018rib chiqildi va ulardan <strong>150<\/strong> <strong>ta <\/strong>holatda yoki <strong>60 <\/strong><strong>foizida<\/strong> doir qonunchilik talablariga<strong> rioya qilmaganligi<\/strong> aniqlandi va kamchiliklarni bartaraf etish choralari ko\u2018rildi.<\/p>\n<p><strong>Tabiiy monopoliya<\/strong> sohalarini <strong>transformatsiya qilish<\/strong> yo\u2018nalishida tarmoq infrastrukturasi bilan bog\u2018liq va tabiiy monopoliya sohalarida (elektr energiyasi, tabiiy gaz, transport (temir yo\u2018llari, fuqaro aviatsiyasi va aeroport xizmatlari) va telekommunikatsiya) mustaqil bozor regulyatorlari institutini bosqichma-bosqich joriy etish bo\u2018yicha O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidenti qarori loyihasi (ID-70253) ishlab chiqildi va Vazirlar Mahkamasiga kiritildi.<\/p>\n<p><strong>VII. Iqtisodiy konsentra<\/strong><strong>t<\/strong><strong>siyasi ustidan nazorat hamda monopoliyaga qarshi kompla<\/strong><strong>y<\/strong><strong>ens tizimini joriy etish bo\u2018yicha<\/strong><\/p>\n<p>Bugungi kunga qadar Qo\u2018mita va uning hududiy boshqarmalariga xo\u2018jalik yurituvchi subyektlarni qo\u2018shib yuborish va qo\u2018shib olish hamda xo\u2018jalik yurituvchi subyektlarning ustav fondidagi aksiyalarni (ulushlarni) olish bo\u2018yicha bitimlarga monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligini olish yuzasidan jami <strong>125 ta<\/strong> murojaat kelib tushgan. Shundan, <strong>28 ta<\/strong> murojaat xo\u2018jalik yurituvchi subyektlarni qo\u2018shib yuborish va qo\u2018shib olishga rozilik olish to\u2018g\u2018risida bo\u2018lsa, <strong>97\u00a0tasi<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi subyektlarning ustav fondidagi aksiyalarni (ulushlarni) olishga oldindan rozilik olish bilan bog\u2018liq murojaatlar.<\/p>\n<p>Ushbu murojaatlarning <strong>92 tasi<\/strong> bo\u2018yicha Qo\u2018mita maxsus komissiyasining bitimlarga rozilik berish to\u2018g\u2018risidagi qarori chiqarilgan, <strong>30\u00a0tasi<\/strong> bo\u2018yicha monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligi talab etilmasligi to\u2018g\u2018risida tegishli javob xatlari berilgan, shu bilan birga <strong>3\u00a0ta <\/strong>holatda ko\u2018rib chiqish to\u2018xtatilgan.<\/p>\n<p>Kelib tushgan barcha murojaatlar chuqur tahlil qilinib, Qo\u2018mita tomonidan jami <strong>4\u00a0975<\/strong>\u00a0<strong>mlrd.\u00a0so\u2018mlik<\/strong> bitimlarga oldindan rozilik berildi, shundan<br \/>\n<strong>35 <\/strong><strong>foizi<\/strong>, ya\u2019ni <strong>1739<\/strong> <strong>mlrd.\u00a0so\u2018mlik<\/strong> (<strong>157,3<\/strong>\u00a0<strong>mln.\u00a0AQSh\u00a0doll.<\/strong>) bitimlar xorijiy investorlar hissasiga to\u2018g\u2018ri keladi.<\/p>\n<p>Xorijiy investorlar tomonidan asosan <strong>moliya<\/strong> <strong>bozori, to\u2018qimachilik, elektrotexnika, qurilish, qishloq xo\u2018jaligi, oziq-ovqat<\/strong> va shu kabi sohalarga to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri mablag\u2018lar va zamonaviy texnologiyalar ko\u2018rinishida investitsiyalar kiritilishi ko\u2018zda tutilgan.<\/p>\n<p>Misol tariqasida olib ko\u2018radigan bo\u2018lsak, hisobot davrida quyidagi bir nechta yirik bitimlarni tuzishga monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligi berildi.<\/p>\n<p>Hisobot davrida <strong>11<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> holatda monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligini olmasdan xo\u2018jalik yurituvchi subyektlarni qo\u2018shib yuborish va qo\u2018shib olish hamda aksiyalarni (ulushlarni) olish yuzasidan bitimlar tuzilganligi aniqlandi va ular bo\u2018yicha belgilangan tartibda ish qo\u2018zg\u2018atilib, kelgusida raqobat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik talablari buzilishiga yo\u2018l qo\u2018ymaslik bo\u2018yicha <strong>ko\u2018rsatmalar berildi.<\/strong><\/p>\n<p>Tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo\u2018jalik yurituvchi subyektlar davlat reyestriga kiritilgan korxonalar yoki shaxslar guruhi tomonidan ishlab chiqariladigan tovarlarni yetkazib berishda va xizmatlarni ko\u2018rsatishda to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri imzolangan shartnomalarning raqobat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik talablariga muvofiq rasmiylashtirilishi yuzasidan tanlanma ravishda <strong>146<\/strong> <strong>ta<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi subyektlarning <strong>1\u00a0460<\/strong> <strong>ta<\/strong> to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri imzolagan <strong>shartnomalari<\/strong> o\u2018rganildi.<\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022\u00a0yil 8 fevraldagi \u201cDavlat muassasalarini isloh qilishni jadallashtirish chora-tadbirlari to\u2018g\u2018risida\u201dgi PQ-123-son Qaroriga muvofiq Qo\u2018mita va uning hududiy organlari tomonidan Davlat aktivlarini boshqarish agentligi bilan birgalikda hududlar kesimida <strong>26\u00a0804<\/strong> <strong>ta<\/strong> <strong>davlat muassasalarining<\/strong> tashkiliy huquqiy shakllarini o\u2018zgartirish va keyingi faoliyati bo\u2018yicha takliflar ishlab chiqish maqsadida tahlil ishlari o\u2018tkazildi.<\/p>\n<p>Tahlil natijalariga ko\u2018ra, Davlat tender komissiyasiga kiritish uchun Davlat aktivlarini boshqarish agentligiga <strong>25\u00a0490<\/strong> <strong>ta<\/strong> holatda sohaning ijtimoiy ahamiyatidan kelib chiqib saqlab qolishga, <strong>406<\/strong> <strong>ta<\/strong> holatda davlat muassasasini xususiylashtirishga, <strong>759<\/strong> <strong>ta<\/strong> holatda davlat muassasalarini tugatishga va <strong>149<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> holatda davlat muassasalarini mulkchilik shaklini o\u2018zgartirishga taklif berildi.<\/p>\n<p><strong><em>Monopoliyaga qarshi kompl<\/em><\/strong><strong><em>y<\/em><\/strong><strong><em>aens tizimini joriy etish bo\u2018yicha<\/em><\/strong><\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining \u201cRaqobat muhitini yanada rivojlantirish va iqtisodiyotdagi davlat ishtirokini qisqartirish bo\u2018yicha qo\u2018shimcha chora-tadbirlar to\u2018g\u2018risida\u201d 2020-yil 6-iyuldagi PF-6019-son Farmoniga hamda Vazirlar Mahkamasining \u201cMonopoliyaga qarshi komplayens tizimini joriy etish chora-tadbirlari to\u2018g\u2018risida\u201d 2021-yil 2-martdagi 114-son qaroriga muvofiq, <strong>2022-yil<br \/>\n1-yanvardan boshlab<\/strong> tabiiy monopoliya subyektlari, tovar yoki moliya bozorida ustun mavqega ega xo\u2018jalik yurituvchi subyektlar, shuningdek oxirgi uch yilda tovar sotishdan olingan jami tushumining o\u2018rtacha yillik miqdori 30 mlrd.so\u2018mdan oshadigan korporativ buyurtmachilarda <strong>monopoliyaga qarshi komplayens tizimini joriy etish<\/strong> belgilangan.<\/p>\n<p>Amalga oshirilgan ishlar natijasida <strong>104 ta<\/strong> korxona va tashkilotda, jumladan, <strong>10 ta<\/strong> davlat ishtirokidagi korxonalarda, <strong>37 ta<\/strong> monopol korxonalarda, <strong>33 ta<\/strong> mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarida, <strong>22 ta<\/strong> davlat boshqaruv organlarida, <strong>2 ta<\/strong> korporativ buyurtmachilarda monopoliyaga qarshi komplaens tizimi <strong>joriy qilindi.<\/strong><\/p>\n<p><strong>VIII. Davlat xaridlari va boshqa savdolarda raqobatni ta\u2019minlash bo\u2018yicha<\/strong><\/p>\n<p>2022 yil yakuni bo\u2018yicha davlat va korporativ buyurtmachilar tomonidan o\u2018tkazilgan boshlang\u2018ich narxi <strong>27\u00a0287 mlrd. so\u2018mlik<\/strong> jami <strong>31 926 <\/strong><strong>ta <\/strong>tanlov (tender) savdolarida tahlil ishlari olib borildi. Tahlil va o\u2018rganishlar natijasida davlat va korporativ buyurtmachilar tomonidan <strong>8\u00a0698 <\/strong><strong>ta <\/strong><strong>raqobatga zid holatlar sodir etilganligi aniqlandi<\/strong>.<\/p>\n<p>O\u2018tkazilgan o\u2018rganishlar qo\u2018yidagi yo\u2018nalishlarda amalga oshirilgan:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>tovar moddiy boyliklarni xarid qilish <\/strong>sohasida jami boshlang\u2018ich narxi <strong>3\u00a0966 mlrd. so\u2018mlik<\/strong> <strong>7\u00a0660 <\/strong><strong>dona<\/strong> xaridlar nazoratga olingan bo\u2018lib, shundan <strong>3\u00a0113 <\/strong><strong>ta <\/strong><strong>holatlarda<\/strong> raqobatga zid xato va kamchiliklar aniqlangan;<\/li>\n<li><strong>qurilish rekonstruksiya ta\u2019mirlash<\/strong> ishlarida jami boshlang\u2018ich narxi <strong>6\u00a0789 <\/strong><strong> so\u2018mlik<\/strong> <strong>13\u00a0046<\/strong> <strong>dona <\/strong>xaridlar nazoratga olingan bo\u2018lib, shundan <strong>4\u00a0236 <\/strong><strong>ta<\/strong><strong> holatlarda <\/strong>raqobatga zid xato va kamchiliklar aniqlangan;<\/li>\n<li><strong>xizmatlar ko\u2018rsatish sohasidagi<\/strong> boshlang\u2018ich narxi <strong>16\u00a0532 <\/strong><strong> so\u2018mlik<\/strong> jami<strong> 11\u00a0220 <\/strong><strong>dona<\/strong> xaridlar nazoratga olingan bo\u2018lib, shundan<strong> 1\u00a0349 <\/strong><strong>ta <\/strong><strong>holatlarda <\/strong>raqobatga zid xato va kamchiliklar aniqlangan.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Yuqorida aniqlangan jami <strong>8\u00a0968<\/strong> <strong>ta<\/strong> raqobatga zid kamchillik holatlardan <strong>5\u00a0507 <\/strong><strong>tasi<\/strong> bo\u2018yicha huquqiy baho berish uchun huquq tartibot organlariga ma\u2019lumotnomalar kiritilgan, <strong>235<\/strong> <strong>ta<\/strong> holat buyurtmachilar tomonidan ixtiyoriy bartaraf etilgan, <strong>2 956<\/strong> <strong>ta<\/strong> holat bo\u2018yicha Qo\u2018mita va hududiy boshqarmalar tomonidan <strong>620<\/strong> <strong>ta<\/strong> ish qo\u2018zg\u2018atilib, <strong>530 <\/strong><strong>ta<\/strong> ko\u2018rsatmalar berilgan, <strong>412<\/strong> <strong>ta <\/strong>mansabdor shaxslar ma\u2019muriy javobgarlikka tortilgan.<\/p>\n<ol>\n<li><strong> Tovar-xom ashyo birjalarini litsenziyalash va xarid tizimlarni nazorat qilish bo\u2018yicha<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Yuqori likvidli va monopol turdagi mahsulotlarni tasdiqlangan grafiklar asosida belgilangan hajm va muddatlarda birja savdolariga qo\u2018yib borilishi yuzasidan monitoring tartibda doimiy nazorat o\u2018rnatilgan bo\u2018lib, qonunbuzarlik holatlari, jumladan, O\u2018zbekiston Respublikasining \u201cRaqobat to\u2018g\u2018risida\u201dgi Qonuni tegishli moddalari va Vazirlar Mahkamasining 2020 yil 18 martdagi 170-sonli qarori bilan tasdiqlangan Nizom talablari asosida o\u2018rganish va tahlil ishlari o\u2018tkazib kelinmoqda.<\/p>\n<p>Jumladan, yuqori likvidli va monopol turdagi mahsulotlar ishlab chiqaruvchi Respublikadagi <strong>500<\/strong> <strong>tadan<\/strong> ortiq korxonalar tomonidan <strong>51<\/strong> <strong>turdagi<\/strong> yuqori likvidli va monopol mahsulotlar, xom ashyo va materiallarni belgilangan grafiklar asosida birja savdolariga qo\u2018yilishi yuzasidan hududiy boshqarmalardagi biriktirilgan xodimlar bilan birgalikda doimiy nazorat ishlari olib borilmoqda.<\/p>\n<p>Respublika tovar-xom ashyo birjasida yuqori likvidli va monopol turdagi mahsulotlarning soni joriy yilda <strong>38<\/strong> <strong>tadan<\/strong> <strong>51<\/strong> <strong>taga<\/strong> yetkazilib, ro\u2018yxatga<br \/>\n<strong>8<\/strong> <strong>turdagi<\/strong> mahsulot po\u2018lat shar, metall list prokati, suyuq uglerod oksidi, texnik kislorod, kaustik soda, neft koksi, sintetik nafta va barda mahsulotlari kiritildi hamda ushbu ro\u2018yxatdan neft va gaz kondensatlari chiqarildi.<\/p>\n<p>Shu bilan birga, yuqori likvidli va monopol turdagi mahsulotlarning 2022 yilda sotilgan <strong>umumiy hajmi 94 trln so\u2018mni <\/strong>tashkil etib, 2021 yil mos davriga nisbatan <strong>o\u2018sish 31 foizni<\/strong> tashkil etgan.<\/p>\n<p><strong><em>Birja savdolari aniqlangan qoidabuzarlik holatlari bo\u2018yicha<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Birja savdolarida <strong>190 ta<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi subyektlar tomonidan manipulyatsiya harakatlarini sodir etganligi va birjaga oid qonunchilik talablari buzilganligi natijasida narxni sun\u2019iy oshishiga sabab bo\u2018lgan<br \/>\n<strong>261 ta<\/strong> holat yuzasidan jami <strong>92 ta<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi subyektlarga ortiqcha olingan jami <strong>9 861 mln so\u2018m<\/strong> mablag\u2018larni undirish yuzasidan ko\u2018rsatmalar berildi.<\/p>\n<ol>\n<li><strong> Xalqaro munosabatlar va jamoatchilik bilan aloqalar<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Qo\u2018mita va Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (EBRR) o\u2018rtasidagi o\u2018zaro anglashuv memorandumiga binoan, EBRR tomonidan ajratilgan 96 ming yevro miqdoridagi granti asosida \u201cO\u2018zbekiston Respublikasi Monopoliyaga qarshi kurashish qo\u2018mitasining institutsional salohiyatini mustahkamlash\u201d loyihasi doirasida Qo\u2018mita tizimi xodimlari ko\u2018nikma hamda salohiyatini oshirishga qaratilgan <strong>3 oylik gibrid<\/strong> (onlayn hamda oflayn) tarzda o\u2018quv seminar-treninglar tashkil etilgan.<\/p>\n<p>O\u2018z navbatida, Qo\u2018mita <strong>Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (OESR)<\/strong> bilan hamkorlikda 2021-yil 25-noyabr sanasida start berilgan <strong>\u201cRaqobatbardoshlikni ta\u2019minlashning adolatli bozor shartlari\u201d loyihasi<\/strong> doirasida salmoqli ishlar amalga oshirib kelmoqda.<\/p>\n<p><em>Ma\u2019lumot uchun: <\/em><em>Ushbu loyihasini tatbiq etish uchun <\/em><em>OESR <\/em><em>tomonidan monopoliyaga va korrupsiyaga qarshi kurashishni ilg\u2018or xalqaro tajribaga muvofiq amalga oshirilishini yo\u2018lga qo\u2018yish maqsadida, dunyoning <\/em><strong><em>6 <\/em><\/strong><strong><em>ta<\/em><\/strong> <strong><em>davlatlaridan biri<\/em><\/strong><strong><em> etib\u00a0 <\/em><\/strong><em>O\u2018zbekiston Respublikasi <strong>tanlab olingan hamda mazkur <\/strong>loyihani tatbiq etish bo\u2018yicha Monopoliyaga qarshi kurashish qo\u2018mitasi muvofiqlashtiruvchi organ etib belgilandi.<\/em><\/p>\n<p>Ushbu loyiha doirasida Qo\u2018mita OESR bilan birgalikda tayyorlangan \u201cO\u2018zbekiston Respublikasi raqobat qonunchiligi hamda siyosatiga kirish\u201d mavzusidagi hisoboti 2022-yil 8-iyun sanasida OESR ekspertlari, bir qator mutasaddi vazirlik va idoralar rasmiylari hamda keng jamoatchilik vakillari ishtirokida \u201cO\u2018zbekiston Respublikasi raqobat qonunchiligi hamda siyosatiga kirish\u201d hisoboti taqdimoti bo\u2018lib o\u2018tdi.<\/p>\n<p>Shu bilan birga, Qo\u2018mita hamda OESR tomonidan 2022-yil 10-12-oktabr kunlari \u201cBozordagi xo\u2018jalik yurituvchi subyektlarining ustun mavqeiy va uni suiiste\u2019mol qilinishi\u201d mavzusidagi seminar-trening hamda 13-oktabr sanasida xalqaro tadbir tashkillashtirildi.<\/p>\n<p><strong>Jahon bankining<\/strong> \u201cO\u2018zbekistonda institutsional salohiyatni oshirish\u201d (IBL) loyiha doirasida Qo\u2018mita faoliyati samaradorligini hamda xodimlar salohiyatini oshirish maqsadida yollangan <strong>3<\/strong> <strong>ta<\/strong> xalqaro ekspertlar tomonidan uslubiy tavsiyalar hamda metodikasi ishlab chiqilgan.<\/p>\n<p><strong>AQSh Xalqaro taraqqiyot agentligi (USAID)<\/strong> <strong>\u201cMarkaziy Osiyo Energetikasi\u201d loyihasini <\/strong>amalga oshiruvchi <strong>\u201cTetra Tech\u201d kompaniyasi<\/strong> vakillari hamda ekspertlari tomonidan Qo\u2018mita tizimi xodimlari salohiyatini oshirishga qaratilgan tabiiy monopoliya subyektlarini tartibga solish borasida bir qator mavzularda 1-2 haftalik <strong>4<\/strong> <strong>dan ortiq<\/strong><br \/>\nseminar-treninglar tashkillashtirildi.<\/p>\n<p>Shuningdek, Shveysariya, Tailand, Rossiya Federatsiyasi, Gruziya, Qozog\u2018iston Respublikasi, Qirg\u2018iziston Respublikasi kabi bir qator davlatlarda xorijiy davlatlarning monopoliyaga qarshi kurashish bo\u2018yicha vakolatli organlari, Xalqaro Raqobat Tarmog\u2018i (ICN), BMTning Savdo va Taraqqiyot Konferensiyasi (UNCTAD) hamda xalqaro tashkilotlar tomonidan tashkillashtirilgan monopoliyaga qarshi kurashish hamda iste\u2019molchilar huquqlarini himoya qilish borasida <strong>14<\/strong> <strong>dan ortiq<\/strong> an\u2019anaviy tarzda hamda <strong>100<\/strong> <strong>ga yaqin <\/strong>videokonferens-aloqa rejimida tashkillashtirilgan xalqaro tadbirlarda Qo\u2018mita mutasaddi xodimlari ishtirok etishdi.<\/p>\n<p><strong><em>Integratsiya jarayonlarini jadallashtirish<\/em><\/strong><\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasining Jahon savdo tashkilotiga (JST) qo\u2018shilishi doirasida davlat savdo korxonalari bo\u2018yicha ma\u2019lumot qayta ko\u2018rib chiqildi hamda tegishli qismlari JSTga a\u2019zo mamlakatlar vakillari tomonidan talab etilgan ma\u2019lumotlar bilan to\u2018ldirilgandan so\u2018ng JST kotibiyatiga taqdim etildi.<\/p>\n<p>JSTga a\u2019zo davlatlarning (AQSh hamda Yevropa ittifoqi) tegishli savollariga xalqaro ekspertlar tomonidan taqdim etilgan taklif va izohlardan kelib chiqib javoblar tayyorlandi.<\/p>\n<p>Qo\u2018mita xalqaro ekspertlar bilan birgalikda milliy qonunchilikni JST bitimlariga uyg\u2018unlashtirish maqsadida JST normalariga zid bo\u2018lgan <em>(yoki zid deb taxmin qilingan)<\/em> normativ-huquqiy hujjatlar o\u2018rganib chiqildi.<\/p>\n<p>O\u2018rganish natijalariga ko\u2018ra, JST bitimlari normalariga zid bo\u2018lgan<br \/>\n<strong>10<\/strong> <strong>dan ortiq<\/strong> me\u2019yoriy-huquqiy hujjatlarda diskriminasion normalar mavjudligi aniqlandi.<\/p>\n<p>O\u2018z navbatida, bir qator JST bitimlariga zid bo\u2018lgan normalarni o\u2018z ichiga olgan normativ-huquqiy hujjatlar hamda ularni muvofiqlashtirish yuzasidan puxta tayyorlangan materiallar Milliy qonunchilikni JST bitimlariga uyg\u2018unlashtirish rejasini ishlab chiqish bo\u2018yicha ishchi guruhga\u00a0 taqdim etilgan.<\/p>\n<p>Shuningdek, Qo\u2018mita Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi (ITSV) tomonidan jalb etilgan xalqaro ekspertlar Viktor Ognivsev (Shveysariya) hamda Viktor Kroshet (Belgiya) Qo\u2018mita vakolatiga kiradigan masalalar yuzasidan simulyatsion muzokaralar o\u2018tkazildi, shuningdek Qo\u2018mita tomonidan O\u2018zbekiston Respublikasining JSTga qo\u2018shilishi doirasida Ishchi guruhning<br \/>\n6-yig\u2018ilishiga puxta tayyorgarlik ko\u2018rish doirasida tayyorlangan materiallar ko\u2018rib chiqilib, tegishli o\u2018zgartirishlar kiritildi.<\/p>\n<p><strong>Ye<\/strong><strong><em>vroosiyo Iqtisodiy Ittifoqi bilan hamkorlik aloqalarini o\u2018rnatish <\/em><\/strong><\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Hukumati va Yevroosiyo iqtisodiy komissiyasi bilan 2021-2023 yillarga mo\u2018ljallangan qo\u2018shma chora-tadbirlar rejasiga muvofiq Qo\u2018mita Yevroosiyo iqtisodiy komissiyasining (EIK) Raqobat va monopoliyaga qarshi tartibga solish bloki bilan hamkorlikda iste\u2019molchilar huquqlarini himoya qilish, tabiiy monopoliyalarni tartib solish, davlat xaridlarini nazorat qilish borasida bir qator chora-tadbirlar amalga oshirildi.<\/p>\n<p>Monopoliyaga qarshi kurashish qo\u2018mitasi tomonidan xalqaro ekspertlar bilan birgalikda O\u2018zbekiston Respublikasining yangi tahrirdagi \u201cRaqobat to\u2018g\u2018risida\u201dgi qonuni loyihasi ishlab chiqilgan.<\/p>\n<p>Mazkur qonun loyihasida YeOII qonunchiligidagi raqobatni rivojlantirish, monopoliyaga qarshi tartibga solish, davlat xaridlarini nazorat qilish hamda tabiiy monopoliyalarni tartibga solish kabi bir qator tegishli normalar O\u2018zbekiston Respublikasining yangi tahrirdagi \u201cRaqobat to\u2018g\u2018risida\u201dgi\u00a0 qonuni loyihasiga kiritilgan.<\/p>\n<p>Shuningdek, Vazirlar Mahkamasiga hamda Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligiga Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi to\u2018g\u2018risidagi shartnomaning tegishli qismlarida keltirilgan normalarga milliy qonunchilikni muvofiqlashtirish bo\u2018yicha tahliliy materiallar hamda takliflar yuborilgan.<\/p>\n<ol>\n<li><strong> Iste\u2019mol bozorlarida narxlarni monitoring qilish bo\u2018yicha<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p><strong><em>Iste\u2019mol bozorlari va chakana tarmoqlarda narx-navoni nazorat qilish yo\u2018nalishida<\/em><\/strong><\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 31-maydagi<br \/>\nPF-145-son Farmoniga asosan aholini asosiy turdagi oziq-ovqat va zarur mahsulotlar bilan ta\u2019minlashni tashkil etish, ularning xavfsizligi va sifatini tizimli nazorat qilish hamda mahsulotlar narxlarining barqarorligini ta\u2019minlash maqsadida Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 19-dekabrdagi 716-son qaroriga asosan Iste\u2019mol bozorlarida narxlarni monitoring qilish departamentiga bir qator qo\u2018shimcha vazifa va vakolatlar berildi.<\/p>\n<p>Farmonda belgilangan vazifalar ijrosi yuzasidan quyidagilar amalga oshirilmoqda. Jumladan,<\/p>\n<ol>\n<li>Farmonning 9-bandida, mazkur Farmon 2-ilovasida ko\u2018rsatilgan davlat organlari va tashkilotlarning ma\u2019lumotlar bazasi Monopoliyaga qarshi kurashish qo\u2018mitasining axborot tizimiga integratsiya qilinishini ta\u2019minlash vazifasi belgilangan.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Mazkur topshiriq ijrosi yuzasidan, Monopoliyaga qarshi kurashish qo\u2018mitasi tomonidan tegishli vazirlik va idoralar bilan hamkorlikda 25 ta vazirlik va idoralardan ma\u2019lumotlarni axborot tizimlari orqali real vaqt rejimida ma\u2019lumot olish bo\u2018yicha Texnologik yo\u2018riqnomalar imzolandi.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li>Qoraqalpog\u2018iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi savdo yarmarkalari faoliyatini muntazam nazorat qilib borish uchun barcha dehqon bozorlarida va aholi zich istiqomat qiladigan mahallalarda joylashgan<br \/>\n<strong>318 ta<\/strong> yarmarkalarga Qo\u2018mitaning <strong>217 nafar<\/strong> mas\u2019ul xodimlari biriktirildi va mahsulotlarning narxlari bo\u2018yicha doimiy nazorat o\u2018rnatilgan.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Mazkur yarmarka rastalariga <strong>48 turdagi<\/strong> mahsulotlar chakana savdosi tashkil etilib, yarmarka savdolaridagi mahsulotlar narxlari o\u2018rtacha bozor narxlariga nisbatan <strong>12 &#8211; 37 foizgacha<\/strong> arzonroq sotilishi tashkillashtirilgan.<\/p>\n<p>Iste\u2019molchilarga qishloq xo\u2018jaligi mahsulotlarini to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri arzon narxlarda yetkazib berilishini ta\u2019minlash maqsadida Qoraqalpog\u2018iston Respublikasi (226 ta), Andijon (30 ta), Buxoro (136 ta), Jizzax (30 ta), Qashqadaryo (240 ta), Navoiy (38 ta), Namangan (156 ta), Samarqand (40 ta), Surxondaryo (245 ta), Toshkent (292 ta), Farg\u2018ona (137 ta), Xorazm (44 ta) viloyatlari va Toshkent shahri (311 ta)da <strong>1925 nafar<\/strong> dehqonlarga bozor hududida <strong>qo\u2018shimcha joy ajratilishida amaliy yordam ko\u2018rsatildi<\/strong>.<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li>Ichki bozorda <strong>bug\u2018doy<\/strong> va <strong>un<\/strong> mahsulotlari realizatsiya qilinishi va narxlari shakllanishi yuzasidan o\u2018rganish o\u2018tkazilib, aniqlangan kamchiliklarni joyida batafsil o\u2018rganish bo\u2018yicha hududiy organlarga topshiriq yuborildi.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Dastlabki o\u2018rganish jarayonida ayrim hududlarda boshlang\u2018ich narxlarning nisbatan yuqori sur\u2019atlarda oshishi ta\u2019sir qilganligi kuzatildi. Xususan, yil boshidan bug\u2018doyning birjadagi eng yuqori boshlang\u2018ich narxlari Jizzaxda &#8211;<br \/>\n4,2 mln so\u2018m, Toshkentda &#8211; 3,7 mln so\u2018m, Qashqadaryoda &#8211; 3,6 mln so\u2018m, Surxondaryoda &#8211; 3,6 mln so\u2018m, Farg\u2018onada &#8211; 3,6 mln so\u2018m va Xorazmda &#8211; 3,6 mln so\u2018mgacha ko\u2018tarilganligi kuzatildi.<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li>Toshkent shahrida joylashgan dehqon bozorlarida asosiy iste\u2019mol mahsulotlari ulgurji savdosi bilan faoliyat yuritayotgan <strong>tadbirkorlik subyektlari<\/strong> bilan uchrashuvlar tashkil etilib, bozorlarda arzonlashtirilgan oziq-ovqat mahsulotlari savdosiga mo\u2018ljallangan \u201cishlab chiqaruvchi rastasi\u201dni tashkil etish bo\u2018yicha ishlar olib borilmoqda.<\/li>\n<li>Ichki bozorda <strong>texnik chigit<\/strong> mahsulotining realizatsiyasi qilinishi va narxlar o\u2018zgarishi mavjud ma\u2019lumotlar asosida tahlil qilinib, hududiy boshqarmalar tomonidan paxta xom-ashyosini qayta ishlashdan olingan mahsulotlar<strong> narxlari shakllanishini<\/strong> o\u2018rganishlar o\u2018tkazildi, o\u2018rganishlar natijasida hududlar tomonidan paxta xom-ashyosidan olingan mahsulotlar qoldig\u2018iga aniqlik kiritish va zaxiralar aniqlanganda, o\u2018z ehtiyojidan ortiqcha qismini birja savdolariga texnik chigiti qo\u2018ymagan va birjaga grafik taqdim etmagan <strong>5 ta<\/strong> (Qoraqalpog\u2018iston Respublikasida 2 ta, Xorazmda 2 ta, Jizzaxda<br \/>\n1 ta) klasterga nisbatan qonunchiligida belgilangan tartibda <strong>ish qo\u2018zg\u2018atilgan.<\/strong><\/li>\n<li>Hududlarda paxta-to\u2018qimachilik klasterlari va fermer xo\u2018jaliklari faoliyatida uchrayotgan muammolar va to\u2018siqlarni tizimli hamda tahliliy o\u2018rganish, ular tomonidan ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarning narxiga bevosita yoki bilvosita ta\u2019sir etayotgan salbiy omillarni aniqlash maqsadida klasterlar va fermer xo\u2018jaliklari vakillari bilan uchrashuvlar, tematik suhbatlar o\u2018tkazildi.<\/li>\n<li>Qo\u2018mita tomonidan doimiy ravishda iste\u2019mol bozorlaridagi narxlar monitoring qilib borilmoqda sitrus mevalar, sut va baliq mahsulotlari narxiga salbiy ta\u2019sir etayotgan omillarni aniqlash maqsadida ishlab chiqaruvchilar, importyorlar, ulgurji va chakana savdosi bilan shug\u2018ullanayotgan <strong>tadbirkorlik subyektlari<\/strong> bilan uchrashuvlar o\u2018tkazildi, natijalari bo\u2018yicha takliflar ishlab chiqilib, o\u2018rnatilgan tartibda Vazirlar Mahkamasiga taqdim etildi.<\/li>\n<li>O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil<br \/>\n12-oktabrdagi 587-sonli \u201c2022\u20132023-yillarning qish-bahor mavsumida aholi va ijtimoiy soha muassasalarining asosiy turdagi qishloq xo\u2018jaligi mahsulotlariga bo\u2018lgan ehtiyojini qondirish bo\u2018yicha qo\u2018shimcha chora-tadbirlar to\u2018g\u2018risida\u201dgi qaroriga asosan O\u2018zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti bilan birgalikda qish-bahor mavsumi uchun asosiy turdagi <strong>qishloq xo\u2018jaligi va oziq-ovqat mahsulotlarini zaxira omborlariga g\u2018amlanganligi<\/strong> holati yuzasidan joylarga chiqqan holda o\u2018rganish o\u2018tkazilib, hamda aniqlangan holatlar bo\u2018yicha tegishli ma\u2019lumotnomalar rasmiylashtirildi hamda tegishli holatlarda tuman va shahar hokimliklari mas\u2019ullariga nisbatan intizomiy choralar ko\u2018llash bo\u2018yicha takliflar kiritilgan.<\/li>\n<li>Ichki bozorda sotilayotgan benzin narxlarini barqarorlashtirish hamda taqchillik va ajiotaj holatlarni oldini olish maqsadida tegishli chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Xususan, respublika aholisini neft mahsulotlari bilan barqaror va maqbul narxlarda ta\u2019minlanishini tashkil etish bo\u2018yicha Qo\u2018mita va barcha hududiy boshqarmalarda muvofiqlashtiruvchi <strong>shtablar<\/strong> shakllantirilib, fuqaro murojaatlarini tezkor qabul qilish va zarur tushuntirishlar berish maqsadida \u201ccall center\u201d markazlari yo\u2018lga qo\u2018yildi;<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0respublika kesimida AYoQShlardagi chakana narxlar va ularning joylashgan (lokatsiyasi) manzilini qulay tarzda ko\u2018rib borish uchun <strong>telegram bot \u201cbenzin narx\u201d ishga tushirildi<\/strong>, bunda foydalanuvchilar o\u2018zlariga eng yaqin va narxlari arzon bo\u2018lgan AYoQShlarni ushbu bot orqali tez aniqlashlari mumkin;<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0hududiy organlar tomonidan <strong>2\u00a0172 ta <\/strong>AYoQShlarga AI-80 benzin mahsulotining narxlarini asossiz oshirmaslik bo\u2018yicha ogohlantirish yuborildi hamda har bir AYoQSh kesimida narxlar monitoringini yuritish bo\u2018yicha xodimlar biriktirilgan;<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0berilgan ogohlantirishlar natijasida respublikaning <strong>1\u00a0563<\/strong> ta AYoQShlarda 1 litr benzinning o\u2018rtacha narxini <strong>7\u00a0000 so\u2018mdan<\/strong> <strong>5\u00a0700 so\u2018mgacha<\/strong>, yoki <strong>19 foizgacha<\/strong> <strong>pasayishiga <\/strong>erishildi.<\/p>\n<p><strong><em>Ichki va tashqi bozorlarida narxlarni tahlil qilish yo\u2018nalishida<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Ichki iste\u2019mol bozorlarida asosiy turdagi oziq ovqat mahsulotlari chakana narxlari va uning oshishiga ta\u2019sir etuvchi omillar tahlil qilindi.<\/p>\n<p>Shuningdek,<strong> texnik chigit,<\/strong> <strong>guruch, benzin, bug\u2018doy, un, non, sut, sitrus mevalari, grechka <\/strong>hamda<strong> baliq <\/strong>mahsulotlari realizatsiyasi, shu jumladan importi holati yuzasidan o\u2018rganish o\u2018tkazilib, Vazirlar Mahkamasiga narxlarni barqarorlashtirish bo\u2018yicha takliflar kiritildi.<\/p>\n<p>Xususan, ichki bozorni ayrim turdagi talab yuqori bo\u2018lgan sitrus mevalar (banan) narxlari tahlil qilinganda, joriy yil yanvar-noyabr oylarida banan importi 127,2 ming tonnani tashkil etishi yoki o\u2018tgan yilning mos davriga nisbatan 57,4 ming tonnaga (80 foizga) oshganligi kuzatildi.<\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 30 dekabrdagi<br \/>\nPQ-4554-son qarori ijrosi holati va dori vositalari, xususan import dori vositalariga narxlarni belgilash <strong>referent narx<\/strong> shakllantirish tizimi doirasida amalga oshirilayotganligi holati hamda belgilangan ulgurji va chakana narxlarning to\u2018g\u2018ri shakllanishi yuzasidan o\u2018rganish o\u2018tkazilib, natijalari bo\u2018yicha takliflar ishlab chiqilib, o\u2018rnatilgan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritildi hamda tegishli topshiriqlar belgilab olindi.<\/p>\n<p>Asosiy iste\u2019mol tovarlari narxlari, tarif va notarif cheklovlar, ichki bozorda mahsulotlarning to\u2018yinganlik darajasi, sohaga oid xorij yangiliklari, shu jumladan xalqaro birjalardagi holatlar va boshqa ma\u2019lumotlar umumlashtirgan holda Asosiy iste\u2019mol tovarlari \u201cDaydjest\u201di tayyorlab borilmoqda.<\/p>\n<p><strong>XII. Hududlarda raqobatni rivojlantirish sohasida<\/strong><\/p>\n<p>Qo\u2018mita raisining 2022-yil 14-fevraldagi Monopoliyaga qarshi kurashish qo\u2018mitasining hududiy organlari faoliyatini kompleks o\u2018rganishni tashkil qilish to\u2018g\u2018risidagi 18-ICh buyrug\u2018iga asosan 14 ta hududiy boshqarmalarning barchasini faoliyati kompleks o\u2018rganib chiqildi.<\/p>\n<p>O\u2018rganish natijasida Hududiy boshqarmalar tomonidan amalga oshirilgan ishlar bilan birga qator kamchiliklarga yo\u2018l qo\u2018yilganligi aniqlandi. Aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish hamda zarur choralar ko\u2018rish maqsadida hududiy boshqarmalarga takliflar berildi.<\/p>\n<p>Shuningdek, O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil<br \/>\n3-dekabrdagi PF-29-son Farmoni hamda PQ-31-son qarori ijrosini ta\u2019minlash maqsadida Namangan va Farg\u2018ona viloyatlarida mahallalarni kompleks ijtimoiy iqtisodiy rivojlantirish \u201cyangi o\u2018sish nuqta\u201dlari (drayverlarni)ni shakllantirish va to\u2018liq ishga solish, tadbirkorlik va raqobatni rivojlantirish, yangi investitsiya loyihalarini ishlab chiqish, \u201cmahallabay\u201d va \u201cxonadonbay\u201d ishlash tizimi bo\u2018yicha tegishli ishlar amalga oshirildi. Jumladan:<\/p>\n<p>Namangan viloyatidagi <strong>788 <\/strong><strong>ta<\/strong> mahallalarga tayinlangan \u201chokim yordamchilari\u201d bilan Mahallabay ishlash va tadbirkorlikni rivojlantirish agentligining Namangan viloyat boshqarmasi, tuman markazlari va respublika vakillari tomonidan joriy yilda hamkorlikda barcha mahalladagi <strong>528,9 <\/strong><strong>ming<\/strong> ta xonadonlar to\u2018liq xatlovdan o\u2018tkazilib, iqtisodiy ahvoliga ko\u2018ra <strong>4 <\/strong><strong>ta<\/strong> toifaga ajratib olindi. Xatlov natijasida daromadini oshirish istagini bildirgan xonadonlar soni <strong>282,7 <\/strong><strong>ming<\/strong> tani tashkil etdi.<\/p>\n<p>Yil boshidan <strong>229,8 <\/strong><strong>ming<\/strong> nafar fuqarolar daromadli ish o\u2018rinlar bilan bandligi ta\u2019minlandi. Bularning <strong>164,5 <\/strong><strong>ming<\/strong> nafari hokim yordamchilari tashabbusi va ularning amaliy ko\u2018magi hisobiga amalga oshirildi. Shundan,<br \/>\n<strong>61 283 <\/strong><strong>nafari<\/strong> doimiy, <strong>13 222 <\/strong><strong>nafari<\/strong> jamoat ishlariga joylashtirilgan bo\u2018lsa, <strong>60 170 <\/strong><strong>nafar<\/strong> fuqarolarga ijara asosida yer ajratib berildi,<br \/>\n<strong>90 078 <\/strong><strong>nafari<\/strong> o\u2018zini-o\u2018zi band qilindi va <strong>5 071 <\/strong><strong>nafar<\/strong> fuqaro yakka tartibdagi tadbirkorlik tashkil etdi.<\/p>\n<p>Xususan, Namangan viloyatida hokim yordamchilari bilan o\u2018tkazilgan uchrashuvlarda bildirilgan takliflarga binoan viloyatidagi tashabbuskor hokim yordamchilarining amaliy ko\u2018nikmalarini yanada rivojlantirish maqsadida 19-21 avgust kunlari Toshkent shahrida tashkil etilgan \u201cToshkent suvenirlari\u201d Respublika ko\u2018rgazma-savdosida Namangan viloyatidagi <strong>5 <\/strong><strong>nafar<\/strong> tashabbuskor hokim yordamchilarining ishtiroki ta\u2019minlandi va ular uchun zarur shart-sharoitlar yaratib berildi.<\/p>\n<p>Vazirlar Mahkamasining yig\u2018ilish bayoniga asosan Qo\u2018mitaga biriktirilgan Toshkent shahrining Uchtepa tumanidagi <strong>12\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> (<em>A.Sog\u2018uniy, Vatan, Vatanparvar, Diyorobod, Diydor, Nurobod, Farhod, Hamdo\u2018st, Shirin, Yangiyo\u2018l, Bog\u2018obod, Bog\u2018iston<\/em>) mahallalarda \u201cnamunaviy mahalla\u201d qiyofasini yaratish, mahallalar infratuzilmasini yaxshilash, tadbirkorlikni qo\u2018llab-quvvatlash, aholi turmush darajasini oshirish hamda u yerda yangi kichik biznes va xizmat ko\u2018rsatish obyektlarini tashkil etish orqali \u201cTemir daftar\u201d, \u201cYoshlar daftari\u201d va \u201cAyollar daftari\u201dga kiritilgan ishsiz fuqarolarning bandiligini ta\u2019minlash bo\u2018yicha tegishli chora-tadbirlar amalga oshirildi.<\/p>\n<p>Namangan, Farg\u2018ona viloyatlari hamda Toshkent shahrining Uchtepa tumanidagi <strong>\u201cAyollar daftari\u201d<\/strong> va <strong>\u201cTemir daftar\u201d<\/strong> ga kiritilgan xotin-qizlarning maktab yoshidagi farzandlarini maktab formalari bilan ta\u2019minlash maqsadida <strong>130 <\/strong><strong>nafar<\/strong> maktab o\u2018quvchilariga jami qiymati <strong>39 <\/strong><strong>mln.so\u2018m<\/strong>lik maktab formasi tarqatildi.<\/p>\n<p>Qo\u2018mitaga biriktirilgan Toshkent shahrining Uchtepa tumanidagi <strong>12\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> <strong>\u201cYashil makon\u201d <\/strong>umummilliy loyihasini amalga oshirish chora-tadbirlari doirasida Uchtepa tumani mahalla xayriya jamoat fondiga<br \/>\n<strong>200 <\/strong><strong>mln.so\u2018m<\/strong> o\u2018tkazib berildi.\u00a0 Bu mablag\u2018lar evaziga jami <strong>15 648 <\/strong><strong>ta <\/strong>shundan<br \/>\n<strong>12 <\/strong><strong>ming tub<\/strong> mevali daraxtlar hamda <strong>3648 <\/strong><strong>dona<\/strong> uzum ko\u2018chatlari ekilishi ta\u2019minlandi.<\/p>\n<p><em>Sog\u2018uniy, Vatan, Vatanparvar, Diyorobod, Diydor, Nurobod, Farhod, Hamdo\u2018st, Shirin, Yangiyo\u2018l, Bog\u2018obod, Bog\u2018iston<\/em> mahallalarda yangi yil bayramini ko\u2018tarinki ruhda qarshi olish, ehtiyojmand oilalarni qo\u2018llab-quvvatlash, nogironligi bo\u2018lgan bolalarni va nuroniylarni holidan xabar olish hamda mahallalarda \u201cBayram oshi\u201d tadbirlari o\u2018tkazildi.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>XIII. Iste\u2019molchilar huquqlarini himoya qilish borasida<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Iste\u2019molchilar huquqlarini himoya qilish va reklama bozorini tartibga solish sohasida <u>yagona davlat siyosatini ishlab chiqish<\/u> va <u>amaliy ijrosini ta\u2019minlash<\/u> sohasida<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Iste\u2019molchilar huquqlarini himoya qilish va reklama bozorini tartibga soluvchi <strong>2\u00a0ta<\/strong> asosiy qonunlar (<em>shundan 1 tasiga tegishli o\u2018zgartirish va qo\u2018shimchalar kiritildi,1 tasi yangi tahrirda<\/em>) qabul qilindi.<\/p>\n<p>Iste\u2019molchilar huquqlarini cheklab qo\u2018yuvchi normalar mavjudligi yuzasidan amaldagi <strong>23\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> normativ-huquqiy hujjatlar <strong>xatlovdan o\u2018tkazildi va Adliya vazirligiga tegishli takliflar kiritildi.<\/strong><\/p>\n<p>Vazirlik va idoralar tomonidan ishlab chiqilgan <strong>53<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> <strong>qonun hujjatlari loyihalarining<\/strong> <strong>iste\u2019molchilarga ta\u2019siri <\/strong>nuqtai nazaridan ekspertizadan o\u2018tkazilib, tegishli xulosa va takliflar berildi.<em>.<\/em><\/p>\n<p><strong><em>Aholining iste\u2019molchilik bilimi va savodxonligini oshirishga qaratilgan dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirish sohasida:<\/em><\/strong><\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 11-sentabrdagi<br \/>\nPF-5817-son Farmoniga muvofiq, Agentlikning asosiy vazifalaridan biri bu\u00a0&#8211;\u00a0<strong>aholining iste\u2019molchilik bilimi va savodxonligini oshirishga <\/strong>qaratilgan dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirish hisoblanadi. Shunga ko\u2018ra, O\u2018tgan davr mobaynida mazkur yo\u2018nalishlarga <strong>asosiy e\u2019tibor qaratgan holda<\/strong> bir qator ishlar amalga oshirildi.<\/p>\n<p>Xususan, joriy yilning o\u2018tgan davri mobaynida <strong>ommaviy axborot vositalarida<\/strong> turli mavzularda jami <strong>4\u00a0286\u00a0ta<\/strong> material va huquqiy axborotlar (<em>shundan, televidenieda <strong>540\u00a0ta<\/strong> lavha, radioda <strong>282\u00a0ta<\/strong> eshittirish, \u201cTelegram\u201d ijtimoiy tarmog\u2018ida <strong>3 marta<\/strong> to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri efir orqali chiqishlar, bosma nashrlarda <strong>145\u00a0ta<\/strong> maqolalar, elektron axborot vositalarida <strong>3\u00a0319\u00a0ta<\/strong> materiallar joylashtirildi<\/em>) berildi.<\/p>\n<p><strong><em>Iste\u2019molchilarga ularning <u>huquq va manfaatlarini himoya qilishda<\/u> yordam ko\u2018rsatish sohasida<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Iste\u2019molchilarning nomuayyan doirasi huquqlarni himoya qilish bo\u2018yicha o\u2018tkazilgan tizimli o\u2018rganishlar va kelib tushgan murojaatlarga asosan <strong>jami 3\u00a0259\u00a0111<\/strong>\u00a0<strong>nafar<\/strong> iste\u2019molchilarga <strong>75\u00a0600,6<\/strong>\u00a0<strong>mln so\u2018m<\/strong> zarar yetkazilganligi aniqlanib, ularga <strong>60\u00a0609,9<\/strong>\u00a0<strong>mln so\u2018m<\/strong> <strong>mablag\u2018lar qayta hisob-kitob qilinishi natijasida 2\u00a0133\u00a0721<\/strong>\u00a0<strong>nafar<\/strong> <strong>iste\u2019molchilarning huquqlari tiklanishiga erishildi<\/strong>. Qolgan mablag\u2018larni iste\u2019molchilarga qayta hisob-kitob qilish va ularning huquqlarini tiklash choralari ko\u2018rilmoqda.<\/p>\n<p>Jumladan:<\/p>\n<p>Hisobot davrida iste\u2019molchilar tomonidan o\u2018z huquq va manfaatlari buzilishi holatlari yuzasidan Agentlik va uning hududiy tuzilmalariga jami <strong>25\u00a0644<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> <em>(2021 yil davomida 26\u00a0249\u00a0ta)<\/em> murojaatlar qilingan.<\/p>\n<p>Murojaatlarning <strong>10\u00a0277\u00a0tasi<\/strong> (<strong>40,1\u00a0<\/strong><strong>foiz<\/strong>) uy-joy kommunal, transport xizmatlari, <strong>9\u00a0596\u00a0tasi<\/strong> (<strong>37,4\u00a0<\/strong><strong>foiz<\/strong>) savdo va umumiy ovqatlanish, <strong>4\u00a0415\u00a0tasi <\/strong>(<strong>17,2\u00a0foiz<\/strong>) aloqa, moliya va ijtimoiy xizmatlar hamda <strong>1\u00a0356\u00a0tasi<\/strong> (<strong>5,3\u00a0foiz<\/strong>) reklama munosabatlari va boshqa masalalarga to\u2018g\u2018ri keladi.<\/p>\n<p>Mazkur murojaatlarning <strong>19\u00a0905<\/strong>\u00a0<strong>tasi<\/strong> yoki <strong>80,6<\/strong>\u00a0<strong>foizi<\/strong> <em>(<strong>13\u00a0604\u00a0tasi<\/strong> qanoatlantirish va <strong>6\u00a0301\u00a0tasi<\/strong> huquqiy yordam berish)<\/em> ijobiy hal etilgan bo\u2018lib, <strong>3\u00a0886<\/strong> <strong>tasiga<\/strong> (<strong>15,2\u00a0foiz<\/strong>) tegishli tushuntirish berilgan va <strong>939<\/strong> <strong>tasi <\/strong>(<strong>3,7\u00a0foiz<\/strong>) vakolatli idoralarga yuborilgan<em>.<\/em><\/p>\n<p>Murojaatlarni ko\u2018rib chiqish bo\u2018yicha o\u2018tkazilgan o\u2018rganishlarda <strong><u>83\u00a0960\u00a0<\/u><\/strong><strong><u>nafar<\/u><\/strong> <u>iste\u2019molchilarning huquqlari buzilganligi<\/u> hamda ularga <strong><u>17,8<\/u><\/strong><u>\u00a0<strong>mlrd\u00a0so\u2018mdan<\/strong> ortiq miqdorida zarar yetkazilganligi aniqlangan<\/u><em>.<\/em><\/p>\n<p>Aniqlangan mablag\u2018larning <strong><u>15,9<\/u><\/strong><strong><u>\u00a0mlrd\u00a0so\u2018mi<\/u><\/strong> (<strong>89,3<\/strong><strong>\u00a0foiz<\/strong>) iste\u2019molchilarga <u>qayta hisob-kitob qilinib<\/u>, qolgan <strong>1,9\u00a0<\/strong><strong>mlrd\u00a0so\u2018m<\/strong> mablag\u2018larni ularga qaytarish choralari ko\u2018rilmoqda.<\/p>\n<p>Xususan, savdo va umumiy ovqatlanish sohasida huquqlari buzilgan iste\u2019molchilarga <strong>5,3\u00a0<\/strong><strong>mlrd\u00a0so\u2018m<\/strong> miqdorida mablag\u2018lar naqd pul ko\u2018rinishida qayta hisob-kitob qilinishi, shuningdek <strong>466<\/strong>\u00a0<strong>nafar<\/strong> <strong>iste\u2019molchiga <\/strong><strong>2,0\u00a0<\/strong><strong>mlrd\u00a0so\u2018m<\/strong> <strong>miqdoridagi tovarlar qaytarib berilishi ta\u2019minlangan.<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Iste\u2019molchilar huquqlarini himoya qilish to\u2018g\u2018risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishi ustidan <u>davlat nazoratini<\/u> <u>amalga oshirish<\/u>, shuningdek, <u>tovarlar (ishlar, xizmatlar)<\/u> <u>xavfsizligi va ularning sifatini nazorat qilishda<\/u> hamkorlik sohasida<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Tovarlar (ishlar, xizmatlar) xavfsizligi va ularning sifatini nazorat qilish maqsadida, tasdiqlangan <u>reja-grafik asosida<\/u> muntazam ravishda chakana savdoda tovarlar <strong>nazorat xaridini <\/strong>va ularni<strong> ekspertizadan o\u2018tkazish <\/strong>ishlari yo\u2018lga qo\u2018yilgan.<\/p>\n<p>Shunga ko\u2018ra, jami <strong>242\u00a0<\/strong><strong>nomdagi<\/strong> (<strong>50\u00a0<\/strong><strong>turdagi<\/strong>) mahsulotlarning <strong><u>nazorat xaridi<\/u><\/strong> amalga oshirilib (<strong>\u201cSifat nazorati\u201d<\/strong> teleko\u2018rsatuvi bilan hamkorlikda), ularning ekspertizadan o\u2018tkazish natijalariga ko\u2018ra, <strong>51\u00a0<\/strong><strong>nomdagi<\/strong> (<strong>12\u00a0<\/strong><strong>turdagi<\/strong>) mahsulotlar normativ-texnik hujjatlar talablariga javob bermasligi aniqlangan. Misol uchun:<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0ichki bozordagi <strong>L&amp;S kabeli SSA, Nurmaks va IRCAB<\/strong> oqim o\u2018tkazuvchi yadrolar va o\u2018tkazgichlarning e\u2019lon qilingan elektr qarshiligiga, shuningdek, kuchlanish talablariga javob bermasligi aniqlanib, tegishli choralar ko\u2018rish uchun Qurilish sohasida nazorat inspeksiyasi va Texnik jihatdan tartibga solish agentligiga yuborilgan.<\/p>\n<p><strong><em>Iste\u2019molchilarning <u>huquq va manfaatlarini himoya qilish va ularning huqularini tiklash <\/u>sohasida<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Iste\u2019molchilar huquqlarini himoya qilish va reklama to\u2018g\u2018risidagi qonun hujjatlari buzilishi (alomatlari) holatlari yuzasidan <strong>558\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> <em>(shundan, 519\u00a0tasi iste\u2019molchi va 39\u00a0tasi reklama qonunchiligi bo\u2018yicha)<\/em> <strong>subyektlarga nisbatan ish qo\u2018zg\u2018atilib,<\/strong> qonunbuzilish holatlarini tugatish va kelgusida takrorlamaslik yuzasidan ko\u2018rsatmalar berilgan.<\/p>\n<p><strong>61<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><strong>nafar<\/strong> huquqbuzarlarga nisbatan ma\u2019muriy bayonnomalar rasmiylashtirilib, tegishli sudlarga yuborilgan va <strong>46<\/strong>\u00a0<strong>nafar<\/strong> shaxsga nisbatan jami <strong>21,6\u00a0<\/strong><strong>mln.\u00a0so\u2018m<\/strong> miqdorida ma\u2019muriy jarimalar qo\u2018llanilgan.<\/p>\n<p>Iste\u2019molchilar huquqlarini himoya qilish va reklama bozorini tartibga solish bo\u2018yicha sudlarga <strong>48\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> <strong>da\u2019vo arizalari kiritilib, <\/strong>shundan <strong>15\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong>si qanoatlantirilgan, <strong>33\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong>si sudlar tomonidan ko\u2018rib chiqilmoqda.<\/p>\n<p><strong><em>Tadbirkorlik va iste\u2019molchilik madaniyatini takomillashtirish, <u>reklama sohasida nohalol raqobatga<\/u> va <u>noto\u2018g\u2018ri reklamaning yuzaga kelishiga yo\u2018l qo\u2018ymaslik<\/u> maqsadida <u>reklama bozorini tartibga solish<\/u> sohasida<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Reklamalarni joylashtirilishi va tarqatilishi bo\u2018yicha jami <strong>66\u00a0303\u00a0<\/strong><strong>ta, <\/strong>jumladan televidenieda <strong>573<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong>, radio <strong>214<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong>, tashqi reklama vositalaridagi <strong>51\u00a0000\u00a0ta<\/strong>, bosma nashrlarda <strong>678<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong>, internet va ijtimoiy tarmoqlarda <strong>13\u00a0838\u00a0ta<\/strong> o\u2018rganishlar o\u2018tkazilgan.<\/p>\n<p>O\u2018rganish (monitoring)lar natijasida <strong>19\u00a0425<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> holatda turli kamchiliklar aniqlanib, ularni tezkor bartaraf etish choralari ko\u2018rilgan.<\/p>\n<p>Totalizator va bukmeykerli faoliyati reklamasini joylashtirish holatlarini bartaraf qilish bo\u2018yicha <strong>4\u00a0014<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> obyektlarda o\u2018tkazilgan o\u2018rganishlarda aniqlangan <strong>208<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> kamchiliklar bartaraf etilgan.<\/p>\n<p>Ma\u2019muriy hududda faoliyat yuritayotgan savdo va xizmat ko\u2018rsatish obyektlarining (<em>dorixona, savdo do\u2018koni, moy almashtirish, umumiy ovqatlanish va sh.k<\/em>) tashqi qismiga reklama-axborotlarini joylashtirilishi va ularni kim tomonidan (<em>diler, ishlab chiqaruvchi yoki boshqalar<\/em>) o\u2018rnatilganligiga aniqlik kiritish bo\u2018yicha <strong>9\u00a0906\u00a0ta<\/strong> obyektlarda o\u2018tkazilgan o\u2018rganishlarda aniqlangan <strong>4\u00a0831<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> kamchiliklar bartaraf qilingan.[\/vc_column_text][\/vc_tta_section][vc_tta_section title=&raquo;2021-yil&raquo; tab_id=&raquo;1695295089414-d1970a71-dfcf&raquo;][vc_separator color=&raquo;black&raquo;][vc_column_text]<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>2021-yilda Monopoliyaga qarshi kurashish qo&#8217;mitasi tomonidan bir qancha ishlar amalga oshirilgan.<img loading=\"lazy\" class=\"wp-image-20577 alignright\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/raqobat.gov.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/bekzod-ummatov.jpg?resize=458%2C258&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"458\" height=\"258\" data-recalc-dims=\"1\" \/><br \/>\nBirinchidan, insofsiz raqobatga yo&#8217;l qo&#8217;yilmasligi bo&#8217;yicha.<br \/>\nO&#8217;tgan yilda ushbu yo&#8217;nalishda 261 ta murojaat o&#8217;rganib chiqildi, natijada 68 ta holatda insofsiz raqobatga yo&#8217;l qo&#8217;yilganligi aniqlanib, belgilangan tartibda ish qo&#8217;zg&#8217;atildi va qonunbuzilish holatlarini bartaraf etish bo&#8217;yicha ko&#8217;rsatmalar berildi.<br \/>\nBundan tashqari, texnik chigitni sotishda kelishib olingan harakatlar \u2013 kartel kelishuvlariga barham berildi. Birjada savdolarida klasterlar tomonidan chigit boshlang&#8217;ich narxi asossiz ravishda qariyb 40 foiz oshirilishi, pirovardida paxta yog&#8217;i narxi oshishiga ta&#8217;sir qilgan.<br \/>\nKo&#8217;rilgan choralar natijasida narxlar oshirilgunga qadar bo&#8217;lgan darajaga qaytarilishi ta&#8217;minlandi va bugungi kunda narxlar shu darajada saqlanib kelinmoqda.<br \/>\nIkkinchidan, narxlarni tartibga solish sohasida.<br \/>\nMonopol korxonalar tomonidan tartibga solinadigan narxlarning noto&#8217;g&#8217;ri qo&#8217;llanilishi natijasida olgan 71 mlrd so&#8217;mdan ortiq asossiz daromad iste&#8217;molchilar foydasiga qayta hisob qilindi.<br \/>\nNatijada, shu miqdorda 44 ming nafar aholi va tadbirkorlarning iqtisodiy manfaatlari himoya qilinishi ta&#8217;minlandi.<br \/>\nMasalan, urug&#8217;lik don, dizel, elektr va issiqlik energiyasi, tabiiy gaz hamda boshqa mahsulot va xizmatlar narxlari shular jumlasidandir.<br \/>\nBundan tashqari, bir qator tovar va xizmatlarga monopol yuqori narxlar qo&#8217;llanilishining oldi olindi. Jumladan, kalsiylangan soda 20 foiz, sertifikatlashtirish xizmatlari 15 foiz, yer osti kollektorlari xizmati 50 foizga pasaytirildi.<br \/>\nNatijada, 300 ga yaqin tadbirkordan 100 mlrd so&#8217;mdan oshiqcha to&#8217;lov undirilishi oldi olindi.<br \/>\nJarima maydonchalari faoliyati raqobat asosida yo&#8217;lga qo&#8217;yilishi va xususiy tadbirkorlik subyektlaridan asossiz to&#8217;lovlar undirilishi bekor qilindi.<br \/>\nUchinchidan, tabiiy monopoliyalar faoliyatini tartibga solish sohasida.<br \/>\nTabiiy monopoliya subyektlarining shartnomalari to&#8217;liq xatlovdan o&#8217;tkazildi. Shartnomalar raqobat va iste&#8217;molchilar huquqlarini himoya qilish qonunchiligiga to&#8217;liq muvofiqlashtirildi.<br \/>\nOmmaviy shartnomalarning Monopoliyaga qarshi kurashish qo&#8217;mitasi bilan to&#8217;liq kelishilgandan so&#8217;ng tuzilishi tizimi yo&#8217;lga qo&#8217;yildi.<br \/>\nKommunal to&#8217;lovlar 100 mingdan ortiq aholidan ortiqcha olingan 8,7 mlrd so&#8217;mlik to&#8217;lovlar aholi foydasiga qayta hisob qilindi.<br \/>\nXususan, mingdan ortiq oilaviy korxonalarga nisbatan tariflarni oshirib qo&#8217;llash natijasida olingan 1,5 mlrd so&#8217;m qaytarildi mazkur mablag&#8217;lar ular tomonidan o&#8217;z tadbirkorligini rivojlantir uchun yo&#8217;naltirishga imkon yaratildi.<br \/>\nBirgina Toshkent shahrida joylashgan ko&#8217;p qavatli uy qurilishi bilan shug&#8217;ullanuvchi tadbirkordan asossiz ravishda elektr energiyasi uchun undirilgan 1,7 mlrd so&#8217;m tadbirkorga qaytarildi.<br \/>\nYoki, temir yo&#8217;l xizmatlarini ko&#8217;rsatishda imtiyozlarni qo&#8217;llamaslik hamda qo&#8217;shimcha xizmatlarni tiqishtirish holatlari bartaraf etilishi natijasida 300 mln so&#8217;m mablag&#8217; tadbirkorlar foydasiga hal qilindi.<br \/>\nTo&#8217;rtinchidan, davlat ishtirokini cheklash va qonunbuzilish profilaktikasi sohasida.<br \/>\nDavlat ishtirokidagi korxonalarni tashkil etishda Qo&#8217;mitaning oldindan roziligini olish, bunda 5 dan ortiq xususiy tadbirkor faoliyat yurituvchi sohalarda davlat korxonalarini tashkil etmaslik mexanizmi yo&#8217;lga qo&#8217;yildi.<br \/>\nNatijada, davlat ishtirokidagi korxonalarni tuzish bo&#8217;yicha 29 ta murojaat ko&#8217;rib chiqilib, 10 ta holatda bunday korxonalarning tashkil etilishi maqsadga muvofiq emas deb topildi.<br \/>\nTa&#8217;kidlash joizki, Davlat Rahbarining tegishli qaroriga muvofiq Qo&#8217;mita tomonidan doimiy ravishda davlat muassasalari faoliyati tahlil qilinishi, xususiy tadbirkorlar faoliyat yuritayotgan va raqobat rivojlangan sohalarda davlat muassasalarini xususiylashtirish yoki tugatish bo&#8217;yicha takliflarni Davlat tender komissiyasiga kiritib borish mexanizmi belgilandi.Metall mahsulotlar ishlab chiqarish bozorida induksion pechlardan foydalanishga qo&#8217;yilgan cheklovlarni bekor qilish bo&#8217;yicha takliflar ishlab chiqildi, bu esa bevosita 50 dan ortiq tadbirkorga faoliyatini qayta tiklashga imkon berdi.<br \/>\nQonunbuzilish oqibatini bartaraf etish emas, balki ularning oldini olishga qaratilgan monopoliyaga qarshi komplayens tizimi yo&#8217;lga qo&#8217;yilgan va muttasil ravishda rivojlantirib borilmoqda.<br \/>\nBunda monopoliyalar va davlat tashkilotlarida faoliyatni raqobat qonunchiligiga muvofiq tashkil etish maqsadida komplaens xizmatlari tashkil etildi.<br \/>\nJami 46 ta, shundan 10 ta davlat ishtirokidagi korxonalarda, 14 ta mahalliy hokimiyat organlarida va 22 ta davlat boshqaruvi organlarida komplaens tizimi joriy qilindi.<br \/>\nBugungi kunda ular faoliyati muvofiqlashtirib borilmoqda va bunday tashkilotlar ko&#8217;paytirilmoqda.Beshinchidan, tender va birja savdolarini tartibga solinishi sohasida. Davlat xaridlari doirasidagi tender savdolarida 6,7 mingdan ziyod (2020-yilning mos davrida 2,2 mingdan ziyod raqobatni cheklovchi omillarning oldi olindi.<br \/>\nTovar xomashyo birjalari orqali sotiladigan yuqori likvidli va monopol mahsulotlar soni 38 tadan 45 taga yetdi, tadbirkorlar ochiq savdolar orqali tovar va xomashyo resurslari xarid qilish imkoni kengaytirildi.<br \/>\nSavdolarni manipulyasiya qilishning oldini olishga qaratilgan mexanizmlar ishlab chiqildi.<br \/>\nOltinchidan, raqobatga ta&#8217;siri baholangan boshqa vazirlik va idoralar hamda ularning hududiy bo&#8217;linmalari tomonidan ishlab chiqilgan 1,5 mingta normativ-huquqiy hujjatlar loyihalar o&#8217;rganildi va 278 ta loyihada raqobatga zid normalar aniqlandi va ularni bartaraf etish tegishli xulosalari berildi.<br \/>\nShuningdek, mahalliy hokimliklar tomonidan qabul qilingan 976 ta hamda davlat organlarining 374 ta hujjatlari raqobatga zid ekanligi aniqlandi va ularni bekor qilish choralari ko&#8217;rildi[\/vc_column_text][\/vc_tta_section][\/vc_tta_tabs][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column offset=&raquo;vc_hidden-lg vc_hidden-md vc_hidden-sm vc_hidden-xs&raquo;][vc_tta_tabs shape=&raquo;square&raquo; color=&raquo;blue&raquo; active_section=&raquo;1&#8243; no_fill_content_area=&raquo;true&raquo;][vc_tta_section title=&raquo;2023-yil&raquo; tab_id=&raquo;1710917483031-7a9780cc-1176&#8243;][vc_separator color=&raquo;black&raquo;][vc_column_text]<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>Raqobatni rivojlantirish va iste&#8217;molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u2018mitasining yil davomida amalga oshirgan ishlari to\u2018g\u2018risida qisqa <\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong>MA&#8217;LUMOT<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00a0I. <\/strong><strong>TOVAR VA MOLIYa BOZORLARIDA RAQOBAT HOLATI TAHLILI<\/strong><\/p>\n<p><strong><u>Tovar, moliya va raqamli bozorlardi o\u2018tkazilgan tahlillar.<\/u><\/strong><\/p>\n<p><strong>Qo\u2018mita markaziy apparati<\/strong> tomonidan 2023-yil davomida <strong>182<\/strong> <strong>ta<\/strong> tovar va xizmatlar bozorlari tahlil qilindi. Shundan, <strong>32<\/strong> <strong>ta<\/strong> bozorlar <strong>to\u2018liq tahlil<\/strong> va mahsulot bilan to\u2018yinganligi bo\u2018yicha <strong>150<\/strong> <strong>ta ekspress tahlillar<\/strong> o\u2018tkazildi.<\/p>\n<p>To\u2018liq tahlillar doirasida don mahsulotlari, ko\u2018mir, havo transporti, elektron hisoblagich, yagona dasturiy texnik kompleksida xizmat ko\u2018rsatish, shisha idish (banka) mineral o\u2018g\u2018itlar, vagon tarozilarini o\u2018rnatish, tamirlash va texnik xizmat ko\u2018rsatish, gazabeton ishlab chiqarish, temir yo\u2018llari sohasining yondosh xizmatlari bozorlarida, ob&#8217;ektlarni joylashtirish uchun yer uchastkalarini tanlash bo\u2018yicha kelishish, mobil aloqa operatorlari, qurilish oynasi, iste&#8217;mol etil spirti, tyemir beton shpallari ishlab chiqarish va sotish xizmatlari hamda boshqa bozorlarda raqobat muhiti holatini baholash ishlari olib borildi.<\/p>\n<p><strong><u>Tovar yoki moliya bozorida xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlarning ustun mavqeni e&#8217;tirof etish va bekor qilish yuzasidan qilingan ishlar.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>Tahlil natijalarida <strong>12<\/strong> <strong>ta<\/strong> korxona <strong>11<\/strong> <strong>ta<\/strong> tovar va xizmatlar bo\u2018yicha <strong>ustun mavqei e&#8217;tirof etildi<\/strong> hamda <strong>9<\/strong> <strong>ta<\/strong> korxona <strong>9<\/strong> <strong>ta<\/strong> tovar va xizmatlar bo\u2018yicha <strong>ustun mavqeini yo\u2018qotganligi e&#8217;tirof etildi<\/strong>.<\/p>\n<p><strong><u>Tovar bozorlarning mahalliy mahsulotlar bilan to\u2018yinganligi darajasi tahlili holati.<\/u><\/strong><\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2010-yil 20-dekabrdagi \u201cSanoat kooperatsiyasi asosida tayyor mahsulotlar, butlovchi buyumlar va materiallar ishlab chiqarishni mahalliylashtirish dasturiga kiritish uchun loyihalarni ko\u2018rib chiqishda ichki bozorning mamlakatimizda ishlab chiqarilgan tovarlar bilan to\u2018lganligini aniqlash tartibi to\u2018g\u2018risidagi nizomni tasdiqlash haqida\u201dgi 303-sonli qaroriga asosan ichki bozorning mamlakatimizda ishlab chiqarilgan tovarlar bilan <strong>to\u2018yinganligini<\/strong> <strong>aniqlash<\/strong> maqsadida <strong>150<\/strong> <strong>ta<\/strong> o\u2018rganishlar o\u2018tkazildi.<\/p>\n<p>O\u2018rganish natijalariga ko\u2018ra, <strong>78<\/strong> <strong>ta<\/strong> tovar bozorlari mahalliy ishlab chiqaruvchilarning mahsulotlari bilan to\u2018yinganligi va <strong>72<\/strong> <strong>ta<\/strong> tovar bozorining to\u2018yinganlik darajasi pastligi (<strong>to\u2018yinmagani<\/strong>) ma&#8217;lum bo\u2018ldi.<\/p>\n<p><strong>II.<\/strong> <strong>QONUN HUJJATLARI VA DAVLAT ORGANLARI QARORLARINING RAQOBAT MUHITIGA TA&#8217;SIRINI BAHOLASh<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>Davlat va xo\u2018jalik boshqaruvi organlari hamda mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan project.gov.uz portali orqali Qo\u2018mitaga kelib tushgan <strong>614 ta<\/strong> normativ-huquqiy hujjatlar loyihalarining<br \/>\n(ex-ante) raqobat muhitiga ta&#8217;siri yuzasidan xulosalar tayyorlandi, shundan <strong>285 ta <\/strong>(<strong>46 %<\/strong>) holatda qonunchilik talablariga zid normalar mavjud ekanligi aniqlangan.<\/li>\n<\/ul>\n<p><em>Ma&#8217;lumot uchun:<\/em><\/p>\n<p><em>yil boshidan <strong>165 ta<\/strong> O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori va Farmoni loyihalari Qo\u2018mitaga kelib tushgan bo\u2018lsa, shulardan <strong>85 tasida<\/strong> (<strong>52<\/strong>\u00a0%), <strong>339 ta<\/strong> Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasi Qo\u2018mitaga kelib tushgan bo\u2018lsa, shulardan <strong>158 tasida<\/strong> (<strong>47<\/strong>\u00a0%) amaldagi qonunchilik hujjatlari hamda raqobat qonunchilik hujjatlari talablariga <strong>zid normalar mavjudligi yuzasidan<\/strong> tegishli xulosalar berilgan.<\/em><\/p>\n<ul>\n<li>Respublika bo\u2018yicha mahalliy davlat hokimiyati organlari va davlat boshqaruv organlarining qabul qilgan jami <strong>201\u00a0315 ta<\/strong> (ex-post) normativ-huquqiy va boshqa hujjatlari raqobat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik normalariga muvofiqligi yuzasidan xatlovdan o\u2018tkazildi. Shundan, <strong>717<\/strong> <strong>ta<\/strong> qonunbuzilish holatlari aniqlandi.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Jumladan, tuman va shahar hokimliklari tomonidan qabul qilingan hujjatlarni o\u2018rganishlarda raqobat qonunchiligi talablarini eng ko\u2018p buzgan holatlar Qoraqalpog\u2018iston Respublikasida <strong>127<\/strong> <strong>ta<\/strong>, Xorazm viloyatida <strong>106<\/strong> <strong>ta<\/strong>, Jizzax viloyatida <strong>94<\/strong> <strong>ta<\/strong>, Samarqand viloyatida <strong>86<\/strong> <strong>ta<\/strong>, Qashqadaryo viloyatida <strong>53<\/strong> <strong>ta<\/strong> va Buxoro viloyatida <strong>42<\/strong> <strong>ta<\/strong> holatda aniqlangan va ularni bartaraf etish bo\u2018yicha tegishli hokimliklarga Qo\u2018mitaning hududiy organlari tomonidan tegishli ko\u2018rsatmalar berilgan.<\/p>\n<p>Yuqoridagi kabi aniqlangan qonun buzilish holatlari bo\u2018yicha Qo\u2018mita tomonidan <strong>jami 102 ta <\/strong>mahalliy hokimlik va davlat boshqaruv organlariga monopoliyaga qarshi qonunchilik hujjatlari normalari buzilishi bo\u2018yicha ishlar qo\u2018zg\u2018atilgan bo\u2018lib, <strong>98 ta<\/strong> ishlarni ko\u2018rib chiqish yakuni bilan tegishli tartibda Qo\u2018mitaning qaror va ko\u2018rsatmalari yuborilgan va <strong>167 ta<\/strong> raqobatga qarshi hujjatlar bekor qilingan.<\/p>\n<p><strong>III. TOVAR-XOM AShYo BIRJALARINI LITSENZIYALASh VA XARID TIZIMLARNI NAZORAT QILISh<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong><u> Yuqori likvidli va monopol turdagi mahsulotlarning birja savdolarida sotilishi.<\/u><\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Monopol va davlat ishtirokidagi tashkilotlar tomonidan <strong>46<\/strong><strong> turdagi <\/strong>yuqori likvidli va monopol mahsulotlar ichki bozorda <strong>faqat birja savdolari orqali<\/strong> sotilishi belgilangan.<\/p>\n<p><em>Shuningdek, monopol va davlat ishtiroki bo\u2018lmagan tashkilotlar tomonidan <strong>metall list prokati<\/strong> va <strong>sement<\/strong> \u2014 ishlab chiqarish hajmining kamida <strong>50 foizi<\/strong>, paxtadan olingan <strong>chigit<\/strong>, <strong>paxta moyi<\/strong> (shu jumladan, ekstraksiya paxta moyi), qayta ishlangan chigit chiqindilari (<strong>shrot, sheluxa<\/strong>) va <strong>iste&#8217;mol etil spirti<\/strong> \u2014 ishlab chiqarish hajmining kamida <strong>100 foizi<\/strong> ichki bozorda <strong>faqat birja <\/strong>savdolari orqali sotilishi belgilangan.<\/em><\/p>\n<p>Bugungi kunda birja savdolarida yuqori likvidli va monopol mahsulotlarni realizatsiya qiluvchi jami <strong>4 <\/strong><strong>ming<\/strong>dan ortiq korxona (sotuvchilar) mavjud bo\u2018lib, shundan <strong>90<\/strong> <strong>ta<\/strong>si <em>(<\/em><em>3<\/em> <em>foiz<\/em><em>)<\/em> <strong>monopolist<\/strong> va <strong>davlat ulushiga<\/strong> ega korxonalar, qolgan <strong>4\u00a0054<\/strong> <strong>ta<\/strong><strong>si <\/strong><em>(<\/em><em>97<\/em> <em>foiz<\/em><em>)<\/em> monopolist va davlat ulushiga <strong>ega bo\u2018lmagan<\/strong> korxonalar <em>(jumladan, <\/em><strong>165<\/strong> <strong>ta <\/strong><em>(<\/em><em>1<\/em> <em>foiz<\/em><em>) yirik korxonalar va <\/em><strong>3<\/strong><em>\u00a0<\/em><strong>889<\/strong> <strong>ta <\/strong><em>(<\/em><em>96<\/em> <em>foiz<\/em><em>i<\/em><em>) boshqa korxonalar) <\/em>hisoblanadi.<\/p>\n<p>Joriy yilda <strong>1737<\/strong> <strong>ta <\/strong>mahsulot sotuvchi korxonalar tomonidan birja savdolari orqali jami <strong>83,0<\/strong> <strong>trln<\/strong> <strong>so\u2018m<\/strong><strong>lik<\/strong> <strong>52<\/strong> turdagi yuqori likvidli va monopol mahsulotlar realizatsiya qilingan bo\u2018lib, bunda mazkur aylanmaning <strong>25<\/strong> <strong>foizi<\/strong> <em>(21,0 trln so\u2018m)<\/em> <strong>14<\/strong> <strong>ta<\/strong> turdagi neft va yoqilg\u2018i mahsulotlari hissasiga va qolgan <strong>75<\/strong> <strong>foizi<\/strong> <em>(<\/em><em>62,0<\/em> <em>trln so\u2018m<\/em><em>) <\/em><strong>38<\/strong> <strong>ta<\/strong> yuqori likvidli va monopol mahsulot hissasiga to\u2018g\u2018ri kelgan<em>.<\/em><\/p>\n<p><em>Ma&#8217;lumot uchun, 2022-yilda birja savdolari orqali jami <\/em><strong><em>88,3<\/em><\/strong> <strong><em>trln<\/em><\/strong> <strong><em>so\u2018m<\/em><\/strong><em>lik tovar aylanmasi amalga oshirilgan bo\u2018lib, bunda mazkur aylanmaning <\/em><strong><em>27<\/em><\/strong> <strong><em>foizi<\/em><\/strong> <strong><em>13<\/em><\/strong> <strong><em>ta<\/em><\/strong><em> turdagi neft va yoqilg\u2018i mahsulotlari hissasiga va qolgan <\/em><strong><em>73<\/em><\/strong> <strong><em>foiz<\/em><\/strong><em>i boshqa <\/em><strong><em>38<\/em><\/strong> <strong><em>ta<\/em><\/strong><em> yuqori likvidli va monopol mahsulot hissasiga to\u2018g\u2018ri kelgan.<\/em><\/p>\n<p>Bundan tashqari, ayrim turdagi yuqori likvidli va monopol mahsulotlarning birja savdolari orqali <strong>sotilish hajmi<\/strong> qo\u2018yilishiga nisbatan yildan yilga <strong>tushib bormoqda <\/strong><em>(<\/em><em>-6<\/em> <em>foiz<\/em><em>)<\/em>.<\/p>\n<p><em>Jumladan, 2022-yilda jami 1,552 mln tonna avtomobil benzini birja savdolariga qo\u2018yilib, shundan 1,233 mln tonnasi (79 foiz) sotilgan bo\u2018lsa, 2023-yilda jami 1,481 mln tonna avtomobil benzini birja savdolariga qo\u2018yilib, shundan 1,053 mln tonnasi (71 foiz) sotilgan. Mahsulotning birjadagi aylanmasi 2022-yilda 9,8 trln so\u2018mni tashkil etgan bo\u2018lsa, 2023-yilda 7,7 trln so\u2018mni tashkil etgan (21 foizga qisqargan).<\/em><\/p>\n<p><em>Mineral o\u2018g\u2018it mahsulotlari bo\u2018yicha 2022-yilda jami 4,037 mln tonna mahsulot birja savdolariga qo\u2018yilib, shundan 2,626 mln tonna (65 foiz) mahsulot sotilgan bo\u2018lsa 2023-yilda jami 9,612 mln tonna mahsulot birja savdolariga qo\u2018yilib, shundan 1,893 mln tonna (20 foiz) mahsulot sotilgan. Mahsulotning birjadagi aylanmasi 2022-yilda 7,9 trln so\u2018mni tashkil etgan bo\u2018lsa, 2023-yilda 5,9 trln so\u2018mni tashkil etgan (25 foizga qisqargan).<\/em><\/p>\n<p><em>Un mahsulotlari bo\u2018yicha 2022-yilda jami 2,042 mln tonna mahsulot birja savdolariga qo\u2018yilib, shundan 0,875 mln tonna (43 foiz) mahsulot sotilgan bo\u2018lsa 2023-yilda jami 4,057 mln tonna mahsulot birja savdolariga qo\u2018yilib, shundan 0,748 mln tonna (18 foiz) mahsulot sotilgan. Mahsulotning birjadagi aylanmasi 2022-yilda 4,1 trln so\u2018mni tashkil etgan bo\u2018lsa, 2023-yilda 3,3 trln so\u2018mni tashkil etgan (21 foizga qisqargan).<\/em><\/p>\n<p>Shuningdek, O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 12-oktyabrdagi PF-169-son Farmoni 12-bandiga muvofiq <strong>6 ta<\/strong> (<em>kaustik soda, kalsiylangan soda, qurilish oynasi, texnik kerosin, neft parafini, formalin<\/em>) mahsulotlari birja savdolari orqali bozor tamoyillari asosida sotiladigan yuqori likvidli va monopol turdagi mahsulotlar, xom ashyo va materiallarning <strong>ro\u2018yhatidan chiqarilgan<\/strong>.<\/p>\n<ol>\n<li><strong><u> Birja savdolarini tartibga solish bo\u2018yicha ko\u2018rilgan choralar.<\/u><\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Qo\u2018mita tomonidan birja savdolarida manipulyatsiya harakatlarini oldini olish maqsadida bir savdo sessiyasida bir xaridor tomonidan xarid qilinadigan hajmining maksimal miqdori <strong>AI-80 avtobenzin<\/strong> bo\u2018yicha 55-60 tonnalik lotlar uchun \u2013 <strong>55-60<\/strong> <strong>tn<\/strong>, 1 tonnalik lotlar uchun \u2013 <strong>5<\/strong> <strong>tn<\/strong>, <strong>kalsiylangan soda<\/strong> bo\u2018yicha <strong>120<\/strong> <strong>tn<\/strong>, <strong>shakar<\/strong> bo\u2018yicha <strong>10<\/strong> <strong>tn<\/strong><strong>, suyultirilgan gaz<\/strong> bo\u2018yicha <strong>20<\/strong> <strong>tn<\/strong> etib belgilangan.<\/p>\n<p>Shu bilan birga, joriy yil 1-martdan 1-mayga qadar aholini benzin mahsulotlari bilan barqaror va arzon narxlarda ta&#8217;minlash maqsadida AI-80 benzinini sotish narxini uning birja savdosiga chiqarish narxiga nisbatan <strong>o\u2018sish chegarasini<\/strong> eng ko\u2018pi bilan <strong>5<\/strong> <strong>foizgacha<\/strong> etib belgilangan. Joriy yilning noyabr oyidan boshlab ushbu chegara <strong>15<\/strong> <strong>foizgacha<\/strong> etib belgilandi.<\/p>\n<p>Bundan tashqari, 2023-yilda <strong>76 <\/strong><strong>ta<\/strong><strong> holatda birja savdolariga oid qonunchilik talablari buzilganligi bo\u2018yicha<\/strong> <strong>67<\/strong> <strong>ta<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlarga nisbatan ish qo\u2018g\u2018atildi.<\/p>\n<p>Jumladan, <strong>35<\/strong> <strong>ta<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlar tomonidan narxlar sun&#8217;iy oshirilishi bilan bog\u2018liq <strong>manipulyatsiya harakatlari sodir etilganligi<\/strong> va buning natijasida <strong>14,7<\/strong> <strong>mlrd<\/strong> <strong>so\u2018m<\/strong> mablag\u2018lar asossiz olinganligi aniqlanib, ushbu mablag\u2018larni undirish yuzasidan ko\u2018rsatmalar berildi.<\/p>\n<p><em>Ma&#8217;lumot uchun, 2022-yilda <\/em><strong><em>263 <\/em><\/strong><strong><em>ta<\/em><\/strong><em> holatda birja savdolariga oid qonunchilik talablari buzilganligi bo\u2018yicha <\/em><strong><em>190<\/em><\/strong> <strong><em>ta<\/em><\/strong><em> xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlarga nisbatan ish qo\u2018g\u2018atilib, narxlar sun&#8217;iy oshirilishi natijasida asossiz olingan <\/em><strong><em>9,9<\/em><\/strong> <strong><em>mlrd<\/em><\/strong> <strong><em>so\u2018m<\/em><\/strong><em> mablag\u2018larni qaytarish bo\u2018yicha ko\u2018rsatmalar berilgan. <\/em><\/p>\n<p>Shu bilan birga, bugungi kunda yuqorida <strong>100<\/strong> <strong>dan ortiq<\/strong> <strong>holatlarda<\/strong> qayd etilgan grafiklarni taqdim etmagan hamda grafiklarni ishlab chiqarish hajmiga nisbatan kam tasdiqlagan korxonalarga nisbatan belgilangan tartibda <strong>javobgarlik choralari ko\u2018rilmoqda<\/strong>.<\/p>\n<p>Yuqoridagilardan kelib chiqib, yuqori likvidli va monopol turdagi mahsulotlarni birja savdolari orqali sotishda teng raqobat muhitini yaratish va nazoratni kuchaytirish maqsadida Qo\u2018mita tomonidan takliflar ishlab chiqilib O\u2018zbekiston Respublikasi Prezident Administratsiyasi, Vazirlar Mahkamasi, vazirlik va idoralarga kiritilgan.<\/p>\n<p><strong>IV.<\/strong> <strong>ISTE&#8217;MOL BOZORLARIDA NARXLARNI MONITORING QILISh<\/strong><\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 31-maydagi PF-145-son Farmoni va Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 19-dekabrdagi 716-sonli qaroriga muvofiq Qo\u2018mita tomonidan <strong>10 <\/strong><strong>turdagi<\/strong> ijtimoiy ahamiyatga ega <em>(bug\u2018doy va un, qolipli non, mol go\u2018shti, parranda go\u2018shti, tuxum, paxta yog\u2018i, kungaboqar yog\u2018i, guruch, shakar, qadoqlangan sut)<\/em> mahsulotlarining iste&#8217;mol bozorlaridagi narxlar doimiy ravishda <strong>monitoring qilib borilmoqda.<\/strong><\/p>\n<p>Qo\u2018mitaning hududiy organlari tomonidan mahsulotlarni tomorqadan bozorgacha yetkazib berishda bozorlarning quvvatlari va boshqa omillar hisobiga monopoliya alomatlarining mavjudligi, raqobat darajasining yetarliligi tahlil qilinib, tegishli takliflarni tuman va viloyat hokimiga kiritib borilgan.<\/p>\n<p>Xususan, bugungi kunga qadar respublikaning <strong>208<\/strong> <strong>ta<\/strong> tuman(shahar)laridagi <strong>185<\/strong> <strong>ta<\/strong> <strong>bozorlarda<\/strong> o\u2018rganish va tahlillar o\u2018tkazilgan.<\/p>\n<p><em>Misol uchun. Qoraqalpog\u2018iston Respublikasida <strong>18 ta<\/strong>, Andijon viloyati <strong>11 ta, <\/strong>Buxoro viloyatida <strong>12 ta, <\/strong>Jizzax viloyatida <strong>10 ta<\/strong>, Qashqadaryo <strong>16 ta<\/strong>, Navoiy viloyatida <strong>14 ta<\/strong>, Namangan viloyatida <strong>21 ta<\/strong>, Samarqand viloyatida <strong>16 ta<\/strong>, Surxondaryo viloyatlarida <strong>12 ta<\/strong>, Sirdaryo viloyatida <strong>12 ta<\/strong>, Toshkent viloyatida <strong>10 ta<\/strong>, Farg\u2018ona viloyatida <strong>11 ta<\/strong>, Xorazm viloyatida <strong>11 ta<\/strong>, Toshkent shahrida <strong>11 ta<\/strong> dehqon bozorlari tahlil qilingan. <\/em><\/p>\n<p>O\u2018rganish va tahlillar natijasida aniqlangan muammo va kamchiliklarni bartaraf etish bo\u2018yicha Qo\u2018mitaning hududiy organlari tomonidan Qoraqalpog\u2018iston Respublikasi Vazirlar Kengashi va viloyat (shahar, tuman) tuman hokimliklariga <strong>takliflar kiritilgan.<\/strong><\/p>\n<p>Qo\u2018mita tomonidan asosiy oziq-ovqat mahsulotlarini importi darajasini pasaytirish va ichki bozorda <strong>raqobatni ta&#8217;minlash<\/strong> bo\u2018yicha tahlil o\u2018tkazildi.<\/p>\n<p>Asosiy oziq-ovqat mahsulotlarini 2023-yilda ishlab chiqarish va iste&#8217;moli balansiga asosan respublika aholisining <strong>5<\/strong> <strong>turdagi<\/strong> (<em>un, o\u2018simlik yog\u2018i, mol go\u2018shti, parranda go\u2018shti va kartoshka<\/em>) oziq-ovqat mahsulotlariga bo\u2018lgan ehtiyojining <strong>7<\/strong><strong>\u00a0\u2013\u00a0<\/strong><strong>47<\/strong> <strong>foizi<\/strong> <strong>import asosida qoplanadi<\/strong>.<\/p>\n<p>Jumladan, o\u2018simlik yog\u2018ining <strong>47<\/strong> <strong>foizi<\/strong>, un mahsulotining <strong>35<\/strong> <strong>foizi<\/strong>, mol go\u2018shtining <strong>13<\/strong> <strong>foizi<\/strong>, parranda go\u2018shtining <strong>7<\/strong> <strong>foizi<\/strong> va kartoshkaning <strong>6<\/strong> <strong>foizi<\/strong> import asosida qoplanadi.<\/p>\n<p><strong>O\u2018simlik yog\u2018i<\/strong>ga bo\u2018lgan yillik ehtiyoj <strong>749<\/strong> <strong>ming tn<\/strong>ni, <strong>un mahsulotiga<\/strong> <strong>5\u00a0408<\/strong> <strong>ming tn<\/strong>ni, <strong>mol go\u2018shti<\/strong>ga <strong>1\u00a0761<\/strong> <strong>ming tn<\/strong>ni, <strong>parranda go\u2018shti<\/strong>ga <strong>518<\/strong> <strong>ming tn<\/strong>ni, <strong>kartoshka<\/strong>ga <strong>4\u00a0393<\/strong> <strong>ming tn<\/strong>ni tashkil etadi.<\/p>\n<p>2023-yil yakuni bo\u2018yicha asosiy oziq-ovqat importida eng yirik <strong>5<\/strong> <strong>ta<\/strong> import qiluvchiga to\u2018g\u2018ri keladigan ulushlar kungaboqar yog\u2018i bo\u2018yicha<br \/>\n<strong>46<\/strong> <strong>foiz<\/strong>, paxta yog\u2018i bo\u2018yicha <strong>82<\/strong> <strong>foiz<\/strong>, un <strong>54<\/strong> <strong>foiz<\/strong>, mol go\u2018shti <strong>60<\/strong> <strong>foiz<\/strong>, parranda go\u2018shti bo\u2018yicha <strong>46<\/strong> <strong>foiz<\/strong>, kartoshka <strong>44<\/strong> <strong>foiz<\/strong>, sabzi <strong>95<\/strong> <strong>foiz<\/strong>, qadoqlangan sut \u2013 <strong>89<\/strong> <strong>foiz<\/strong>, shakar <strong>65<\/strong> <strong>foiz<\/strong>, bug\u2018doy <strong>36<\/strong> <strong>foiz<\/strong>, va guruch <strong>50<\/strong> <strong>foiz<\/strong>ni tashkil etgan.<\/p>\n<p>Ushbu o\u2018rganish va tahlillar natijasida ishlab chiqilgan takliflar O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi va Vazirlar Mahkamasiga <strong>kiritilgan.<\/strong><\/p>\n<p>Respublika bo\u2018yicha iste&#8217;mol bozorlarida asosiy turdagi oziq-ovqat mahsulotlarining narxlari barqarorligini ta&#8217;minlash maqsadida respublikaning barcha tuman va shahar dehqon bozorlari hamda arzonlashtirilgan oziq-ovqat savdo yarmarkalariga Qo\u2018mita va hududiy boshqarmalarning tegishli buyrug\u2018i bilan mas&#8217;ul xodimlar biriktirilgan.<\/p>\n<p>Biriktirilgan xodimlar tomonidan, Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti hodimlari bilan birgalikda kunlik monitoring olib borildi.<\/p>\n<p>Mazkur yarmarka rastalariga <strong>25 <\/strong><strong>turdagi<\/strong> mahsulotlar chakana savdosi tashkil etilib, yarmarka savdolaridagi mahsulotlar narxlari o\u2018rtacha bozor narxlariga nisbatan <strong>12\u00a0&#8211;\u00a033<\/strong><strong> foizgacha<\/strong> <strong>arzonroq <\/strong>sotilishi tashkillashtirilgan.<\/p>\n<p>Shuningdek, ijtimoiy ahamiyatga ega mahsulotlar narxlarining barqarorligini ta&#8217;minlash, savdo tarmoqlari va ularga mahsulot yetkazib beruvchilar o\u2018rtasidagi munosabatlarni tartibga solish, oziq-ovqat mahsulotlarni yetishtiruvchi va ularni qayta ishlovchi korxonalarni qo\u2018shimcha qo\u2018llab-quvvatlash maqsadida O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining <strong>\u201c<\/strong>Savdo tarmoqlarida ishlab chiqaruvchilarga qo\u2018shimcha sharoitlar yaratish va ular o\u2018rtasidagi munosabatlarni tartibga solish to\u2018g\u2018risida<strong>\u201d Farmoni loyihasi <\/strong>ishlab chiqildi.<\/p>\n<p><strong>V. TARTIBGA SOLINADIGAN NARXLAR VA TARIFLARNI TAHLIL VA NAZORAT QILISh HAMDA TABIIY MONOPOLIYa SUB&#8217;EKTLARINI TARTIBGA SOLISh<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong><u> Narxlarni asossiz oshirish yuzasidan olib borilgan ishlar<\/u><\/strong><strong>.<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>\u201cRaqobat to\u2018g\u2018risida\u201dgi qonun talablariga rioya etilishi yuzasidan 2023-yil davomida iqtisodiy tarmoq sohalaridagi ayrim korxonalarning faoliyatida o\u2018rganishlar o\u2018tazilib, natijada iste&#8217;molchilardan jami <strong>113,4<\/strong> <strong>mlrd so\u2018mdan <\/strong>ortiq asossiz daromadlar olinganligi aniqlandi<strong>.<\/strong><\/p>\n<p>Ushbu davrda bu kabi <strong>344<\/strong> <strong>ta<\/strong> qonun buzilish holatlari aniqlangan bo\u2018lib, <strong>14 482<\/strong> <strong>ta<\/strong> iste&#8217;molchilarning bugungi kunga qadar <strong>23,3<\/strong> <strong>mlrd so\u2018mlik<\/strong> manfaatlari himoya qilinib mablag\u2018larni qayta hisob-qitob qilinishi ta&#8217;minlangan, shuningdek, <strong>87,7<\/strong> <strong>mlrd so\u2018mlik<\/strong> iste&#8217;molchilardan olingan ortiqcha daromad summalarini qayta hisob-kitob qilish bo\u2018yicha tegishli ishlar amalga oshirilmoqda.<\/p>\n<ol>\n<li><strong><u> Tabiiy monopoliyani tartibga solish yuzasidan olib borilgan ishlar<\/u><\/strong><strong>.<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Qo\u2018mita tomonidan tabiiy monopoliya sub&#8217;ektlarining 01.10.2023-yil holatidagi mavjud Davlat reestriga kiritilgan <strong>135 ta<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlar qayta <strong>xatlovdan o\u2018tkazildi<\/strong>.<\/p>\n<p>Xatlov natijalariga ko\u2018ra, O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining PF-108-sonli Farmoni 3.8-bandiga asosan asosiy faoliyati tabiiy monopoliya sharoitida tovar ishlab chiqarish yoki xizmat ko\u2018rsatish bo\u2018lmagan<br \/>\n<strong>46<\/strong> <strong>ta<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlar <strong>Davlat r<\/strong><strong>yeestrdan chiqarildi<\/strong>.<\/p>\n<p>Bugungi kunda, Reestrga kiritilgan o\u2018zgartirishlar natijasida reestrda 11 turdagi tovarlar (ishlar, xizmatlar) bo\u2018yicha <strong>89 <\/strong><strong>ta<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi subyektlar mavjud.<\/p>\n<p><strong>Tabiiy monopoliya sub&#8217;ektlari<\/strong> tomonidan <strong>159 <\/strong><strong>ta <\/strong>holatda tadbirkorlik sub&#8217;ektlari va aholidan asossiz olingan jami <strong>39,1 mlrd so\u2018m <\/strong>mablag\u2018larni ixtiyoriy ravishda bartaraf bo\u2018yicha tegishli ko\u2018rsatma berilgan.<\/p>\n<p>Bugungi kunda <strong>29,7<\/strong> <strong>mlrd so\u2018m <\/strong><em>(tabiiy gaz \u2013 <\/em><strong><em>2,1<\/em><\/strong> <strong><em>mlrd so\u2018m<\/em><\/strong><em>, elektr energiyasi <\/em><em>\u2013 <\/em><strong><em>10,4 <\/em><\/strong><strong><em>mlrd so\u2018m<\/em><\/strong><em>, ichimlik va issiqlik ta&#8217;minoti \u2013 <\/em><strong><em>15,9<\/em><\/strong> <strong><em>mlrd so\u2018m<\/em><\/strong><em>, <\/em><em>boshqa xizmatlar <\/em><em>\u2013 <\/em><strong><em>1<\/em><\/strong><strong><em>,3<\/em><\/strong> <strong><em>mlrd so\u2018m<\/em><\/strong><em>)<\/em> mablag\u2018lar qayta-hisob kitob qilingan qolgan mablag\u2018lar bo\u2018yicha hisob kitob ishlari olib borilmoqda.<\/p>\n<p>Shuningdek, mazkur murojaatlarni ko\u2018rib chiqishda jami <strong>78 576<\/strong> <strong>ta<\/strong> iste&#8217;molchilarning nomuayyan doirasidagi huquqlarini himoya qilindi.<\/p>\n<p><strong>VI. DAVLAT XARIDLARIDA RAQOBATNI TA&#8217;MINLASh<\/strong><\/p>\n<p>Qo\u2018mita tomonidan joriy yil davomida davlat buyurtmachilari tomonidan o\u2018tkazilgan <strong>62 4<\/strong><strong>65<\/strong> <strong>ta<\/strong> tanlov (tender) savdolaridagi tahlillar natijasida buyurtmachilar tomonidan <strong>18<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><strong>7<\/strong><strong>38<\/strong> ta <strong>(<\/strong><strong>29<\/strong><strong>,9<\/strong> <strong>%) <\/strong>savdolar jarayonida <strong>27 7<\/strong><strong>30<\/strong> ta <strong>raqobatga zid harakatlar aniqlangan<\/strong>. Jumladan:<\/p>\n<p>-Qo\u2018mitaning Markaziy apparati mutaxassislari tomonidan olib borilgan jami <strong>23 269<\/strong> <strong>ta<\/strong> tanlov (tender) savdolaridagi tahlillar natijasida buyurtmachilar tomonidan <strong>5 118<\/strong> ta <strong>(<\/strong><strong>21<\/strong><strong>,9<\/strong> <strong>%) <\/strong>savdolar jarayonida <strong>7 640<\/strong> ta raqobatga zid holatlar<strong> aniqlangan;<\/strong><\/p>\n<p>-Qo\u2018mitaning hududiy organlari tomonidan jami <strong>39 196<\/strong> <strong>ta<\/strong> tanlov (tender) savdolarida tahlil ishlari olib borilgan va natijada buyurtmachilar tomonidan o\u2018tkazilgan <strong>13\u00a0620 <\/strong>ta <strong>(<\/strong><strong>35<\/strong> <strong>%) <\/strong>savdolar jarayonida <strong>20 090<\/strong> ta raqobatga zid harakatlar aniqlangan.<\/p>\n<p><em>Ma&#8217;lumot uchun. 2021-yilda o\u2018rganilgan 13130 ta tanlov (tender) savdolarida 4781 ta (36%), 2022-yilda esa 31457 ta tanlov (tender) savdolarida 8698 ta (28%) holatlarda raqobatga zid normalar aniqlangan.<\/em><\/p>\n<p>Aniqlangan jami <strong>27\u00a07<\/strong><strong>30 <\/strong><strong>ta<\/strong> holatdan <strong>2<\/strong><strong>4<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><strong>018<\/strong> <strong>ta<\/strong> holat bo\u2018yicha huquqni muhofaza qilish organlariga, <strong>688<\/strong> <strong>tasi <\/strong>bo\u2018yicha Hisob palatasiga ma&#8217;lumotnomalar taqdim etilgan, <strong>336<\/strong> <strong>ta<\/strong> holat buyurtmachilar tomonidan ixtiyoriy bartaraf etilgan, <strong>2 688<\/strong> <strong>ta<\/strong> holat yuzasidan Qo\u2018mita va hududiy boshqarmalar tomonidan ish qo\u2018zg\u2018atilib, <strong>485<\/strong> <strong>ta<\/strong> mansabdor shaxslar ma&#8217;muriy javobgarlikka tortilgan.<\/p>\n<p><strong>VII. INSOFSIZ RAQOBAT AMALIYOTLARIGA, TIL BIRIKTIRISHLAR VA KARTEL KELISHUVLARGA QARSHI KURASHISH<\/strong><\/p>\n<p>2023-yil davomida Qo\u2018mita markaziy apparati va hududiy boshqarmalar tomonidan insofsiz raqobat holatlari bo\u2018yicha kelib tushgan jami <strong>234 ta<\/strong> <strong>murojaat<\/strong> O\u2018zbekiston Respublikasi \u201cRaqobat to\u2018g\u2018risida\u201dgi Qonunining 13-moddasiga asosan ko\u2018rib chiqilgan.<\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2005-yildagi 225-sonli qarori bilan tasdiqlangan Raqobat, tabiiy monopoliyalar, iste&#8217;molchilarning huquqlarini himoya qilish va reklama to\u2018g\u2018risidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun ish qo\u2018zg\u2018atish va ularni ko\u2018rib chiqish tartibi to\u2018g\u2018risidagi Nizomga asosan <strong>234<\/strong> <strong>ta<\/strong> murojaatlardagi <strong>62 ta<\/strong> holat bo\u2018yicha Qo\u2018mita tomonidan <strong>ish qo\u2018zg\u2018atilgan<\/strong> va belgilangan tartibda ko\u2018rib chiqilib tegishli choralar ko\u2018rilgan.<\/p>\n<p><strong>VIII. IQTISODIY KONSENTRATSIYa USTIDAN NAZORAT<\/strong><\/p>\n<p>2023-yilda xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlarni qo\u2018shib yuborish va qo\u2018shib olish hamda xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlarning ustav fondidagi <strong>aksiyalarni (ulushlarni) olish bo\u2018yicha<\/strong> bitimlarga monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligini olish yuzasidan jami <strong>140 ta<\/strong> murojaat kelib tushgan.<\/p>\n<p>Shundan, <strong>26 ta<\/strong> murojaat xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlarni qo\u2018shib yuborish va qo\u2018shib olishga rozilik olish to\u2018g\u2018risida bo\u2018lsa, <strong>114\u00a0tasi<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlarning ustav fondidagi aksiyalarni (ulushlarni) olishga oldindan rozilik olish bilan bog\u2018liq murojaatlar.<\/p>\n<p>Kelib tushgan barcha murojaatlar tahlil qilinib, Qo\u2018mita tomonidan jami <strong>8324<\/strong>\u00a0<strong>mlrd.\u00a0so\u2018mlik<\/strong> bitimlarga oldindan rozilik berildi, shundan <strong>49 <\/strong><strong>foizi<\/strong>, ya&#8217;ni <strong>4042 <\/strong><strong>mlrd.\u00a0so\u2018mlik <\/strong>(<strong>351,2<\/strong> <strong>mln. AQSh doll.<\/strong>) bitimlar xorijiy investorlar hissasiga to\u2018g\u2018ri keladi.<\/p>\n<p>Bundan tashqari, <strong>2<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> holatda oldindan rozilik olmasdan xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlarning ustav fondidan ulush olganligi aniqlandi va ular bo\u2018yicha belgilangan tartibda ish qo\u2018zg\u2018atilib, tegishli choralar ko\u2018rilgan.<\/p>\n<ol>\n<li>\u201cRaqobat to\u2018g\u2018risida\u201dgi Qonunning 24-moddasiga hamda O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020\u00a0yil 6-iyuldagi PF-6019-son Farmonining 2-bandi \u201cg\u201d\u00a0kichik bandiga muvofiq davlat ishtirokidagi <strong>korxonalarni va davlat muassasalarini tashkil etishga<\/strong> (qayta tashkil etishga) monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligini olish yuzasidan jami <strong>174 ta<\/strong> murojaat kelib tushgan.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Ushbu murojaatlar belgilangan tartibda ko\u2018rib chiqilgan va <strong>15 ta holatda<\/strong> tovar bozori rivojlanmaganligi sababli davlat ishtirokidagi xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlarni hamda <strong>31 ta holatda<\/strong> davlat muassasalarini tashkil etishga (qayta tashkil etishga) <strong>rozilik berilgan<\/strong>.<\/p>\n<p><strong>3\u00a0<\/strong><strong>ta holatda<\/strong> tovar bozori rivojlanganligi, ushbu bozorda xususiy tadbirkorlik sub&#8217;ektlari 5 tadan ko\u2018pligi sababli davlat ishtirokidagi korxona va <strong>2\u00a0ta holatda<\/strong> davlat muassasalari tashkil etilishiga rozilik berish <strong>rad etilgan.<\/strong><\/p>\n<p>Bundan tashqari, <strong>2<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> holatda Qo\u2018mitaning oldindan roziligini olmasdan davlat ishtirokidagi xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlar tashkil etganligi aniqlandi va ular bo\u2018yicha belgilangan tartibda <strong>ish qo\u2018zg\u2018atilib<\/strong>, tegishli <strong>choralar ko\u2018rilgan<\/strong>.<\/p>\n<p><strong>IX.<\/strong> <strong>ISTE&#8217;MOLCHILAR HUQUQLARINI HIMOYa QILISh VA REKLAMA FAOLIYATINI TARTIBGA SOLISh SOHASIDA AMALGA OSHIRILGAN ISHLAR<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong><u>\u00a0Murojaatlar bo\u2018yicha. <\/u><\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>2023-yil davomida iste&#8217;molchilardan jami <strong>20 691 <\/strong><strong>ta <\/strong><strong>murojaatlar<\/strong> kelib tushgan.<\/p>\n<p><em>Murojaatlarning <strong>7 049\u00a0tasi<\/strong> (34<\/em><em>\u00a0<\/em><em>foiz)<\/em> <em>uy-joy kommunal, transport xizmatlari, <strong>8 534 tasi<\/strong> (<\/em><em>42,2\u00a0<\/em><em>foiz) savdo va umumiy ovqatlanish, <strong>4 344\u00a0tasi <\/strong>(21\u00a0foiz) aloqa, moliya va ijtimoiy xizmatlar hamda <strong>764\u00a0tasi<\/strong> (3,6\u00a0foiz) reklama munosabatlari masalalariga to\u2018g\u2018ri keladi.<\/em><\/p>\n<p>Murojaatlarni ko\u2018rib chiqish bo\u2018yicha o\u2018tkazilgan o\u2018rganishlarda <strong>18 868\u00a0<\/strong><strong>nafar<\/strong> iste&#8217;molchilarning huquqlari buzilganligi aniqlangan va iste&#8217;molchilar foydasiga <strong>20,68<\/strong>\u00a0<strong>mlrd.\u00a0so\u2018m<\/strong> miqdoridagi mablag\u2018 qayta hisob-kitob qilinishi ta&#8217;minlangan.<\/p>\n<p>Shu bilan birga, savdo sohasida iste&#8217;molchilarga <strong>720 <\/strong><strong>ta holatda<\/strong><strong>, 1998 dona mahsulotlardagi<\/strong> <strong>5,593<\/strong>\u00a0<strong>mlrd.\u00a0so\u2018mdan ortiq <\/strong>miqdoridagi mahsulotlar almashtirib yoki qaytarib berilgan.<\/p>\n<p>Iste&#8217;molchilardan kelib tushgan murojaatlar va boshqa idoralar tomonidan taqdim etilgan ma&#8217;lumotlar asosida iste&#8217;molchilarning <strong>nomuayyan doirasi huquqlarini himoya qilish<\/strong> maqsadida turli yo\u2018nalishlarda Qo\u2018mita tomonidan <strong>20 <\/strong><strong>ta <\/strong><strong>o\u2018rganish va tahlillar o\u2018tkazilgan<\/strong><strong>.<\/strong><\/p>\n<p>Mazkur o\u2018rganishlar va tahlillar natijasida iste&#8217;molchilardan <strong>jami<\/strong> <strong>137,6\u00a0<\/strong><strong>mlrd so\u2018m<\/strong> miqdorida ortiqcha mablag\u2018lar olingani aniqlanib, <strong>1<\/strong><strong>29,8\u00a0<\/strong><strong>mlrd so\u2018m<\/strong> mablag\u2018lar qayta hisob-kitob qilingan va <strong>397 459\u00a0<\/strong><strong>nafar<\/strong> iste&#8217;molchilarning huquqlari tiklangan.<\/p>\n<p><em>Ma&#8217;lumot uchun: <\/em><strong><em>2021<\/em><\/strong> <strong><em>yilda<\/em><\/strong> <strong><em>137,9<\/em><\/strong> <strong><em>mlrd.so\u2018m,<\/em><\/strong> <strong><em>2022 <\/em><\/strong><strong><em>yilda<\/em><\/strong><em> esa <\/em><strong><em>75,6<\/em><\/strong> <strong><em>mlrd. so\u2018m<\/em><\/strong><em> miqdoridagi mablag\u2018lar iste&#8217;molchilar foydasiga qayta hisob-kitob qilinishi ta&#8217;minlangan.<\/em><\/p>\n<ol>\n<li><u><\/u><strong><u> Qo\u2018<\/u><\/strong><strong><u>mita va uning hududiy organlarining nazorat faoliyati.<\/u><\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Tovarlar (ishlar, xizmatlar) xavfsizligi va ularning sifatini nazorat qilish maqsadida, tasdiqlangan reja-grafik asosida muntazam ravishda chakana savdoda tovarlar <strong>nazorat xaridini <\/strong>va ularni<strong> ekspertizadan o\u2018tkazish <\/strong>ishlari yo\u2018lga qo\u2018yilgan.<\/p>\n<p>Xususan, hisobot davrida jami <strong>397\u00a0<\/strong><strong>nomdagi<\/strong> mahsulotlarning <strong>nazorat xaridi<\/strong> amalga oshirilib <em>(<strong>\u201cSifat nazorati\u201d<\/strong> teleko\u2018rsatuvi bilan hamkorlikda)<\/em>, ularning ekspertizadan o\u2018tkazish natijalariga ko\u2018ra, <strong>26\u00a0<\/strong><strong>nomdagi<\/strong> mahsulotlar normativ-texnik hujjatlar talablariga javob bermasligi aniqlangan.<\/p>\n<p><em>Ma&#8217;lumot uchun. 2021-yilda <\/em><strong><em>182<\/em><\/strong> <strong><em>ta<\/em><\/strong><em>, 2022-yilda esa <\/em><strong><em>242 <\/em><\/strong><strong><em>ta<\/em><\/strong><em> o\u2018rganishlar o\u2018tkazilgan<\/em><\/p>\n<p>Misol uchun:<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0Oziq-ovqat mahsulotlari o\u2018rganilganda <strong>14<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> holatda <strong><u>osh tuzlari;<\/u><\/strong><\/p>\n<p>&#8211; <strong><u>sut mahsulotlari<\/u><\/strong> va<strong><u>paxta yog\u2018i<\/u><\/strong><u>. \u00a0<\/u><\/p>\n<p>&#8211;\u00a0<strong>12<\/strong>\u00a0<strong>nom<\/strong>dagi nooziq-ovqat mahsulotlaridan <strong>3<\/strong>\u00a0<strong>nom<\/strong>dagi maishiy texnika <em>(Xitoyda ishlab chiqarilgan \u201cBosch BS-7722\u201d nomli, \u201cYoshiba YH-889\u201d nomli, \u201cION FK-9900\u201d nomli soch quritish uchun Fen)<\/em>\u00a0 mahsulotlari;<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0<strong>8<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> dori vositalari <em>(qalbaki yoki davlat reestriga kiritilmagan)<\/em> amaldagi texnik jihatdan tartibga solish hujjatlariga <strong>nomuvofiqligi aniqlangan.<\/strong><\/p>\n<p>Jumladan, <strong>4<\/strong> <strong>ta<\/strong> holat yuzasidan aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish yuzasidan import qiluvchi korxonalarga ogohlantirish xatlari chiqarilgan.<\/p>\n<p>Bundan tashqari, <strong>5<\/strong> <strong>ta<\/strong> holatda yuzasidan, aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish yuzasidan ishlab chiqaruvchi va Sanitariya-epidemiologiya xizmatiga xatlar yuborilgan.<\/p>\n<p>Shuningdek, qolgan<strong> 6<\/strong> <strong>ta<\/strong> holat yuzasidan tegishli choralar ko\u2018rish uchun vakolatli organga to\u2018plangan hujjatlar yuborilgan. Natijada <strong>2<\/strong> <strong>ta<\/strong> dorixonaga Iqtisodiy sudlarning hal qiluv qarori bilan tashkilot <strong>litsenziyalari bekor qilingan.<\/strong><\/p>\n<p><strong><u>III.<\/u><\/strong> <strong><u>Reklama foliyatini tartibga solish <\/u><\/strong><\/p>\n<p>Reklamalarni joylashtirilishi va tarqatilishi bo\u2018yicha jami <strong>55 217\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong><strong>, <\/strong>jumladan televidenieda <strong>752<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong>, radio <strong>501<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong>, tashqi reklama vositalaridagi <strong>44\u00a0857\u00a0ta<\/strong>, bosma nashrlarda <strong>633\u00a0ta<\/strong>, internet va ijtimoiy tarmoqlarda <strong>8\u00a0474\u00a0ta<\/strong> o\u2018rganishlar o\u2018tkazilgan<em>.<\/em><\/p>\n<p><em>Ma&#8217;lumot uchun. <strong>2021-yilda<\/strong> <\/em><strong>23550<\/strong> <strong>ta<\/strong><em>, <strong>2022-yilda<\/strong> <\/em><strong>66303<\/strong> <strong>ta<\/strong><em> reklamalarni joylashtirilishi va tarqatilishi bo\u2018yicha o\u2018rganishlar o\u2018tkazilgan.<\/em><\/p>\n<p>O\u2018rganish (monitoring)lar natijasida <strong>27 947\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> holatda turli <strong>kamchiliklar aniqlanib<\/strong>, ularni tezkor bartaraf etish choralari ko\u2018rilgan.<\/p>\n<p><em>Xususan:<\/em><\/p>\n<p><em>totalizator va bukmekerlik faoliyatidagi reklamalarda aniqlangan <strong>142<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong>, dori vositalari, biologik faol qo\u2018shimchalar (BFQ) va boshqa (ozdiruvchi, semirtiruvchi) preparatlarga oid <strong>105<\/strong>\u00a0<strong>ta, <\/strong>savdo va umumiy ovqatlanish ob&#8217;ektlari tashqi va ichki qismida reklama qilinishi taqiqlangan mahsulotlarga (tamaki, alkogol, elektron sigaret, pivo va boshqalar) tegishli reklama-axborotlarini joylashtirish holatlari bo\u2018yicha <strong>115<\/strong>\u00a0<strong>ta, <\/strong>tashqi reklama ob&#8217;ektlarini (konstruksiyalarini) me&#8217;moriy va tarixiy-madaniy obidalarda, arxitektura yodgorliklarida joylashtirilishi bo\u2018yicha aniqlangan <strong>10<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> kamchiliklar <strong>bartaraf etilgan. <\/strong><\/em><\/p>\n<p>Reklama beruvchilar tomonidan taqdim etilgan reklama eskizlarini amaldagi qonun hujjatlari talablariga muvofiqligi yuzasidan <strong>364\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> ekspertiza va tahlillar o\u2018tkazilib, ularning <strong>43\u00a0<\/strong><strong>tasi<\/strong> (11,8\u00a0foiz) bo\u2018yicha reklama to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik talablariga nomuvofiqligi haqida <strong>xulosalar berilgan.<\/strong><\/p>\n<p><strong>X. MONOPOLIYAGA QARSHI KOMPLAENS TIZIMINI JORIY ETISh<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong><u>Amalga oshirilgan ishlar.<\/u><\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>2023-yil davomida <strong><em>100<\/em><\/strong><em>\u00a0<\/em><strong><em>ta, <\/em><\/strong>shu kunga qadar jami <strong><em>196<\/em><\/strong><em>\u00a0<\/em><strong><em>ta<\/em><\/strong><em>,<\/em> shundan, <strong>68<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> tabiiy monopoliya sub&#8217;ektlarida, <strong>59<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> tovar yoki moliya bozorida ustun mavqega ega bo\u2018lgan xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektlarda, <strong>35<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarida, <strong>15<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> davlat boshqaruvi organlarida hamda <strong>19<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> davlat ishtirokidagi korxonalar faoliyatida monopoliyaga qarshi komplaens tizimi <strong>to\u2018liq joriy etildi<\/strong>.<\/p>\n<p>Bundan tashqari, <strong>\u201cBiz sizni eshitamiz!\u201d<\/strong> loyihasi doirasida iqtisodiyotning turli tarmoqlarida faoliyat yuritayotgan tadbirkorlar va xorijiy investorlar bilan o\u2018tkaziladigan uchrashuvlarning 2023-2024-yillarga mo\u2018ljallangan <strong>reja-jadvali tasdiqlandi<\/strong>.<\/p>\n<p>Reja-jadvaliga muvofiq joriy yilning avgust-oktyabr oylari davomida to\u2018rtta sohada, xususan, raqamli va moliyaviy texnologiyalar (fintech) platformalari xizmatlari, qurilish materiallari ishlab chiqarish, reklama hamda farmatsevtika sohalarida faoliyat yuritayotgan<br \/>\n<strong>300<\/strong> <strong>nafarga<\/strong> <strong>yaqin<\/strong> tadbirkor va xorijiy investorlar bilan ochiq muloqot tarzida uchrashuvlar tashkil etilib, ularning <strong>muammolari<\/strong> <strong>o\u2018rganildi<\/strong> va <strong>takliflari<\/strong> <strong>tinglandi<\/strong>.<\/p>\n<p>Bildirilgan muammolar, taklif va tashabbuslardan kelib chiqib, tadbirkorlar faoliyatiga to\u2018siq bo\u2018layotgan omillarni bartaraf etish yuzasidan takliflar ishlab chiqish va ularni amalga oshirish bo\u2018yicha chora-tadbirlar rejasi belgilab olindi.<\/p>\n<p>Shuningdek, Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 2-martdagi 114-son qaroriga muvofiq monopoliyaga qarshi organ korxonalar tomonidan taqdim etilgan hisobotlar asosida monopoliyaga qarshi komplaens tizimining asosiy samaradorlik ko\u2018rsatkichlarining bajarilish natijalarini baholab boradi.<\/p>\n<p>Shundan kelib chiqib, Qo\u2018mita tomonidan <strong>36\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi sub&#8217;ektning monopoliyaga qarshi komplaens haqidagi hisobotlari o\u2018rganib chiqildi va Qo\u2018mitaning 2021-yil 30-apreldagi 53-ICh-sonli buyrug\u2018i bilan tasdiqlangan uslubiy qo\u2018llanma asosida baholandi.<\/p>\n<ol>\n<li><strong><u>Erishilgan natijalar.<\/u><\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Mazkur tizim joriy qilinib, Qo\u2018mitaning tavsiyalari asosida tashkil qilingan korxonalardagi faoliyat o\u2018zining ijobiy natijalarini bermoqda.<\/p>\n<p><strong>X<\/strong><strong>I<\/strong><strong>. NORMATIV-HUQUQIY BAZANI TAKOMILLASHTIRISH SOHASIDA AMALGA OSHIRILGAN ISHLAR<\/strong><\/p>\n<p>2023-yil davomida <strong>40<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari ishlab chiqilgan. Shundan, <strong>7<\/strong> <strong>ta<\/strong> O\u2018zbekiston Respublikasi Qonuniga o\u2018zgartirish va qo\u2018shimchalar kiritish loyihasi, <strong>11<\/strong> <strong>ta<\/strong> Prezident qaror va farmonlari loyihasi, <strong>14<\/strong> <strong>ta<\/strong> Vazirlar Mahkamasi qarori, <strong>7<\/strong> <strong>ta<\/strong> Qo\u2018mita qaror loyihasi hamda <strong>1<\/strong> <strong>ta<\/strong> qo\u2018shma-qaror loyihasi tayyorlangan.<\/p>\n<p>Misol uchun:<\/p>\n<p><em>&#8211;\u00a0O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining \u201cRaqobat muhitiga salbiy ta&#8217;sir ko\u2018rsatadigan to\u2018siqlarni bartaraf etish va tadbirkorlik faoliyati yo\u2018nalishlarini yana-da kengaytirish chora-tadbirlari to\u2018g\u2018risida\u201dgi qarori loyihasi;<\/em><\/p>\n<p><em>&#8211; O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining \u201cTarmoqlarni tartibga solishda yuridik shaxslar birlashmalarining bozorlardagi raqobatga salbiy ta&#8217;sirini cheklashga qaratilgan qoidalarni tasdiqlash to\u2018g\u2018risida\u201dgi qarori <\/em><\/p>\n<p><em>&#8211;\u00a0\u201cElektron birja savdo tizimiga oid umumiy talablari to\u2018g\u2018risidagi nizomni tasdiqlash haqida\u201dgi qarorni o\u2018z kuchini yo\u2018qotgan deb topish to\u2018g\u2018risida Qo\u2018mita qarori loyihasi;<\/em><\/p>\n<p><em>&#8211;<\/em><em>\u00a0\u201c<\/em><em>Birja a&#8217;zolari uchun jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirg\u2018in qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish bo\u2018yicha ichki nazorat qoidalariga qo\u2018shimchalar va o\u2018zgartirishlar kiritish haqida\u201dgi (ID-72683) qo\u2018shma qaror loyihasi va boshqalar.<\/em><\/p>\n<p>Shuningdek, joriy yilda yangi tahrirdagi \u201cRaqobat to\u2018g\u2018risida\u201dgi Qonun qabul qilindi.<\/p>\n<p>Shu bilan birga, O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023 yil 6-iyuldagi \u201cMa&#8217;muriy islohotlar doirasida raqobatni rivojlantirish va iste&#8217;molchilar huquqlarini himoya qilish sohasida davlat boshqaruvini samarali tashkil qilish chora-tadbirlari to\u2018g\u2018risida\u201dgi PF-108-sonli Farmoni qabul qilindi va Qo\u2018mitaning asosiy ustuvor yo\u2018nalishlari belgilab berildi.<\/p>\n<p><strong>XII. JAMOATChILIK BILAN ALOQALAR TASHKIL ETISh<\/strong><\/p>\n<p>Qo\u2018mita tomonidan jami OAV va internet sahifalarida <strong>4 930 ta<\/strong> <em>chiqishlar<\/em> qilingan. Jumladan, Markaziy apparat tomonidan <strong>1\u00a0607<\/strong> <strong>ta,<\/strong> hududiy tuzilmalar tomonidan <strong>3 323 ta <\/strong><em>chiqishlar <\/em>amalga oshirilgan.<\/p>\n<p>Shundan, <em>televidenieda<\/em> <strong>309\u00a0ta<\/strong> lavha, <em>radioda<\/em> <strong>142 ta<\/strong> eshittirish va <em>matbuotda<\/em> <strong>156 ta<\/strong> maqolalar berilgan hamda <em>internet tarmoqlarida<\/em> jumladan, veb-sayt, telegram kanallari va feysbuk sahifalari orqali<br \/>\n<strong>4 333 ta<\/strong> materiallar berilgan.<\/p>\n<p>Raqobat va iste&#8217;molchilar huquqlarini himoya qilish sohasidagi jahon yangiliklari to\u2018plami sifatida xizmat qiluvchi <strong>20\u00a0ta<\/strong> <strong>Dayjest <\/strong>chop etildi.<\/p>\n<p>Bundan tashqari, Qo\u2018mita tomonidan <em>\u201cSog\u2018lom raqobat mamlakat iqtisodiyoti rivojiga va iste&#8217;molchilar tanlovining xilma-xilligiga asos bo\u2018ladi\u201d<\/em> nomli qisqa metrajli <strong>ijtimoiy videorolik<\/strong> suratga olindi.<\/p>\n<p>Jamoatchilik bilan aloqalar hizmati tomonidan \u201cRaqobat to\u2018g\u2018risida\u201d, \u201cIste&#8217;molchilarning huquqlarini himoya qilish\u201d hamda \u201cReklama\u201d to\u2018g\u2018risidagi qonunlar <em>mazmun-mohiyati <\/em>bo\u2018yicha seminarlar Qo\u2018mita ichida tashqil qilinib, Qo\u2018mita xodimlari o\u2018z xizmat funksiyalari mavzusida <strong>15 ta<\/strong> turli <strong>seminar-treninglar<\/strong> o\u2018tkazilgan.<\/p>\n<p>Qo\u2018mita tomonidan 2023-yilda amalga oshirilgan ishlar bo\u2018yicha <strong>17<\/strong> <strong>ta<\/strong> brifing tashkil etilgan. Jumladan, 10 tasi Qo\u2018mitaning ichki brifingi bo\u2018lib, 7 ta brifing Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligida bo\u2018lib o\u2018tdi.<\/p>\n<p><strong>\u201cSifat nazorati\u201d<\/strong> (\u201cToshkent\u201d telekanali) <strong>22 ta<\/strong> ko\u2018rsatuvida <strong>30<\/strong> <strong>dan<\/strong> ortiq ishlab chiqaruvchi korxonaning konservalangan go\u2018sht mahsuloti, o\u2018simlik moyi, yogurt, tuz, shokolad, bolalar ozuqasi, bolalar uchun ozuqa, pechene, quyultirilgan sut mahsulotlari, somsa xamir mahsuloti va choy ichimligi mahsulotlari va dazmol, televizor, ventilyator kabi tovarlarning nazorat xaridi o\u2018tkazildi va\u00a0 ekspert sifatida tegishli tavsiyalar berib o\u2018tilgan. Mazkur ko\u2018rsatuvlar Qo\u2018mitaning rasmiy kanallarida batafsil yoritilgan.<\/p>\n<p><strong>XIII. SOHADA RAQAMLASHTIRISH BO\u2018YICHA AMALGA OSHIRILGAN ISHLAR<\/strong><\/p>\n<p>Asosiy turdagi <strong>20<\/strong> <strong>dan<\/strong> <strong>ortiq<\/strong> ijtimoiy muhim ahamiyatga ega va strategik tovarlar narxlarining keskin tebranishlari oldini olish, narxlarning asossiz o\u2018sishi holatlarini aniqlash maqsadida tizimli monitoring olib borish bo\u2018yicha <strong>\u201cFAIR PRICE\u201d<\/strong> (Adolatli narx) axborot tizimini ishlab chiqish bo\u2018yicha loyihaoldi o\u2018rganishlar olib borildi hamda tahliliy ma&#8217;lumotlar asosida konsepsiya loyihasi <strong>ishlab chiqildi va tegishli tartibda tasdiqlandi.<\/strong><\/p>\n<p>Iste&#8217;molchilarga mamlakat iste&#8217;mol bozorida muomalada bo\u2018lgan tovar (ish, xizmat)lar to\u2018g\u2018risida ma&#8217;lumotlarni onlayn tarzda olish imkoniyatini beruvchi <strong>\u201cProduct Info\u201d<\/strong> axborot tizimi va mobil ilovasini yaratish bo\u2018yicha konsepsiya va texnik topshiriq ishlab chiqildi hamda tegishli tartibda ekspertizadan o\u2018tkazilib, tasdiqlandi.<\/p>\n<p>Texnik topshiriq asosida iste&#8217;molchilarga mamlakat iste&#8217;mol bozorida muomalada bo\u2018lgan tovar (ish, xizmat)lar to\u2018g\u2018risida ma&#8217;lumotlar-ni onlayn tarzda olish imkoniyatini beruvchi <strong>\u201cProduct Info\u201d<\/strong> (&laquo;Tovar to\u2018g\u2018risida ma\u02bclumot&raquo;) axborot tizimi va mobil ilovasi ishlab chiqildi va faoliyatga to\u2018liq joriy etildi.<\/p>\n<p>Ushbu tizimdan iste&#8217;molchilar erkin foydalanishi uchun my.fairtech.uz internet manziliga hamda uning mobil ilovasi Play market platformasiga fairtech nomi bilan joylashtirildi.<\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 31-maydagi \u201cIste&#8217;mol bozorlarida narxlar barqarorligini ta&#8217;minlashga va monopo-liyaga qarshi choralarning ta&#8217;sirchanligini oshirishga doir qo\u2018shimcha chora-tadbirlar to\u2018g\u2018risida\u201dgi PF-145-son Farmonining 9-bandida mazkur Farmon 2-ilovasida ko\u2018rsatilgan davlat organlari va tashkilotlar-ning ma&#8217;lumotlar bazasi Raqobatni rivojlantirish va iste&#8217;molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u2018mitasining axborot tizimiga integratsiya qilinishini ta&#8217;minlash bo\u2018yicha quyidagi ishlar amalga oshirildi:<\/p>\n<p>Raqobat qo\u2018mitasi <strong>14<\/strong> <strong>ta<\/strong> vazirlik va idoralar bilan to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri axborot tizimlarini o\u2018zaro integratsiya qilish bo\u2018yicha Texnologik yo\u2018riqnomalari ishlab chiqildi va tegishli tartibda <strong>tasdiqlandi.<\/strong><\/p>\n<p>Mazkur Texnik yo\u2018riqnomalar asosida <strong>14<\/strong> <strong>ta<\/strong> vazirlik va idoralardan ma&#8217;lumotlarni axborot tizimlari orqali real vaqt rejimida olish bo\u2018yicha veb-xizmatlar <strong>ishlab chiqildi va ishga tushirildi<\/strong>.<\/p>\n<p>\u201cElektron hukumat\u201d tizimining idoralararo integratsiyalashuv platformasi doirasida Raqobat qo\u2018mitasi <strong>8<\/strong> <strong>ta<\/strong> vazirlik va idoralardan olinadigan ma&#8217;lumotlar bo\u2018yicha tegishli texnik shartlar asosida rasmiy ariza yuborildi.<\/p>\n<p>Ushbu ariza asosida Qo\u2018mita axborot tizimi \u201cElektron hukumat\u201d tizimining idoralararo integratsiyalashuv platformasi orqali<br \/>\n<strong>8<\/strong> <strong>ta<\/strong> vazirlik va idoralardan <strong>ma&#8217;lumotlarni onlayn olish imkoniyati yaratildi. <\/strong>[\/vc_column_text][\/vc_tta_section][vc_tta_section title=&raquo;2022-yil&raquo; tab_id=&raquo;1710917483141-e2ed338a-4f20&#8243;][vc_separator color=&raquo;black&raquo;][vc_column_text]<img loading=\"lazy\" class=\"aligncenter size-large wp-image-25089\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/raqobat.gov.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/photo_2023-02-28_15-53-02.jpg?resize=800%2C447&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"800\" height=\"447\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/raqobat.gov.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/photo_2023-02-28_15-53-02.jpg?resize=800%2C447&amp;ssl=1 800w, https:\/\/i0.wp.com\/raqobat.gov.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/photo_2023-02-28_15-53-02.jpg?resize=300%2C168&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/raqobat.gov.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/photo_2023-02-28_15-53-02.jpg?resize=768%2C429&amp;ssl=1 768w, https:\/\/i0.wp.com\/raqobat.gov.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/photo_2023-02-28_15-53-02.jpg?w=1280&amp;ssl=1 1280w\" sizes=\"(max-width: 800px) 100vw, 800px\" data-recalc-dims=\"1\" \/><\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">Raqobatni rivojlantirish va iste\u2019molchilar huquqlarini himoya qilish <\/span><\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: center;\"><strong><span style=\"font-size: 14pt;\">qo\u2018mitasi tomonidan 2022-yil davomida amalga oshirilgan ishlari to\u2018g\u2018risida<br \/>\nHISOBOT<\/span><\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong> Qo\u2018mitaning normativ-huquqiy bazani takomillashtirish sohasida hamda yuridik sohada amalga oshirilayotgan ishlar to\u2018g\u2018risida<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p><strong>\u00a0<\/strong>Qo\u2018mita tomonidan <strong>2022-yilda<\/strong> <strong>19<\/strong> <strong>ta<\/strong> normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari ishlab chiqilgan. Shundan, <strong>3<\/strong> <strong>ta<\/strong> qonun loyihasi, <strong>4<\/strong> <strong>ta<\/strong> Prezident qarori loyihasi, <strong>9<\/strong> <strong>ta<\/strong> Vazirlar Mahkamasi qarori loyihasi, va <strong>3<\/strong> <strong>ta<\/strong> Qo\u2018mitaning qarori tayyorlandi.<\/p>\n<p>Bugungi kunda ushbu hujjat loyihalaridan <strong>3<\/strong> <strong>tasi<\/strong> qabul qilingan, <strong>6 tasi<\/strong> Vazirlar Mahkamasiga kiritilgan, <strong>2 ta<\/strong> qonun loyihasi Oliy Majlisga kiritilgan va <strong>8 tasi<\/strong> kelishish jarayonida.<\/p>\n<ol>\n<li><strong> Qonun hujjatlari va davlat organlari qarorlarining raqobat muhitiga ta\u2019sirini baholash<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Davlat va xo\u2018jalik boshqaruvi organlari hamda mahalliy davlat hokimiyati organlari tomonidan <strong>2022 yilda<\/strong> regulation.gov.uz va project.gov.uz portali orqali respublika bo\u2018yicha kelib tushgan jami <strong>2652 ta<\/strong> normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari <strong>(ex-ante)<\/strong> raqobat muhitiga ta\u2019siri yuzasidan o\u2018rganilib, Qo\u2018mitaning tegishli xulosalari berilgan, shundan, <strong>248 ta (9,4\u00a0%)<\/strong> loyihalarda monopoliyaga qarshi qonunchilik hujjatlari talablariga zid normalar belgilanishi nazarda tutilayotganligi aniqlangan.<\/p>\n<p>Hududiy boshqarmalarga viloyatlar, shahar va tumanlar hokimliklari hamda davlat boshqaruv organlarining hududiy boshqarma va bo\u2018linmalari tomonidan <strong>2156 ta<\/strong> normativ-huquqiy hujjatlar loyihalari kiritilgan bo\u2018lib, <strong>27 ta<\/strong> holatda raqobatga zid normalar mavjudligi yuzasidan tegishli xulosalar berilgan.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li>Qo\u2018mita va uning hududiy boshqarmalari tomonidan respublikadagi<br \/>\n<strong>197 ta<\/strong> mahalliy davlat hokimiyati organlari hamda davlat boshqaruv organlari tomonidan qabul qilingan amaldagi <strong>(ex-post)<\/strong> <strong>132 049 ta<\/strong> <strong>normativ-huquqiy hujjatlar<\/strong> va <strong>515 135<\/strong> ta boshqa turdagi (yig\u2018ilish bayonlari, xatlar, topshiriqlar va boshqalar) jami <strong>647\u00a0184 ta<\/strong> hujjatlarni raqobat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik normalariga muvofiqligi xatlovdan o\u2018tkazildi.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Xatlov natijasi bilan <strong>521 ta<\/strong> qonunbuzilish holatlari aniqlangan bo\u2018lib, buning natijasida <strong>76 ta<\/strong> mahalliy davlat hokimiyati organlariga<br \/>\nhamda <strong>9 ta<\/strong> davlat organlarining hududiy boshqarmalariga nisbatan <em>(jami<br \/>\n85 ta)<\/em> ishlar yurituvga olindi va natijada <strong>100 dan ortiq<\/strong> hujjatlar (qaror, farmoyish va bayonlar) bekor qilindi.<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li>Qo\u2018mita tomonidan iqtisodiyotda teng raqobat muhitini yaratish, yangi bozor ishtirokchilariga bozorga kirishga bo\u2018lgan to\u2018siqlarni bartaraf etish, alohida xo\u2018jalik yurituvchi subyektlar uchun berilgan mavjud eksklyuziv huquqlarni bekor qilish maqsadida Qo\u2018mita tomonidan <strong>13 ta<\/strong> eksklyuziv huquqlarni bekor qilish bo\u2018yicha takliflar ishlab chiqildi.<\/li>\n<\/ol>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 8 apreldagi PF\u2013101-son Farmoni bilan <strong>13 ta<\/strong> tovar va xizmatlar bozorlarida tadbirkorlar kirishini erkinlashtirish hamda mavjud eksklyuziv huquqlarni bekor qilish bo\u2018yicha chora-tadbirlar belgilangan bo\u2018lib, shundan bugungi kunda <strong>8 ta<\/strong> faoliyat turi bo\u2018yicha eksklyuziv huquqlar bekor qilindi.<\/p>\n<p>Eksklyuziv huquqlari bekor qilingan sohalarda bugungi kunda <strong>206 ta tadbirkorlik subyektlari<\/strong> ushbu faoliyat bilan shug\u2018ullana boshladi. Jumladan, <em>Haydovchilar va haydovchilikka nomzodlarni tibbiy ko\u2018rikdan o\u2018tkazish \u2013 1 ta, Elektr texnika uskunalari va qurilmalarini markazlashtirilgan tartibda xarid qilish \u2013 61 ta, Harbiy majburiyatli shaxslarning, oddiy askarlar hamda boshliqlar tarkibiga kiruvchi shaxslarning davlat majburiy sug\u2018urtasi bo\u2018yicha xizmatlar \u2013 42 ta, Soliq organlari xodimlarining majburiy davlat sug\u2018urtasi bo\u2018yicha xizmatlar \u2013 42 ta, Qishloq xo\u2018jaligi va avtomobil shinalari yagona yetkazib beruvchi tomonidan yetkazib berilishi bo\u2018yicha xizmatlar \u2013 49 ta, Neft mahsulotlarini saqlash bo\u2018yicha \u2013<br \/>\n11 ta tadbirkorlik subyektlari kirib kelgan.<\/em><\/p>\n<p>Shu bilan birga, Qo\u2018mita tomonidan iqtisodiyotning barcha tarmoqlariga xususiy sektoriga keng jalb qilish, eksklyuziv huquqlarmi bekor qilish orqali mavjud monopoliyalarni tugatish, shuningdek <strong>12 ta<\/strong> sohalar bo\u2018yicha xususiy sektorni keng jalb qilish yuzasidan navbatdagi amaliy chora-tadbirlarni belgilash maqsadida O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori loyihasi ishlab chiqildi.<\/p>\n<p><strong>III. Insofsiz raqobat amaliyotlariga,\u00a0 til biriktirishlar va kartel kelishuvlarga qarshi kurashish yo\u2018nalishida<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Insofsiz raqobatni aniqlash bo\u2018yicha<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Qo\u2018mita va uning hududiy boshqarmalariga jami <strong>296<\/strong> <strong>ta<\/strong> murojaatlar kelib tushgan bo\u2018lib, shundan, markaziy apparat tomonidan <strong>100<\/strong> <strong>ta<\/strong> va hududiy boshqarmalar tomonidan <strong>196<\/strong> <strong>ta<\/strong> murojaatlar ko\u2018rib chiqilgan. Jumladan:<\/p>\n<p><strong>115<\/strong> <strong>ta<\/strong> murojaat bo\u2018yicha <strong>633<\/strong> <strong>ta<\/strong> holatda raqobatga zid harakatlar aniqlanib, shundan <strong>485<\/strong> <strong>ta<\/strong> holatda qonun buzilish holatlarini bartaraf etish bo\u2018yicha ko\u2018rsatmalar berilgan, <strong>136<\/strong> <strong>ta<\/strong> holatda ishni ko\u2018rib chiqish jarayonida ixtiyoriy bartaraf etilgan va <strong>12<\/strong> <strong>ta<\/strong> holat bo\u2018yicha ishni ko\u2018rib chiqish davom etmoqda.<\/p>\n<p><strong>45<\/strong> <strong>ta<\/strong> murojaat bo\u2018yicha ish qo\u2018zg\u2018atish rad etilgan bo\u2018lsa, <strong>125<\/strong> <strong>ta<\/strong> murojaat bo\u2018yicha so\u2018rov va tushuntirish xatlari yuborilgan, <strong>11<\/strong> <strong>ta<\/strong> murojaat bo\u2018yicha ko\u2018rib chiqish davom etmoqda.<\/p>\n<p><strong><em>Til biriktirishlar va kartel kelishuvlar holatlarini aniqlash bo\u2018yicha<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Xo\u2018jalik yurituvchi subyektlarning raqobatni cheklaydigan kelishib olingan harakatlari va kelishuvlari (til biriktirishlar va kartel kelishuvlar) bilan bog\u2018liq 6 ta qonunbuzilish alomatlari aniqlangan, shulardan 4 ta holat bo\u2018yicha tegishli maxsus komissiyalar tomonidan qaror qabul qilingan va qonunbuzilishni bartaraf etish bo\u2018yicha ko\u2018rsatma berilgan va 2 ta holat bo\u2018yicha faoliyatida raqobatni cheklaydigan kelishib olingan harakatlar alomatlari mavjud tadbirkorlik subyektlarining <strong>bozordagi ulushi 35 % dan kamligi aniqlangan.<\/strong><\/p>\n<p>Jumladan, Jizzax va Samarqand viloyatlarida faoliyat yuritayotgan avtomaktablarning faoliyatini amalga oshirishda kartel kelishuv holatlarini aniqlash maqsadida avtomaktablarda xizmat ko\u2018rsatish bozori o\u2018rganildi va o\u2018rganilgan <strong>avtomaktablarning bozordagi ulushi 35 foizdan kamligi aniqlandi.<\/strong><\/p>\n<p>Qoraqalpog\u2018iston Respublikasi hududida joylashgan avtomobillarga gaz to\u2018ldirish kompressor shoxobchalarining (keyingi o\u2018rinlarda \u2013AGTKSh) vakillari tomonidan o\u2018zaro kelishgan holda metan gazning narxini oshirilganligi yuzasidan til biriktirishlar va kelishib olingan harakatlarni aniqlash maqsadida o\u2018rganish ishlari olib borildi va o\u2018rganishlar natijasida kelishib olingan harakatlar va <strong>kelishuvlar aniqlanmagan.<\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong> Tovar va moliya bozorlarida raqobat holati tahlili<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Tovar, moliya va raqamli bozorlarda respublikamizda raqobat muhitini baholash, iste\u2019molchilarning tanlov imkoniyatlarini oshirish va ushbu tovar bozoridagi tadbirkorlik faoliyati uchun qulay shart-sharoitlar yaratishni ta\u2019minlash maqsadida Qo\u2018mita tomonidan <strong>262<\/strong><strong> ta<\/strong> <em>(respublika bo\u2018yicha 744 ta)<\/em> tovar va xizmatlar bozorlari <strong>tahlil qilingan<\/strong><strong>. <\/strong>Shundan, <strong>61 ta<\/strong> <em>(respublika bo\u2018yicha <\/em><em>290<\/em> <em>ta)<\/em> bozorlar to\u2018liq tahlil qilinib, <strong>2<\/strong><strong>01<\/strong> <strong>tasida<\/strong> <em>(respublika bo\u2018yicha <\/em><em>454<\/em> <em>ta)<\/em> ekspress <em>(ichki bozorning mahalliy mahsulotlar bilan to\u2018yinganlik darajasi yuzasidan)<\/em> tahlil ishlari amalga oshirildi.<\/p>\n<p>Jumladan, sement mahsuloti bozori, sug\u2018urta xizmatlari bozori, tadbirkorlik subyektlari fiskal ma\u2019lumotlarini soliq tizimi bilan integratsiya qilish xizmatlari, qo\u2018riqlash xizmatlari, tabiiy monopoliya subyektlarining monopollashgan yondosh bozorlari, farfor-fayans fasfor-fayans mahsulotlari bozori, onlayn taksi agregatorlari xizmatlari bozori, elektr hisoblagichlar bozori hamda mineral o\u2018g\u2018itlar bozorlari chuqur o\u2018rganildi.<\/p>\n<p>Tahlil natijalarida <strong>16 ta<\/strong> korxona <strong>15 ta<\/strong> tovar va xizmatlar bo\u2018yicha <strong>Davlat re<\/strong><strong>y<\/strong><strong>estridan chiqarildi<\/strong> hamda <strong>7 ta<\/strong> korxona <strong>7 ta<\/strong> tovar va xizmatlar bo\u2018yicha <strong>Davlat re<\/strong><strong>y<\/strong><strong>estrga kiritildi<\/strong>.<\/p>\n<p><strong><em>T<\/em><\/strong><strong><em>ovar bozorlarning mahalliy mahsulotlar bilan to\u2018yinganligi statistikasi va holati.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2010-yil<br \/>\n20-dekabrdagi \u201cSanoat kooperatsiyasi asosida tayyor mahsulotlar, butlovchi buyumlar va materiallar ishlab chiqarishni mahalliylashtirish dasturiga kiritish uchun loyihalarni ko\u2018rib chiqishda ichki bozorning mamlakatimizda ishlab chiqarilgan tovarlar bilan to\u2018lganligini aniqlash tartibi to\u2018g\u2018risidagi nizomni tasdiqlash haqida\u201dgi 303-sonli qaroriga asosan ichki bozorning mamlakatimizda ishlab chiqarilgan tovarlar bilan to\u2018yinganligini to\u2018linganligini aniqlash maqsadida\u00a0 dan ortiq tovar bozorlarida o\u2018rganishlar o\u2018tkazildi.<\/p>\n<p>O\u2018rganish natijalariga ko\u2018ra, <strong>100 <\/strong><strong>ta<\/strong> tovar bozorlari mahalliy ishlab chiqaruvchilarning mahsulotlari bilan to\u2018yinganligi va <strong>101<\/strong> <strong>ta<\/strong> tovar bozorining to\u2018yinganlik darajasi pastligi (to\u2018yinmagani) ma\u2019lum bo\u2018ldi.<\/p>\n<ol>\n<li><strong> Tartibga solinadigan narxlar va tariflarni tahlil va nazorat qilish sohasida<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi \u201cRaqobat to\u2018g\u2018risida\u201dgi va \u201cTabiiy monopoliyalar to\u2018g\u2018risida\u201dgi qonuni talablariga rioya etilishi yuzasidan<br \/>\niqtisodiy tarmoq sohalarida <strong>346 ta<\/strong> o\u2018rganishlar o\u2018tkazilib, o\u2018tkazilgan o\u2018rganishlar natijasida <strong>378<\/strong> <strong>ta<\/strong> holatda qonunbuzilishi aniqlangan va iste\u2019molchilardan jami <strong>135 mlrd.so\u2018m<\/strong>dan ortiq olingan asossiz daromadlar aniqlangan.<\/p>\n<p>Natijada, <strong>205\u00a0484 ta<\/strong> iste\u2019molchilarning bugungi kunga qadar <strong>88,8 mlrd <\/strong>so\u2018mlik manfaatlari himoya qilinib <strong>24 mlrd so\u2018m<\/strong> mablag\u2018lar qayta hisob-kitob qilindi.<\/p>\n<ol>\n<li><strong> Tabiiy monopoliya subyektlarini tartibga solish<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>2022-yilda tabiiy monopoliya subyektlarining Davlat reyestriga kiritilgan <strong>134 ta<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi subyektlar <strong>11 ta<\/strong> xizmat turlari bo\u2018yicha faoliyatlari ustidan monitoring olib borildi. Ushbu xo\u2018jalik yurituvchi subyektlarining <strong>94 tasi<\/strong> (70 foiz) davlat ishtirokidagi korxonalar hisoblansa, <strong>40 tasi<\/strong> (30 foiz) xususiy sektor hissasiga to\u2018g\u2018ri keldi.<\/p>\n<p><strong>2022 yil<\/strong> davomida <strong>5<\/strong> <strong>ta<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi subyektlar \u201cAngren IES\u201d va \u201cYangi Angren IES\u201d AJlar, \u201cUzbekistan GTL\u201d MChJ, \u201cNavoiyuran\u201d DK, \u201cVeolia Energy Tashkent\u201d MChJ kabi korxonalar tabiiy monopoliya subyektlarining davlat <strong>reyestriga kiritildi,<\/strong> <strong>1<\/strong> <strong>ta<\/strong> \u201cCity building sales\u201d MChJ <strong>reyestrdan chiqarildi.<\/strong><\/p>\n<p>Ushbu sohada jami <strong>434 ta<\/strong> jismoniy va yuridik shaxslarning murojaatlari (shundan <strong>345 ta<\/strong> yuridik hamda <strong>89 ta<\/strong> jismoniy shaxslar) ko\u2018rib chiqilib, jami <strong>83,9 mlrd so\u2018m <\/strong>asossiz daromad olinganligi aniqlandi.<\/p>\n<p><strong>Tabiiy monopoliya<\/strong> <strong>subyektlari<\/strong> tomonidan tadbirkorlik subyektlari va aholidan asossiz olingan tabiiy gaz \u2013 <strong>9,3<\/strong> <strong>mlrd so\u2018m<\/strong>, elektr energiyasi \u2013<br \/>\n<strong>7<\/strong> <strong>mlrd so\u2018m<\/strong>, ichimlik va issiqlik ta\u2019minoti \u2013 <strong>48,2<\/strong> <strong>mlrd so\u2018m<\/strong>, boshqa xizmatlar \u2013 <strong>1,2<\/strong> <strong>mlrd so\u2018m<\/strong> mablag\u2018larni qaytarish bo\u2018yicha ko\u2018rsatma berildi. Bugungi kunda <strong>17,3<\/strong> <strong>mlrd so\u2018m mablag\u2018lar qayta-hisob kitob qilindi.<\/strong> Shuningdek, mazkur murojaatlarni ko\u2018rib chiqishda jami <strong>16\u00a0930 ta<\/strong> iste\u2019molchilarning huquqlarini himoya qilindi.<\/p>\n<p>Tabiiy monopoliya subyektlarining Davlat reyestriga kiritilgan<br \/>\n<strong>134 ta xo\u2018jalik yurituvchi subyektlardan <\/strong><strong>129 <\/strong><strong>tasini<\/strong> <strong>250 <\/strong><strong>turdagi <\/strong><strong>ommaviy shartnomalari loyihalari<\/strong> tabiiy monopoliya to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik hujjatlariga muvofiqligi nuqtai nazaridan ko\u2018rib chiqildi va ulardan <strong>150<\/strong> <strong>ta <\/strong>holatda yoki <strong>60 <\/strong><strong>foizida<\/strong> doir qonunchilik talablariga<strong> rioya qilmaganligi<\/strong> aniqlandi va kamchiliklarni bartaraf etish choralari ko\u2018rildi.<\/p>\n<p><strong>Tabiiy monopoliya<\/strong> sohalarini <strong>transformatsiya qilish<\/strong> yo\u2018nalishida tarmoq infrastrukturasi bilan bog\u2018liq va tabiiy monopoliya sohalarida (elektr energiyasi, tabiiy gaz, transport (temir yo\u2018llari, fuqaro aviatsiyasi va aeroport xizmatlari) va telekommunikatsiya) mustaqil bozor regulyatorlari institutini bosqichma-bosqich joriy etish bo\u2018yicha O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidenti qarori loyihasi (ID-70253) ishlab chiqildi va Vazirlar Mahkamasiga kiritildi.<\/p>\n<p><strong>VII. Iqtisodiy konsentra<\/strong><strong>t<\/strong><strong>siyasi ustidan nazorat hamda monopoliyaga qarshi kompla<\/strong><strong>y<\/strong><strong>ens tizimini joriy etish bo\u2018yicha<\/strong><\/p>\n<p>Bugungi kunga qadar Qo\u2018mita va uning hududiy boshqarmalariga xo\u2018jalik yurituvchi subyektlarni qo\u2018shib yuborish va qo\u2018shib olish hamda xo\u2018jalik yurituvchi subyektlarning ustav fondidagi aksiyalarni (ulushlarni) olish bo\u2018yicha bitimlarga monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligini olish yuzasidan jami <strong>125 ta<\/strong> murojaat kelib tushgan. Shundan, <strong>28 ta<\/strong> murojaat xo\u2018jalik yurituvchi subyektlarni qo\u2018shib yuborish va qo\u2018shib olishga rozilik olish to\u2018g\u2018risida bo\u2018lsa, <strong>97\u00a0tasi<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi subyektlarning ustav fondidagi aksiyalarni (ulushlarni) olishga oldindan rozilik olish bilan bog\u2018liq murojaatlar.<\/p>\n<p>Ushbu murojaatlarning <strong>92 tasi<\/strong> bo\u2018yicha Qo\u2018mita maxsus komissiyasining bitimlarga rozilik berish to\u2018g\u2018risidagi qarori chiqarilgan, <strong>30\u00a0tasi<\/strong> bo\u2018yicha monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligi talab etilmasligi to\u2018g\u2018risida tegishli javob xatlari berilgan, shu bilan birga <strong>3\u00a0ta <\/strong>holatda ko\u2018rib chiqish to\u2018xtatilgan.<\/p>\n<p>Kelib tushgan barcha murojaatlar chuqur tahlil qilinib, Qo\u2018mita tomonidan jami <strong>4\u00a0975<\/strong>\u00a0<strong>mlrd.\u00a0so\u2018mlik<\/strong> bitimlarga oldindan rozilik berildi, shundan<br \/>\n<strong>35 <\/strong><strong>foizi<\/strong>, ya\u2019ni <strong>1739<\/strong> <strong>mlrd.\u00a0so\u2018mlik<\/strong> (<strong>157,3<\/strong>\u00a0<strong>mln.\u00a0AQSh\u00a0doll.<\/strong>) bitimlar xorijiy investorlar hissasiga to\u2018g\u2018ri keladi.<\/p>\n<p>Xorijiy investorlar tomonidan asosan <strong>moliya<\/strong> <strong>bozori, to\u2018qimachilik, elektrotexnika, qurilish, qishloq xo\u2018jaligi, oziq-ovqat<\/strong> va shu kabi sohalarga to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri mablag\u2018lar va zamonaviy texnologiyalar ko\u2018rinishida investitsiyalar kiritilishi ko\u2018zda tutilgan.<\/p>\n<p>Misol tariqasida olib ko\u2018radigan bo\u2018lsak, hisobot davrida quyidagi bir nechta yirik bitimlarni tuzishga monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligi berildi.<\/p>\n<p>Hisobot davrida <strong>11<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> holatda monopoliyaga qarshi organning oldindan roziligini olmasdan xo\u2018jalik yurituvchi subyektlarni qo\u2018shib yuborish va qo\u2018shib olish hamda aksiyalarni (ulushlarni) olish yuzasidan bitimlar tuzilganligi aniqlandi va ular bo\u2018yicha belgilangan tartibda ish qo\u2018zg\u2018atilib, kelgusida raqobat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik talablari buzilishiga yo\u2018l qo\u2018ymaslik bo\u2018yicha <strong>ko\u2018rsatmalar berildi.<\/strong><\/p>\n<p>Tovar yoki moliya bozorida ustun mavqeni egallab turgan xo\u2018jalik yurituvchi subyektlar davlat reyestriga kiritilgan korxonalar yoki shaxslar guruhi tomonidan ishlab chiqariladigan tovarlarni yetkazib berishda va xizmatlarni ko\u2018rsatishda to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri imzolangan shartnomalarning raqobat to\u2018g\u2018risidagi qonunchilik talablariga muvofiq rasmiylashtirilishi yuzasidan tanlanma ravishda <strong>146<\/strong> <strong>ta<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi subyektlarning <strong>1\u00a0460<\/strong> <strong>ta<\/strong> to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri imzolagan <strong>shartnomalari<\/strong> o\u2018rganildi.<\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022\u00a0yil 8 fevraldagi \u201cDavlat muassasalarini isloh qilishni jadallashtirish chora-tadbirlari to\u2018g\u2018risida\u201dgi PQ-123-son Qaroriga muvofiq Qo\u2018mita va uning hududiy organlari tomonidan Davlat aktivlarini boshqarish agentligi bilan birgalikda hududlar kesimida <strong>26\u00a0804<\/strong> <strong>ta<\/strong> <strong>davlat muassasalarining<\/strong> tashkiliy huquqiy shakllarini o\u2018zgartirish va keyingi faoliyati bo\u2018yicha takliflar ishlab chiqish maqsadida tahlil ishlari o\u2018tkazildi.<\/p>\n<p>Tahlil natijalariga ko\u2018ra, Davlat tender komissiyasiga kiritish uchun Davlat aktivlarini boshqarish agentligiga <strong>25\u00a0490<\/strong> <strong>ta<\/strong> holatda sohaning ijtimoiy ahamiyatidan kelib chiqib saqlab qolishga, <strong>406<\/strong> <strong>ta<\/strong> holatda davlat muassasasini xususiylashtirishga, <strong>759<\/strong> <strong>ta<\/strong> holatda davlat muassasalarini tugatishga va <strong>149<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> holatda davlat muassasalarini mulkchilik shaklini o\u2018zgartirishga taklif berildi.<\/p>\n<p><strong><em>Monopoliyaga qarshi kompl<\/em><\/strong><strong><em>y<\/em><\/strong><strong><em>aens tizimini joriy etish bo\u2018yicha<\/em><\/strong><\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining \u201cRaqobat muhitini yanada rivojlantirish va iqtisodiyotdagi davlat ishtirokini qisqartirish bo\u2018yicha qo\u2018shimcha chora-tadbirlar to\u2018g\u2018risida\u201d 2020-yil 6-iyuldagi PF-6019-son Farmoniga hamda Vazirlar Mahkamasining \u201cMonopoliyaga qarshi komplayens tizimini joriy etish chora-tadbirlari to\u2018g\u2018risida\u201d 2021-yil 2-martdagi 114-son qaroriga muvofiq, <strong>2022-yil<br \/>\n1-yanvardan boshlab<\/strong> tabiiy monopoliya subyektlari, tovar yoki moliya bozorida ustun mavqega ega xo\u2018jalik yurituvchi subyektlar, shuningdek oxirgi uch yilda tovar sotishdan olingan jami tushumining o\u2018rtacha yillik miqdori 30 mlrd.so\u2018mdan oshadigan korporativ buyurtmachilarda <strong>monopoliyaga qarshi komplayens tizimini joriy etish<\/strong> belgilangan.<\/p>\n<p>Amalga oshirilgan ishlar natijasida <strong>104 ta<\/strong> korxona va tashkilotda, jumladan, <strong>10 ta<\/strong> davlat ishtirokidagi korxonalarda, <strong>37 ta<\/strong> monopol korxonalarda, <strong>33 ta<\/strong> mahalliy ijro etuvchi hokimiyat organlarida, <strong>22 ta<\/strong> davlat boshqaruv organlarida, <strong>2 ta<\/strong> korporativ buyurtmachilarda monopoliyaga qarshi komplaens tizimi <strong>joriy qilindi.<\/strong><\/p>\n<p><strong>VIII. Davlat xaridlari va boshqa savdolarda raqobatni ta\u2019minlash bo\u2018yicha<\/strong><\/p>\n<p>2022 yil yakuni bo\u2018yicha davlat va korporativ buyurtmachilar tomonidan o\u2018tkazilgan boshlang\u2018ich narxi <strong>27\u00a0287 mlrd. so\u2018mlik<\/strong> jami <strong>31 926 <\/strong><strong>ta <\/strong>tanlov (tender) savdolarida tahlil ishlari olib borildi. Tahlil va o\u2018rganishlar natijasida davlat va korporativ buyurtmachilar tomonidan <strong>8\u00a0698 <\/strong><strong>ta <\/strong><strong>raqobatga zid holatlar sodir etilganligi aniqlandi<\/strong>.<\/p>\n<p>O\u2018tkazilgan o\u2018rganishlar qo\u2018yidagi yo\u2018nalishlarda amalga oshirilgan:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>tovar moddiy boyliklarni xarid qilish <\/strong>sohasida jami boshlang\u2018ich narxi <strong>3\u00a0966 mlrd. so\u2018mlik<\/strong> <strong>7\u00a0660 <\/strong><strong>dona<\/strong> xaridlar nazoratga olingan bo\u2018lib, shundan <strong>3\u00a0113 <\/strong><strong>ta <\/strong><strong>holatlarda<\/strong> raqobatga zid xato va kamchiliklar aniqlangan;<\/li>\n<li><strong>qurilish rekonstruksiya ta\u2019mirlash<\/strong> ishlarida jami boshlang\u2018ich narxi <strong>6\u00a0789 <\/strong><strong> so\u2018mlik<\/strong> <strong>13\u00a0046<\/strong> <strong>dona <\/strong>xaridlar nazoratga olingan bo\u2018lib, shundan <strong>4\u00a0236 <\/strong><strong>ta<\/strong><strong> holatlarda <\/strong>raqobatga zid xato va kamchiliklar aniqlangan;<\/li>\n<li><strong>xizmatlar ko\u2018rsatish sohasidagi<\/strong> boshlang\u2018ich narxi <strong>16\u00a0532 <\/strong><strong> so\u2018mlik<\/strong> jami<strong> 11\u00a0220 <\/strong><strong>dona<\/strong> xaridlar nazoratga olingan bo\u2018lib, shundan<strong> 1\u00a0349 <\/strong><strong>ta <\/strong><strong>holatlarda <\/strong>raqobatga zid xato va kamchiliklar aniqlangan.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Yuqorida aniqlangan jami <strong>8\u00a0968<\/strong> <strong>ta<\/strong> raqobatga zid kamchillik holatlardan <strong>5\u00a0507 <\/strong><strong>tasi<\/strong> bo\u2018yicha huquqiy baho berish uchun huquq tartibot organlariga ma\u2019lumotnomalar kiritilgan, <strong>235<\/strong> <strong>ta<\/strong> holat buyurtmachilar tomonidan ixtiyoriy bartaraf etilgan, <strong>2 956<\/strong> <strong>ta<\/strong> holat bo\u2018yicha Qo\u2018mita va hududiy boshqarmalar tomonidan <strong>620<\/strong> <strong>ta<\/strong> ish qo\u2018zg\u2018atilib, <strong>530 <\/strong><strong>ta<\/strong> ko\u2018rsatmalar berilgan, <strong>412<\/strong> <strong>ta <\/strong>mansabdor shaxslar ma\u2019muriy javobgarlikka tortilgan.<\/p>\n<ol>\n<li><strong> Tovar-xom ashyo birjalarini litsenziyalash va xarid tizimlarni nazorat qilish bo\u2018yicha<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Yuqori likvidli va monopol turdagi mahsulotlarni tasdiqlangan grafiklar asosida belgilangan hajm va muddatlarda birja savdolariga qo\u2018yib borilishi yuzasidan monitoring tartibda doimiy nazorat o\u2018rnatilgan bo\u2018lib, qonunbuzarlik holatlari, jumladan, O\u2018zbekiston Respublikasining \u201cRaqobat to\u2018g\u2018risida\u201dgi Qonuni tegishli moddalari va Vazirlar Mahkamasining 2020 yil 18 martdagi 170-sonli qarori bilan tasdiqlangan Nizom talablari asosida o\u2018rganish va tahlil ishlari o\u2018tkazib kelinmoqda.<\/p>\n<p>Jumladan, yuqori likvidli va monopol turdagi mahsulotlar ishlab chiqaruvchi Respublikadagi <strong>500<\/strong> <strong>tadan<\/strong> ortiq korxonalar tomonidan <strong>51<\/strong> <strong>turdagi<\/strong> yuqori likvidli va monopol mahsulotlar, xom ashyo va materiallarni belgilangan grafiklar asosida birja savdolariga qo\u2018yilishi yuzasidan hududiy boshqarmalardagi biriktirilgan xodimlar bilan birgalikda doimiy nazorat ishlari olib borilmoqda.<\/p>\n<p>Respublika tovar-xom ashyo birjasida yuqori likvidli va monopol turdagi mahsulotlarning soni joriy yilda <strong>38<\/strong> <strong>tadan<\/strong> <strong>51<\/strong> <strong>taga<\/strong> yetkazilib, ro\u2018yxatga<br \/>\n<strong>8<\/strong> <strong>turdagi<\/strong> mahsulot po\u2018lat shar, metall list prokati, suyuq uglerod oksidi, texnik kislorod, kaustik soda, neft koksi, sintetik nafta va barda mahsulotlari kiritildi hamda ushbu ro\u2018yxatdan neft va gaz kondensatlari chiqarildi.<\/p>\n<p>Shu bilan birga, yuqori likvidli va monopol turdagi mahsulotlarning 2022 yilda sotilgan <strong>umumiy hajmi 94 trln so\u2018mni <\/strong>tashkil etib, 2021 yil mos davriga nisbatan <strong>o\u2018sish 31 foizni<\/strong> tashkil etgan.<\/p>\n<p><strong><em>Birja savdolari aniqlangan qoidabuzarlik holatlari bo\u2018yicha<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Birja savdolarida <strong>190 ta<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi subyektlar tomonidan manipulyatsiya harakatlarini sodir etganligi va birjaga oid qonunchilik talablari buzilganligi natijasida narxni sun\u2019iy oshishiga sabab bo\u2018lgan<br \/>\n<strong>261 ta<\/strong> holat yuzasidan jami <strong>92 ta<\/strong> xo\u2018jalik yurituvchi subyektlarga ortiqcha olingan jami <strong>9 861 mln so\u2018m<\/strong> mablag\u2018larni undirish yuzasidan ko\u2018rsatmalar berildi.<\/p>\n<ol>\n<li><strong> Xalqaro munosabatlar va jamoatchilik bilan aloqalar<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>Qo\u2018mita va Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki (EBRR) o\u2018rtasidagi o\u2018zaro anglashuv memorandumiga binoan, EBRR tomonidan ajratilgan 96 ming yevro miqdoridagi granti asosida \u201cO\u2018zbekiston Respublikasi Monopoliyaga qarshi kurashish qo\u2018mitasining institutsional salohiyatini mustahkamlash\u201d loyihasi doirasida Qo\u2018mita tizimi xodimlari ko\u2018nikma hamda salohiyatini oshirishga qaratilgan <strong>3 oylik gibrid<\/strong> (onlayn hamda oflayn) tarzda o\u2018quv seminar-treninglar tashkil etilgan.<\/p>\n<p>O\u2018z navbatida, Qo\u2018mita <strong>Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (OESR)<\/strong> bilan hamkorlikda 2021-yil 25-noyabr sanasida start berilgan <strong>\u201cRaqobatbardoshlikni ta\u2019minlashning adolatli bozor shartlari\u201d loyihasi<\/strong> doirasida salmoqli ishlar amalga oshirib kelmoqda.<\/p>\n<p><em>Ma\u2019lumot uchun: <\/em><em>Ushbu loyihasini tatbiq etish uchun <\/em><em>OESR <\/em><em>tomonidan monopoliyaga va korrupsiyaga qarshi kurashishni ilg\u2018or xalqaro tajribaga muvofiq amalga oshirilishini yo\u2018lga qo\u2018yish maqsadida, dunyoning <\/em><strong><em>6 <\/em><\/strong><strong><em>ta<\/em><\/strong> <strong><em>davlatlaridan biri<\/em><\/strong><strong><em> etib\u00a0 <\/em><\/strong><em>O\u2018zbekiston Respublikasi <strong>tanlab olingan hamda mazkur <\/strong>loyihani tatbiq etish bo\u2018yicha Monopoliyaga qarshi kurashish qo\u2018mitasi muvofiqlashtiruvchi organ etib belgilandi.<\/em><\/p>\n<p>Ushbu loyiha doirasida Qo\u2018mita OESR bilan birgalikda tayyorlangan \u201cO\u2018zbekiston Respublikasi raqobat qonunchiligi hamda siyosatiga kirish\u201d mavzusidagi hisoboti 2022-yil 8-iyun sanasida OESR ekspertlari, bir qator mutasaddi vazirlik va idoralar rasmiylari hamda keng jamoatchilik vakillari ishtirokida \u201cO\u2018zbekiston Respublikasi raqobat qonunchiligi hamda siyosatiga kirish\u201d hisoboti taqdimoti bo\u2018lib o\u2018tdi.<\/p>\n<p>Shu bilan birga, Qo\u2018mita hamda OESR tomonidan 2022-yil 10-12-oktabr kunlari \u201cBozordagi xo\u2018jalik yurituvchi subyektlarining ustun mavqeiy va uni suiiste\u2019mol qilinishi\u201d mavzusidagi seminar-trening hamda 13-oktabr sanasida xalqaro tadbir tashkillashtirildi.<\/p>\n<p><strong>Jahon bankining<\/strong> \u201cO\u2018zbekistonda institutsional salohiyatni oshirish\u201d (IBL) loyiha doirasida Qo\u2018mita faoliyati samaradorligini hamda xodimlar salohiyatini oshirish maqsadida yollangan <strong>3<\/strong> <strong>ta<\/strong> xalqaro ekspertlar tomonidan uslubiy tavsiyalar hamda metodikasi ishlab chiqilgan.<\/p>\n<p><strong>AQSh Xalqaro taraqqiyot agentligi (USAID)<\/strong> <strong>\u201cMarkaziy Osiyo Energetikasi\u201d loyihasini <\/strong>amalga oshiruvchi <strong>\u201cTetra Tech\u201d kompaniyasi<\/strong> vakillari hamda ekspertlari tomonidan Qo\u2018mita tizimi xodimlari salohiyatini oshirishga qaratilgan tabiiy monopoliya subyektlarini tartibga solish borasida bir qator mavzularda 1-2 haftalik <strong>4<\/strong> <strong>dan ortiq<\/strong><br \/>\nseminar-treninglar tashkillashtirildi.<\/p>\n<p>Shuningdek, Shveysariya, Tailand, Rossiya Federatsiyasi, Gruziya, Qozog\u2018iston Respublikasi, Qirg\u2018iziston Respublikasi kabi bir qator davlatlarda xorijiy davlatlarning monopoliyaga qarshi kurashish bo\u2018yicha vakolatli organlari, Xalqaro Raqobat Tarmog\u2018i (ICN), BMTning Savdo va Taraqqiyot Konferensiyasi (UNCTAD) hamda xalqaro tashkilotlar tomonidan tashkillashtirilgan monopoliyaga qarshi kurashish hamda iste\u2019molchilar huquqlarini himoya qilish borasida <strong>14<\/strong> <strong>dan ortiq<\/strong> an\u2019anaviy tarzda hamda <strong>100<\/strong> <strong>ga yaqin <\/strong>videokonferens-aloqa rejimida tashkillashtirilgan xalqaro tadbirlarda Qo\u2018mita mutasaddi xodimlari ishtirok etishdi.<\/p>\n<p><strong><em>Integratsiya jarayonlarini jadallashtirish<\/em><\/strong><\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasining Jahon savdo tashkilotiga (JST) qo\u2018shilishi doirasida davlat savdo korxonalari bo\u2018yicha ma\u2019lumot qayta ko\u2018rib chiqildi hamda tegishli qismlari JSTga a\u2019zo mamlakatlar vakillari tomonidan talab etilgan ma\u2019lumotlar bilan to\u2018ldirilgandan so\u2018ng JST kotibiyatiga taqdim etildi.<\/p>\n<p>JSTga a\u2019zo davlatlarning (AQSh hamda Yevropa ittifoqi) tegishli savollariga xalqaro ekspertlar tomonidan taqdim etilgan taklif va izohlardan kelib chiqib javoblar tayyorlandi.<\/p>\n<p>Qo\u2018mita xalqaro ekspertlar bilan birgalikda milliy qonunchilikni JST bitimlariga uyg\u2018unlashtirish maqsadida JST normalariga zid bo\u2018lgan <em>(yoki zid deb taxmin qilingan)<\/em> normativ-huquqiy hujjatlar o\u2018rganib chiqildi.<\/p>\n<p>O\u2018rganish natijalariga ko\u2018ra, JST bitimlari normalariga zid bo\u2018lgan<br \/>\n<strong>10<\/strong> <strong>dan ortiq<\/strong> me\u2019yoriy-huquqiy hujjatlarda diskriminasion normalar mavjudligi aniqlandi.<\/p>\n<p>O\u2018z navbatida, bir qator JST bitimlariga zid bo\u2018lgan normalarni o\u2018z ichiga olgan normativ-huquqiy hujjatlar hamda ularni muvofiqlashtirish yuzasidan puxta tayyorlangan materiallar Milliy qonunchilikni JST bitimlariga uyg\u2018unlashtirish rejasini ishlab chiqish bo\u2018yicha ishchi guruhga\u00a0 taqdim etilgan.<\/p>\n<p>Shuningdek, Qo\u2018mita Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi (ITSV) tomonidan jalb etilgan xalqaro ekspertlar Viktor Ognivsev (Shveysariya) hamda Viktor Kroshet (Belgiya) Qo\u2018mita vakolatiga kiradigan masalalar yuzasidan simulyatsion muzokaralar o\u2018tkazildi, shuningdek Qo\u2018mita tomonidan O\u2018zbekiston Respublikasining JSTga qo\u2018shilishi doirasida Ishchi guruhning<br \/>\n6-yig\u2018ilishiga puxta tayyorgarlik ko\u2018rish doirasida tayyorlangan materiallar ko\u2018rib chiqilib, tegishli o\u2018zgartirishlar kiritildi.<\/p>\n<p><strong>Ye<\/strong><strong><em>vroosiyo Iqtisodiy Ittifoqi bilan hamkorlik aloqalarini o\u2018rnatish <\/em><\/strong><\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Hukumati va Yevroosiyo iqtisodiy komissiyasi bilan 2021-2023 yillarga mo\u2018ljallangan qo\u2018shma chora-tadbirlar rejasiga muvofiq Qo\u2018mita Yevroosiyo iqtisodiy komissiyasining (EIK) Raqobat va monopoliyaga qarshi tartibga solish bloki bilan hamkorlikda iste\u2019molchilar huquqlarini himoya qilish, tabiiy monopoliyalarni tartib solish, davlat xaridlarini nazorat qilish borasida bir qator chora-tadbirlar amalga oshirildi.<\/p>\n<p>Monopoliyaga qarshi kurashish qo\u2018mitasi tomonidan xalqaro ekspertlar bilan birgalikda O\u2018zbekiston Respublikasining yangi tahrirdagi \u201cRaqobat to\u2018g\u2018risida\u201dgi qonuni loyihasi ishlab chiqilgan.<\/p>\n<p>Mazkur qonun loyihasida YeOII qonunchiligidagi raqobatni rivojlantirish, monopoliyaga qarshi tartibga solish, davlat xaridlarini nazorat qilish hamda tabiiy monopoliyalarni tartibga solish kabi bir qator tegishli normalar O\u2018zbekiston Respublikasining yangi tahrirdagi \u201cRaqobat to\u2018g\u2018risida\u201dgi\u00a0 qonuni loyihasiga kiritilgan.<\/p>\n<p>Shuningdek, Vazirlar Mahkamasiga hamda Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligiga Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi to\u2018g\u2018risidagi shartnomaning tegishli qismlarida keltirilgan normalarga milliy qonunchilikni muvofiqlashtirish bo\u2018yicha tahliliy materiallar hamda takliflar yuborilgan.<\/p>\n<ol>\n<li><strong> Iste\u2019mol bozorlarida narxlarni monitoring qilish bo\u2018yicha<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p><strong><em>Iste\u2019mol bozorlari va chakana tarmoqlarda narx-navoni nazorat qilish yo\u2018nalishida<\/em><\/strong><\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 31-maydagi<br \/>\nPF-145-son Farmoniga asosan aholini asosiy turdagi oziq-ovqat va zarur mahsulotlar bilan ta\u2019minlashni tashkil etish, ularning xavfsizligi va sifatini tizimli nazorat qilish hamda mahsulotlar narxlarining barqarorligini ta\u2019minlash maqsadida Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 19-dekabrdagi 716-son qaroriga asosan Iste\u2019mol bozorlarida narxlarni monitoring qilish departamentiga bir qator qo\u2018shimcha vazifa va vakolatlar berildi.<\/p>\n<p>Farmonda belgilangan vazifalar ijrosi yuzasidan quyidagilar amalga oshirilmoqda. Jumladan,<\/p>\n<ol>\n<li>Farmonning 9-bandida, mazkur Farmon 2-ilovasida ko\u2018rsatilgan davlat organlari va tashkilotlarning ma\u2019lumotlar bazasi Monopoliyaga qarshi kurashish qo\u2018mitasining axborot tizimiga integratsiya qilinishini ta\u2019minlash vazifasi belgilangan.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Mazkur topshiriq ijrosi yuzasidan, Monopoliyaga qarshi kurashish qo\u2018mitasi tomonidan tegishli vazirlik va idoralar bilan hamkorlikda 25 ta vazirlik va idoralardan ma\u2019lumotlarni axborot tizimlari orqali real vaqt rejimida ma\u2019lumot olish bo\u2018yicha Texnologik yo\u2018riqnomalar imzolandi.<\/p>\n<ol start=\"2\">\n<li>Qoraqalpog\u2018iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahridagi savdo yarmarkalari faoliyatini muntazam nazorat qilib borish uchun barcha dehqon bozorlarida va aholi zich istiqomat qiladigan mahallalarda joylashgan<br \/>\n<strong>318 ta<\/strong> yarmarkalarga Qo\u2018mitaning <strong>217 nafar<\/strong> mas\u2019ul xodimlari biriktirildi va mahsulotlarning narxlari bo\u2018yicha doimiy nazorat o\u2018rnatilgan.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Mazkur yarmarka rastalariga <strong>48 turdagi<\/strong> mahsulotlar chakana savdosi tashkil etilib, yarmarka savdolaridagi mahsulotlar narxlari o\u2018rtacha bozor narxlariga nisbatan <strong>12 &#8211; 37 foizgacha<\/strong> arzonroq sotilishi tashkillashtirilgan.<\/p>\n<p>Iste\u2019molchilarga qishloq xo\u2018jaligi mahsulotlarini to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri arzon narxlarda yetkazib berilishini ta\u2019minlash maqsadida Qoraqalpog\u2018iston Respublikasi (226 ta), Andijon (30 ta), Buxoro (136 ta), Jizzax (30 ta), Qashqadaryo (240 ta), Navoiy (38 ta), Namangan (156 ta), Samarqand (40 ta), Surxondaryo (245 ta), Toshkent (292 ta), Farg\u2018ona (137 ta), Xorazm (44 ta) viloyatlari va Toshkent shahri (311 ta)da <strong>1925 nafar<\/strong> dehqonlarga bozor hududida <strong>qo\u2018shimcha joy ajratilishida amaliy yordam ko\u2018rsatildi<\/strong>.<\/p>\n<ol start=\"3\">\n<li>Ichki bozorda <strong>bug\u2018doy<\/strong> va <strong>un<\/strong> mahsulotlari realizatsiya qilinishi va narxlari shakllanishi yuzasidan o\u2018rganish o\u2018tkazilib, aniqlangan kamchiliklarni joyida batafsil o\u2018rganish bo\u2018yicha hududiy organlarga topshiriq yuborildi.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Dastlabki o\u2018rganish jarayonida ayrim hududlarda boshlang\u2018ich narxlarning nisbatan yuqori sur\u2019atlarda oshishi ta\u2019sir qilganligi kuzatildi. Xususan, yil boshidan bug\u2018doyning birjadagi eng yuqori boshlang\u2018ich narxlari Jizzaxda &#8211;<br \/>\n4,2 mln so\u2018m, Toshkentda &#8211; 3,7 mln so\u2018m, Qashqadaryoda &#8211; 3,6 mln so\u2018m, Surxondaryoda &#8211; 3,6 mln so\u2018m, Farg\u2018onada &#8211; 3,6 mln so\u2018m va Xorazmda &#8211; 3,6 mln so\u2018mgacha ko\u2018tarilganligi kuzatildi.<\/p>\n<ol start=\"4\">\n<li>Toshkent shahrida joylashgan dehqon bozorlarida asosiy iste\u2019mol mahsulotlari ulgurji savdosi bilan faoliyat yuritayotgan <strong>tadbirkorlik subyektlari<\/strong> bilan uchrashuvlar tashkil etilib, bozorlarda arzonlashtirilgan oziq-ovqat mahsulotlari savdosiga mo\u2018ljallangan \u201cishlab chiqaruvchi rastasi\u201dni tashkil etish bo\u2018yicha ishlar olib borilmoqda.<\/li>\n<li>Ichki bozorda <strong>texnik chigit<\/strong> mahsulotining realizatsiyasi qilinishi va narxlar o\u2018zgarishi mavjud ma\u2019lumotlar asosida tahlil qilinib, hududiy boshqarmalar tomonidan paxta xom-ashyosini qayta ishlashdan olingan mahsulotlar<strong> narxlari shakllanishini<\/strong> o\u2018rganishlar o\u2018tkazildi, o\u2018rganishlar natijasida hududlar tomonidan paxta xom-ashyosidan olingan mahsulotlar qoldig\u2018iga aniqlik kiritish va zaxiralar aniqlanganda, o\u2018z ehtiyojidan ortiqcha qismini birja savdolariga texnik chigiti qo\u2018ymagan va birjaga grafik taqdim etmagan <strong>5 ta<\/strong> (Qoraqalpog\u2018iston Respublikasida 2 ta, Xorazmda 2 ta, Jizzaxda<br \/>\n1 ta) klasterga nisbatan qonunchiligida belgilangan tartibda <strong>ish qo\u2018zg\u2018atilgan.<\/strong><\/li>\n<li>Hududlarda paxta-to\u2018qimachilik klasterlari va fermer xo\u2018jaliklari faoliyatida uchrayotgan muammolar va to\u2018siqlarni tizimli hamda tahliliy o\u2018rganish, ular tomonidan ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarning narxiga bevosita yoki bilvosita ta\u2019sir etayotgan salbiy omillarni aniqlash maqsadida klasterlar va fermer xo\u2018jaliklari vakillari bilan uchrashuvlar, tematik suhbatlar o\u2018tkazildi.<\/li>\n<li>Qo\u2018mita tomonidan doimiy ravishda iste\u2019mol bozorlaridagi narxlar monitoring qilib borilmoqda sitrus mevalar, sut va baliq mahsulotlari narxiga salbiy ta\u2019sir etayotgan omillarni aniqlash maqsadida ishlab chiqaruvchilar, importyorlar, ulgurji va chakana savdosi bilan shug\u2018ullanayotgan <strong>tadbirkorlik subyektlari<\/strong> bilan uchrashuvlar o\u2018tkazildi, natijalari bo\u2018yicha takliflar ishlab chiqilib, o\u2018rnatilgan tartibda Vazirlar Mahkamasiga taqdim etildi.<\/li>\n<li>O\u2018zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil<br \/>\n12-oktabrdagi 587-sonli \u201c2022\u20132023-yillarning qish-bahor mavsumida aholi va ijtimoiy soha muassasalarining asosiy turdagi qishloq xo\u2018jaligi mahsulotlariga bo\u2018lgan ehtiyojini qondirish bo\u2018yicha qo\u2018shimcha chora-tadbirlar to\u2018g\u2018risida\u201dgi qaroriga asosan O\u2018zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi huzuridagi Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti bilan birgalikda qish-bahor mavsumi uchun asosiy turdagi <strong>qishloq xo\u2018jaligi va oziq-ovqat mahsulotlarini zaxira omborlariga g\u2018amlanganligi<\/strong> holati yuzasidan joylarga chiqqan holda o\u2018rganish o\u2018tkazilib, hamda aniqlangan holatlar bo\u2018yicha tegishli ma\u2019lumotnomalar rasmiylashtirildi hamda tegishli holatlarda tuman va shahar hokimliklari mas\u2019ullariga nisbatan intizomiy choralar ko\u2018llash bo\u2018yicha takliflar kiritilgan.<\/li>\n<li>Ichki bozorda sotilayotgan benzin narxlarini barqarorlashtirish hamda taqchillik va ajiotaj holatlarni oldini olish maqsadida tegishli chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Xususan, respublika aholisini neft mahsulotlari bilan barqaror va maqbul narxlarda ta\u2019minlanishini tashkil etish bo\u2018yicha Qo\u2018mita va barcha hududiy boshqarmalarda muvofiqlashtiruvchi <strong>shtablar<\/strong> shakllantirilib, fuqaro murojaatlarini tezkor qabul qilish va zarur tushuntirishlar berish maqsadida \u201ccall center\u201d markazlari yo\u2018lga qo\u2018yildi;<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0respublika kesimida AYoQShlardagi chakana narxlar va ularning joylashgan (lokatsiyasi) manzilini qulay tarzda ko\u2018rib borish uchun <strong>telegram bot \u201cbenzin narx\u201d ishga tushirildi<\/strong>, bunda foydalanuvchilar o\u2018zlariga eng yaqin va narxlari arzon bo\u2018lgan AYoQShlarni ushbu bot orqali tez aniqlashlari mumkin;<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0hududiy organlar tomonidan <strong>2\u00a0172 ta <\/strong>AYoQShlarga AI-80 benzin mahsulotining narxlarini asossiz oshirmaslik bo\u2018yicha ogohlantirish yuborildi hamda har bir AYoQSh kesimida narxlar monitoringini yuritish bo\u2018yicha xodimlar biriktirilgan;<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0berilgan ogohlantirishlar natijasida respublikaning <strong>1\u00a0563<\/strong> ta AYoQShlarda 1 litr benzinning o\u2018rtacha narxini <strong>7\u00a0000 so\u2018mdan<\/strong> <strong>5\u00a0700 so\u2018mgacha<\/strong>, yoki <strong>19 foizgacha<\/strong> <strong>pasayishiga <\/strong>erishildi.<\/p>\n<p><strong><em>Ichki va tashqi bozorlarida narxlarni tahlil qilish yo\u2018nalishida<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Ichki iste\u2019mol bozorlarida asosiy turdagi oziq ovqat mahsulotlari chakana narxlari va uning oshishiga ta\u2019sir etuvchi omillar tahlil qilindi.<\/p>\n<p>Shuningdek,<strong> texnik chigit,<\/strong> <strong>guruch, benzin, bug\u2018doy, un, non, sut, sitrus mevalari, grechka <\/strong>hamda<strong> baliq <\/strong>mahsulotlari realizatsiyasi, shu jumladan importi holati yuzasidan o\u2018rganish o\u2018tkazilib, Vazirlar Mahkamasiga narxlarni barqarorlashtirish bo\u2018yicha takliflar kiritildi.<\/p>\n<p>Xususan, ichki bozorni ayrim turdagi talab yuqori bo\u2018lgan sitrus mevalar (banan) narxlari tahlil qilinganda, joriy yil yanvar-noyabr oylarida banan importi 127,2 ming tonnani tashkil etishi yoki o\u2018tgan yilning mos davriga nisbatan 57,4 ming tonnaga (80 foizga) oshganligi kuzatildi.<\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 30 dekabrdagi<br \/>\nPQ-4554-son qarori ijrosi holati va dori vositalari, xususan import dori vositalariga narxlarni belgilash <strong>referent narx<\/strong> shakllantirish tizimi doirasida amalga oshirilayotganligi holati hamda belgilangan ulgurji va chakana narxlarning to\u2018g\u2018ri shakllanishi yuzasidan o\u2018rganish o\u2018tkazilib, natijalari bo\u2018yicha takliflar ishlab chiqilib, o\u2018rnatilgan tartibda Vazirlar Mahkamasiga kiritildi hamda tegishli topshiriqlar belgilab olindi.<\/p>\n<p>Asosiy iste\u2019mol tovarlari narxlari, tarif va notarif cheklovlar, ichki bozorda mahsulotlarning to\u2018yinganlik darajasi, sohaga oid xorij yangiliklari, shu jumladan xalqaro birjalardagi holatlar va boshqa ma\u2019lumotlar umumlashtirgan holda Asosiy iste\u2019mol tovarlari \u201cDaydjest\u201di tayyorlab borilmoqda.<\/p>\n<p><strong>XII. Hududlarda raqobatni rivojlantirish sohasida<\/strong><\/p>\n<p>Qo\u2018mita raisining 2022-yil 14-fevraldagi Monopoliyaga qarshi kurashish qo\u2018mitasining hududiy organlari faoliyatini kompleks o\u2018rganishni tashkil qilish to\u2018g\u2018risidagi 18-ICh buyrug\u2018iga asosan 14 ta hududiy boshqarmalarning barchasini faoliyati kompleks o\u2018rganib chiqildi.<\/p>\n<p>O\u2018rganish natijasida Hududiy boshqarmalar tomonidan amalga oshirilgan ishlar bilan birga qator kamchiliklarga yo\u2018l qo\u2018yilganligi aniqlandi. Aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish hamda zarur choralar ko\u2018rish maqsadida hududiy boshqarmalarga takliflar berildi.<\/p>\n<p>Shuningdek, O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil<br \/>\n3-dekabrdagi PF-29-son Farmoni hamda PQ-31-son qarori ijrosini ta\u2019minlash maqsadida Namangan va Farg\u2018ona viloyatlarida mahallalarni kompleks ijtimoiy iqtisodiy rivojlantirish \u201cyangi o\u2018sish nuqta\u201dlari (drayverlarni)ni shakllantirish va to\u2018liq ishga solish, tadbirkorlik va raqobatni rivojlantirish, yangi investitsiya loyihalarini ishlab chiqish, \u201cmahallabay\u201d va \u201cxonadonbay\u201d ishlash tizimi bo\u2018yicha tegishli ishlar amalga oshirildi. Jumladan:<\/p>\n<p>Namangan viloyatidagi <strong>788 <\/strong><strong>ta<\/strong> mahallalarga tayinlangan \u201chokim yordamchilari\u201d bilan Mahallabay ishlash va tadbirkorlikni rivojlantirish agentligining Namangan viloyat boshqarmasi, tuman markazlari va respublika vakillari tomonidan joriy yilda hamkorlikda barcha mahalladagi <strong>528,9 <\/strong><strong>ming<\/strong> ta xonadonlar to\u2018liq xatlovdan o\u2018tkazilib, iqtisodiy ahvoliga ko\u2018ra <strong>4 <\/strong><strong>ta<\/strong> toifaga ajratib olindi. Xatlov natijasida daromadini oshirish istagini bildirgan xonadonlar soni <strong>282,7 <\/strong><strong>ming<\/strong> tani tashkil etdi.<\/p>\n<p>Yil boshidan <strong>229,8 <\/strong><strong>ming<\/strong> nafar fuqarolar daromadli ish o\u2018rinlar bilan bandligi ta\u2019minlandi. Bularning <strong>164,5 <\/strong><strong>ming<\/strong> nafari hokim yordamchilari tashabbusi va ularning amaliy ko\u2018magi hisobiga amalga oshirildi. Shundan,<br \/>\n<strong>61 283 <\/strong><strong>nafari<\/strong> doimiy, <strong>13 222 <\/strong><strong>nafari<\/strong> jamoat ishlariga joylashtirilgan bo\u2018lsa, <strong>60 170 <\/strong><strong>nafar<\/strong> fuqarolarga ijara asosida yer ajratib berildi,<br \/>\n<strong>90 078 <\/strong><strong>nafari<\/strong> o\u2018zini-o\u2018zi band qilindi va <strong>5 071 <\/strong><strong>nafar<\/strong> fuqaro yakka tartibdagi tadbirkorlik tashkil etdi.<\/p>\n<p>Xususan, Namangan viloyatida hokim yordamchilari bilan o\u2018tkazilgan uchrashuvlarda bildirilgan takliflarga binoan viloyatidagi tashabbuskor hokim yordamchilarining amaliy ko\u2018nikmalarini yanada rivojlantirish maqsadida 19-21 avgust kunlari Toshkent shahrida tashkil etilgan \u201cToshkent suvenirlari\u201d Respublika ko\u2018rgazma-savdosida Namangan viloyatidagi <strong>5 <\/strong><strong>nafar<\/strong> tashabbuskor hokim yordamchilarining ishtiroki ta\u2019minlandi va ular uchun zarur shart-sharoitlar yaratib berildi.<\/p>\n<p>Vazirlar Mahkamasining yig\u2018ilish bayoniga asosan Qo\u2018mitaga biriktirilgan Toshkent shahrining Uchtepa tumanidagi <strong>12\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> (<em>A.Sog\u2018uniy, Vatan, Vatanparvar, Diyorobod, Diydor, Nurobod, Farhod, Hamdo\u2018st, Shirin, Yangiyo\u2018l, Bog\u2018obod, Bog\u2018iston<\/em>) mahallalarda \u201cnamunaviy mahalla\u201d qiyofasini yaratish, mahallalar infratuzilmasini yaxshilash, tadbirkorlikni qo\u2018llab-quvvatlash, aholi turmush darajasini oshirish hamda u yerda yangi kichik biznes va xizmat ko\u2018rsatish obyektlarini tashkil etish orqali \u201cTemir daftar\u201d, \u201cYoshlar daftari\u201d va \u201cAyollar daftari\u201dga kiritilgan ishsiz fuqarolarning bandiligini ta\u2019minlash bo\u2018yicha tegishli chora-tadbirlar amalga oshirildi.<\/p>\n<p>Namangan, Farg\u2018ona viloyatlari hamda Toshkent shahrining Uchtepa tumanidagi <strong>\u201cAyollar daftari\u201d<\/strong> va <strong>\u201cTemir daftar\u201d<\/strong> ga kiritilgan xotin-qizlarning maktab yoshidagi farzandlarini maktab formalari bilan ta\u2019minlash maqsadida <strong>130 <\/strong><strong>nafar<\/strong> maktab o\u2018quvchilariga jami qiymati <strong>39 <\/strong><strong>mln.so\u2018m<\/strong>lik maktab formasi tarqatildi.<\/p>\n<p>Qo\u2018mitaga biriktirilgan Toshkent shahrining Uchtepa tumanidagi <strong>12\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> <strong>\u201cYashil makon\u201d <\/strong>umummilliy loyihasini amalga oshirish chora-tadbirlari doirasida Uchtepa tumani mahalla xayriya jamoat fondiga<br \/>\n<strong>200 <\/strong><strong>mln.so\u2018m<\/strong> o\u2018tkazib berildi.\u00a0 Bu mablag\u2018lar evaziga jami <strong>15 648 <\/strong><strong>ta <\/strong>shundan<br \/>\n<strong>12 <\/strong><strong>ming tub<\/strong> mevali daraxtlar hamda <strong>3648 <\/strong><strong>dona<\/strong> uzum ko\u2018chatlari ekilishi ta\u2019minlandi.<\/p>\n<p><em>Sog\u2018uniy, Vatan, Vatanparvar, Diyorobod, Diydor, Nurobod, Farhod, Hamdo\u2018st, Shirin, Yangiyo\u2018l, Bog\u2018obod, Bog\u2018iston<\/em> mahallalarda yangi yil bayramini ko\u2018tarinki ruhda qarshi olish, ehtiyojmand oilalarni qo\u2018llab-quvvatlash, nogironligi bo\u2018lgan bolalarni va nuroniylarni holidan xabar olish hamda mahallalarda \u201cBayram oshi\u201d tadbirlari o\u2018tkazildi.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><strong>XIII. Iste\u2019molchilar huquqlarini himoya qilish borasida<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Iste\u2019molchilar huquqlarini himoya qilish va reklama bozorini tartibga solish sohasida <u>yagona davlat siyosatini ishlab chiqish<\/u> va <u>amaliy ijrosini ta\u2019minlash<\/u> sohasida<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Iste\u2019molchilar huquqlarini himoya qilish va reklama bozorini tartibga soluvchi <strong>2\u00a0ta<\/strong> asosiy qonunlar (<em>shundan 1 tasiga tegishli o\u2018zgartirish va qo\u2018shimchalar kiritildi,1 tasi yangi tahrirda<\/em>) qabul qilindi.<\/p>\n<p>Iste\u2019molchilar huquqlarini cheklab qo\u2018yuvchi normalar mavjudligi yuzasidan amaldagi <strong>23\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> normativ-huquqiy hujjatlar <strong>xatlovdan o\u2018tkazildi va Adliya vazirligiga tegishli takliflar kiritildi.<\/strong><\/p>\n<p>Vazirlik va idoralar tomonidan ishlab chiqilgan <strong>53<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> <strong>qonun hujjatlari loyihalarining<\/strong> <strong>iste\u2019molchilarga ta\u2019siri <\/strong>nuqtai nazaridan ekspertizadan o\u2018tkazilib, tegishli xulosa va takliflar berildi.<em>.<\/em><\/p>\n<p><strong><em>Aholining iste\u2019molchilik bilimi va savodxonligini oshirishga qaratilgan dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirish sohasida:<\/em><\/strong><\/p>\n<p>O\u2018zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 11-sentabrdagi<br \/>\nPF-5817-son Farmoniga muvofiq, Agentlikning asosiy vazifalaridan biri bu\u00a0&#8211;\u00a0<strong>aholining iste\u2019molchilik bilimi va savodxonligini oshirishga <\/strong>qaratilgan dasturlarni ishlab chiqish va amalga oshirish hisoblanadi. Shunga ko\u2018ra, O\u2018tgan davr mobaynida mazkur yo\u2018nalishlarga <strong>asosiy e\u2019tibor qaratgan holda<\/strong> bir qator ishlar amalga oshirildi.<\/p>\n<p>Xususan, joriy yilning o\u2018tgan davri mobaynida <strong>ommaviy axborot vositalarida<\/strong> turli mavzularda jami <strong>4\u00a0286\u00a0ta<\/strong> material va huquqiy axborotlar (<em>shundan, televidenieda <strong>540\u00a0ta<\/strong> lavha, radioda <strong>282\u00a0ta<\/strong> eshittirish, \u201cTelegram\u201d ijtimoiy tarmog\u2018ida <strong>3 marta<\/strong> to\u2018g\u2018ridan-to\u2018g\u2018ri efir orqali chiqishlar, bosma nashrlarda <strong>145\u00a0ta<\/strong> maqolalar, elektron axborot vositalarida <strong>3\u00a0319\u00a0ta<\/strong> materiallar joylashtirildi<\/em>) berildi.<\/p>\n<p><strong><em>Iste\u2019molchilarga ularning <u>huquq va manfaatlarini himoya qilishda<\/u> yordam ko\u2018rsatish sohasida<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Iste\u2019molchilarning nomuayyan doirasi huquqlarni himoya qilish bo\u2018yicha o\u2018tkazilgan tizimli o\u2018rganishlar va kelib tushgan murojaatlarga asosan <strong>jami 3\u00a0259\u00a0111<\/strong>\u00a0<strong>nafar<\/strong> iste\u2019molchilarga <strong>75\u00a0600,6<\/strong>\u00a0<strong>mln so\u2018m<\/strong> zarar yetkazilganligi aniqlanib, ularga <strong>60\u00a0609,9<\/strong>\u00a0<strong>mln so\u2018m<\/strong> <strong>mablag\u2018lar qayta hisob-kitob qilinishi natijasida 2\u00a0133\u00a0721<\/strong>\u00a0<strong>nafar<\/strong> <strong>iste\u2019molchilarning huquqlari tiklanishiga erishildi<\/strong>. Qolgan mablag\u2018larni iste\u2019molchilarga qayta hisob-kitob qilish va ularning huquqlarini tiklash choralari ko\u2018rilmoqda.<\/p>\n<p>Jumladan:<\/p>\n<p>Hisobot davrida iste\u2019molchilar tomonidan o\u2018z huquq va manfaatlari buzilishi holatlari yuzasidan Agentlik va uning hududiy tuzilmalariga jami <strong>25\u00a0644<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> <em>(2021 yil davomida 26\u00a0249\u00a0ta)<\/em> murojaatlar qilingan.<\/p>\n<p>Murojaatlarning <strong>10\u00a0277\u00a0tasi<\/strong> (<strong>40,1\u00a0<\/strong><strong>foiz<\/strong>) uy-joy kommunal, transport xizmatlari, <strong>9\u00a0596\u00a0tasi<\/strong> (<strong>37,4\u00a0<\/strong><strong>foiz<\/strong>) savdo va umumiy ovqatlanish, <strong>4\u00a0415\u00a0tasi <\/strong>(<strong>17,2\u00a0foiz<\/strong>) aloqa, moliya va ijtimoiy xizmatlar hamda <strong>1\u00a0356\u00a0tasi<\/strong> (<strong>5,3\u00a0foiz<\/strong>) reklama munosabatlari va boshqa masalalarga to\u2018g\u2018ri keladi.<\/p>\n<p>Mazkur murojaatlarning <strong>19\u00a0905<\/strong>\u00a0<strong>tasi<\/strong> yoki <strong>80,6<\/strong>\u00a0<strong>foizi<\/strong> <em>(<strong>13\u00a0604\u00a0tasi<\/strong> qanoatlantirish va <strong>6\u00a0301\u00a0tasi<\/strong> huquqiy yordam berish)<\/em> ijobiy hal etilgan bo\u2018lib, <strong>3\u00a0886<\/strong> <strong>tasiga<\/strong> (<strong>15,2\u00a0foiz<\/strong>) tegishli tushuntirish berilgan va <strong>939<\/strong> <strong>tasi <\/strong>(<strong>3,7\u00a0foiz<\/strong>) vakolatli idoralarga yuborilgan<em>.<\/em><\/p>\n<p>Murojaatlarni ko\u2018rib chiqish bo\u2018yicha o\u2018tkazilgan o\u2018rganishlarda <strong><u>83\u00a0960\u00a0<\/u><\/strong><strong><u>nafar<\/u><\/strong> <u>iste\u2019molchilarning huquqlari buzilganligi<\/u> hamda ularga <strong><u>17,8<\/u><\/strong><u>\u00a0<strong>mlrd\u00a0so\u2018mdan<\/strong> ortiq miqdorida zarar yetkazilganligi aniqlangan<\/u><em>.<\/em><\/p>\n<p>Aniqlangan mablag\u2018larning <strong><u>15,9<\/u><\/strong><strong><u>\u00a0mlrd\u00a0so\u2018mi<\/u><\/strong> (<strong>89,3<\/strong><strong>\u00a0foiz<\/strong>) iste\u2019molchilarga <u>qayta hisob-kitob qilinib<\/u>, qolgan <strong>1,9\u00a0<\/strong><strong>mlrd\u00a0so\u2018m<\/strong> mablag\u2018larni ularga qaytarish choralari ko\u2018rilmoqda.<\/p>\n<p>Xususan, savdo va umumiy ovqatlanish sohasida huquqlari buzilgan iste\u2019molchilarga <strong>5,3\u00a0<\/strong><strong>mlrd\u00a0so\u2018m<\/strong> miqdorida mablag\u2018lar naqd pul ko\u2018rinishida qayta hisob-kitob qilinishi, shuningdek <strong>466<\/strong>\u00a0<strong>nafar<\/strong> <strong>iste\u2019molchiga <\/strong><strong>2,0\u00a0<\/strong><strong>mlrd\u00a0so\u2018m<\/strong> <strong>miqdoridagi tovarlar qaytarib berilishi ta\u2019minlangan.<\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Iste\u2019molchilar huquqlarini himoya qilish to\u2018g\u2018risidagi qonun hujjatlariga rioya etilishi ustidan <u>davlat nazoratini<\/u> <u>amalga oshirish<\/u>, shuningdek, <u>tovarlar (ishlar, xizmatlar)<\/u> <u>xavfsizligi va ularning sifatini nazorat qilishda<\/u> hamkorlik sohasida<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Tovarlar (ishlar, xizmatlar) xavfsizligi va ularning sifatini nazorat qilish maqsadida, tasdiqlangan <u>reja-grafik asosida<\/u> muntazam ravishda chakana savdoda tovarlar <strong>nazorat xaridini <\/strong>va ularni<strong> ekspertizadan o\u2018tkazish <\/strong>ishlari yo\u2018lga qo\u2018yilgan.<\/p>\n<p>Shunga ko\u2018ra, jami <strong>242\u00a0<\/strong><strong>nomdagi<\/strong> (<strong>50\u00a0<\/strong><strong>turdagi<\/strong>) mahsulotlarning <strong><u>nazorat xaridi<\/u><\/strong> amalga oshirilib (<strong>\u201cSifat nazorati\u201d<\/strong> teleko\u2018rsatuvi bilan hamkorlikda), ularning ekspertizadan o\u2018tkazish natijalariga ko\u2018ra, <strong>51\u00a0<\/strong><strong>nomdagi<\/strong> (<strong>12\u00a0<\/strong><strong>turdagi<\/strong>) mahsulotlar normativ-texnik hujjatlar talablariga javob bermasligi aniqlangan. Misol uchun:<\/p>\n<p>&#8211;\u00a0ichki bozordagi <strong>L&amp;S kabeli SSA, Nurmaks va IRCAB<\/strong> oqim o\u2018tkazuvchi yadrolar va o\u2018tkazgichlarning e\u2019lon qilingan elektr qarshiligiga, shuningdek, kuchlanish talablariga javob bermasligi aniqlanib, tegishli choralar ko\u2018rish uchun Qurilish sohasida nazorat inspeksiyasi va Texnik jihatdan tartibga solish agentligiga yuborilgan.<\/p>\n<p><strong><em>Iste\u2019molchilarning <u>huquq va manfaatlarini himoya qilish va ularning huqularini tiklash <\/u>sohasida<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Iste\u2019molchilar huquqlarini himoya qilish va reklama to\u2018g\u2018risidagi qonun hujjatlari buzilishi (alomatlari) holatlari yuzasidan <strong>558\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> <em>(shundan, 519\u00a0tasi iste\u2019molchi va 39\u00a0tasi reklama qonunchiligi bo\u2018yicha)<\/em> <strong>subyektlarga nisbatan ish qo\u2018zg\u2018atilib,<\/strong> qonunbuzilish holatlarini tugatish va kelgusida takrorlamaslik yuzasidan ko\u2018rsatmalar berilgan.<\/p>\n<p><strong>61<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><strong>nafar<\/strong> huquqbuzarlarga nisbatan ma\u2019muriy bayonnomalar rasmiylashtirilib, tegishli sudlarga yuborilgan va <strong>46<\/strong>\u00a0<strong>nafar<\/strong> shaxsga nisbatan jami <strong>21,6\u00a0<\/strong><strong>mln.\u00a0so\u2018m<\/strong> miqdorida ma\u2019muriy jarimalar qo\u2018llanilgan.<\/p>\n<p>Iste\u2019molchilar huquqlarini himoya qilish va reklama bozorini tartibga solish bo\u2018yicha sudlarga <strong>48\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong> <strong>da\u2019vo arizalari kiritilib, <\/strong>shundan <strong>15\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong>si qanoatlantirilgan, <strong>33\u00a0<\/strong><strong>ta<\/strong>si sudlar tomonidan ko\u2018rib chiqilmoqda.<\/p>\n<p><strong><em>Tadbirkorlik va iste\u2019molchilik madaniyatini takomillashtirish, <u>reklama sohasida nohalol raqobatga<\/u> va <u>noto\u2018g\u2018ri reklamaning yuzaga kelishiga yo\u2018l qo\u2018ymaslik<\/u> maqsadida <u>reklama bozorini tartibga solish<\/u> sohasida<\/em><\/strong><\/p>\n<p>Reklamalarni joylashtirilishi va tarqatilishi bo\u2018yicha jami <strong>66\u00a0303\u00a0<\/strong><strong>ta, <\/strong>jumladan televidenieda <strong>573<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong>, radio <strong>214<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong>, tashqi reklama vositalaridagi <strong>51\u00a0000\u00a0ta<\/strong>, bosma nashrlarda <strong>678<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong>, internet va ijtimoiy tarmoqlarda <strong>13\u00a0838\u00a0ta<\/strong> o\u2018rganishlar o\u2018tkazilgan.<\/p>\n<p>O\u2018rganish (monitoring)lar natijasida <strong>19\u00a0425<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> holatda turli kamchiliklar aniqlanib, ularni tezkor bartaraf etish choralari ko\u2018rilgan.<\/p>\n<p>Totalizator va bukmeykerli faoliyati reklamasini joylashtirish holatlarini bartaraf qilish bo\u2018yicha <strong>4\u00a0014<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> obyektlarda o\u2018tkazilgan o\u2018rganishlarda aniqlangan <strong>208<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> kamchiliklar bartaraf etilgan.<\/p>\n<p>Ma\u2019muriy hududda faoliyat yuritayotgan savdo va xizmat ko\u2018rsatish obyektlarining (<em>dorixona, savdo do\u2018koni, moy almashtirish, umumiy ovqatlanish va sh.k<\/em>) tashqi qismiga reklama-axborotlarini joylashtirilishi va ularni kim tomonidan (<em>diler, ishlab chiqaruvchi yoki boshqalar<\/em>) o\u2018rnatilganligiga aniqlik kiritish bo\u2018yicha <strong>9\u00a0906\u00a0ta<\/strong> obyektlarda o\u2018tkazilgan o\u2018rganishlarda aniqlangan <strong>4\u00a0831<\/strong>\u00a0<strong>ta<\/strong> kamchiliklar bartaraf qilingan.[\/vc_column_text][\/vc_tta_section][vc_tta_section title=&raquo;2021-yil&raquo; tab_id=&raquo;1710917483297-a0baf7e5-bcb6&#8243;][vc_separator color=&raquo;black&raquo;][vc_column_text]<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>2021-yilda Monopoliyaga qarshi kurashish qo&#8217;mitasi tomonidan bir qancha ishlar amalga oshirilgan.<img loading=\"lazy\" class=\"wp-image-20577 alignright\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/raqobat.gov.uz\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/bekzod-ummatov.jpg?resize=458%2C258&#038;ssl=1\" alt=\"\" width=\"458\" height=\"258\" data-recalc-dims=\"1\" \/><br \/>\nBirinchidan, insofsiz raqobatga yo&#8217;l qo&#8217;yilmasligi bo&#8217;yicha.<br \/>\nO&#8217;tgan yilda ushbu yo&#8217;nalishda 261 ta murojaat o&#8217;rganib chiqildi, natijada 68 ta holatda insofsiz raqobatga yo&#8217;l qo&#8217;yilganligi aniqlanib, belgilangan tartibda ish qo&#8217;zg&#8217;atildi va qonunbuzilish holatlarini bartaraf etish bo&#8217;yicha ko&#8217;rsatmalar berildi.<br \/>\nBundan tashqari, texnik chigitni sotishda kelishib olingan harakatlar \u2013 kartel kelishuvlariga barham berildi. Birjada savdolarida klasterlar tomonidan chigit boshlang&#8217;ich narxi asossiz ravishda qariyb 40 foiz oshirilishi, pirovardida paxta yog&#8217;i narxi oshishiga ta&#8217;sir qilgan.<br \/>\nKo&#8217;rilgan choralar natijasida narxlar oshirilgunga qadar bo&#8217;lgan darajaga qaytarilishi ta&#8217;minlandi va bugungi kunda narxlar shu darajada saqlanib kelinmoqda.<br \/>\nIkkinchidan, narxlarni tartibga solish sohasida.<br \/>\nMonopol korxonalar tomonidan tartibga solinadigan narxlarning noto&#8217;g&#8217;ri qo&#8217;llanilishi natijasida olgan 71 mlrd so&#8217;mdan ortiq asossiz daromad iste&#8217;molchilar foydasiga qayta hisob qilindi.<br \/>\nNatijada, shu miqdorda 44 ming nafar aholi va tadbirkorlarning iqtisodiy manfaatlari himoya qilinishi ta&#8217;minlandi.<br \/>\nMasalan, urug&#8217;lik don, dizel, elektr va issiqlik energiyasi, tabiiy gaz hamda boshqa mahsulot va xizmatlar narxlari shular jumlasidandir.<br \/>\nBundan tashqari, bir qator tovar va xizmatlarga monopol yuqori narxlar qo&#8217;llanilishining oldi olindi. Jumladan, kalsiylangan soda 20 foiz, sertifikatlashtirish xizmatlari 15 foiz, yer osti kollektorlari xizmati 50 foizga pasaytirildi.<br \/>\nNatijada, 300 ga yaqin tadbirkordan 100 mlrd so&#8217;mdan oshiqcha to&#8217;lov undirilishi oldi olindi.<br \/>\nJarima maydonchalari faoliyati raqobat asosida yo&#8217;lga qo&#8217;yilishi va xususiy tadbirkorlik subyektlaridan asossiz to&#8217;lovlar undirilishi bekor qilindi.<br \/>\nUchinchidan, tabiiy monopoliyalar faoliyatini tartibga solish sohasida.<br \/>\nTabiiy monopoliya subyektlarining shartnomalari to&#8217;liq xatlovdan o&#8217;tkazildi. Shartnomalar raqobat va iste&#8217;molchilar huquqlarini himoya qilish qonunchiligiga to&#8217;liq muvofiqlashtirildi.<br \/>\nOmmaviy shartnomalarning Monopoliyaga qarshi kurashish qo&#8217;mitasi bilan to&#8217;liq kelishilgandan so&#8217;ng tuzilishi tizimi yo&#8217;lga qo&#8217;yildi.<br \/>\nKommunal to&#8217;lovlar 100 mingdan ortiq aholidan ortiqcha olingan 8,7 mlrd so&#8217;mlik to&#8217;lovlar aholi foydasiga qayta hisob qilindi.<br \/>\nXususan, mingdan ortiq oilaviy korxonalarga nisbatan tariflarni oshirib qo&#8217;llash natijasida olingan 1,5 mlrd so&#8217;m qaytarildi mazkur mablag&#8217;lar ular tomonidan o&#8217;z tadbirkorligini rivojlantir uchun yo&#8217;naltirishga imkon yaratildi.<br \/>\nBirgina Toshkent shahrida joylashgan ko&#8217;p qavatli uy qurilishi bilan shug&#8217;ullanuvchi tadbirkordan asossiz ravishda elektr energiyasi uchun undirilgan 1,7 mlrd so&#8217;m tadbirkorga qaytarildi.<br \/>\nYoki, temir yo&#8217;l xizmatlarini ko&#8217;rsatishda imtiyozlarni qo&#8217;llamaslik hamda qo&#8217;shimcha xizmatlarni tiqishtirish holatlari bartaraf etilishi natijasida 300 mln so&#8217;m mablag&#8217; tadbirkorlar foydasiga hal qilindi.<br \/>\nTo&#8217;rtinchidan, davlat ishtirokini cheklash va qonunbuzilish profilaktikasi sohasida.<br \/>\nDavlat ishtirokidagi korxonalarni tashkil etishda Qo&#8217;mitaning oldindan roziligini olish, bunda 5 dan ortiq xususiy tadbirkor faoliyat yurituvchi sohalarda davlat korxonalarini tashkil etmaslik mexanizmi yo&#8217;lga qo&#8217;yildi.<br \/>\nNatijada, davlat ishtirokidagi korxonalarni tuzish bo&#8217;yicha 29 ta murojaat ko&#8217;rib chiqilib, 10 ta holatda bunday korxonalarning tashkil etilishi maqsadga muvofiq emas deb topildi.<br \/>\nTa&#8217;kidlash joizki, Davlat Rahbarining tegishli qaroriga muvofiq Qo&#8217;mita tomonidan doimiy ravishda davlat muassasalari faoliyati tahlil qilinishi, xususiy tadbirkorlar faoliyat yuritayotgan va raqobat rivojlangan sohalarda davlat muassasalarini xususiylashtirish yoki tugatish bo&#8217;yicha takliflarni Davlat tender komissiyasiga kiritib borish mexanizmi belgilandi.Metall mahsulotlar ishlab chiqarish bozorida induksion pechlardan foydalanishga qo&#8217;yilgan cheklovlarni bekor qilish bo&#8217;yicha takliflar ishlab chiqildi, bu esa bevosita 50 dan ortiq tadbirkorga faoliyatini qayta tiklashga imkon berdi.<br \/>\nQonunbuzilish oqibatini bartaraf etish emas, balki ularning oldini olishga qaratilgan monopoliyaga qarshi komplayens tizimi yo&#8217;lga qo&#8217;yilgan va muttasil ravishda rivojlantirib borilmoqda.<br \/>\nBunda monopoliyalar va davlat tashkilotlarida faoliyatni raqobat qonunchiligiga muvofiq tashkil etish maqsadida komplaens xizmatlari tashkil etildi.<br \/>\nJami 46 ta, shundan 10 ta davlat ishtirokidagi korxonalarda, 14 ta mahalliy hokimiyat organlarida va 22 ta davlat boshqaruvi organlarida komplaens tizimi joriy qilindi.<br \/>\nBugungi kunda ular faoliyati muvofiqlashtirib borilmoqda va bunday tashkilotlar ko&#8217;paytirilmoqda.Beshinchidan, tender va birja savdolarini tartibga solinishi sohasida. Davlat xaridlari doirasidagi tender savdolarida 6,7 mingdan ziyod (2020-yilning mos davrida 2,2 mingdan ziyod raqobatni cheklovchi omillarning oldi olindi.<br \/>\nTovar xomashyo birjalari orqali sotiladigan yuqori likvidli va monopol mahsulotlar soni 38 tadan 45 taga yetdi, tadbirkorlar ochiq savdolar orqali tovar va xomashyo resurslari xarid qilish imkoni kengaytirildi.<br \/>\nSavdolarni manipulyasiya qilishning oldini olishga qaratilgan mexanizmlar ishlab chiqildi.<br \/>\nOltinchidan, raqobatga ta&#8217;siri baholangan boshqa vazirlik va idoralar hamda ularning hududiy bo&#8217;linmalari tomonidan ishlab chiqilgan 1,5 mingta normativ-huquqiy hujjatlar loyihalar o&#8217;rganildi va 278 ta loyihada raqobatga zid normalar aniqlandi va ularni bartaraf etish tegishli xulosalari berildi.<br \/>\nShuningdek, mahalliy hokimliklar tomonidan qabul qilingan 976 ta hamda davlat organlarining 374 ta hujjatlari raqobatga zid ekanligi aniqlandi va ularni bekor qilish choralari ko&#8217;rildi[\/vc_column_text][\/vc_tta_section][\/vc_tta_tabs][\/vc_column][\/vc_row][vc_row][vc_column][\/vc_column][\/vc_row]<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[vc_row][vc_column][vc_tta_tabs shape=&raquo;square&raquo; color=&raquo;blue&raquo; active_section=&raquo;1&#8243; no_fill_content_area=&raquo;true&raquo;][vc_tta_section title=&raquo;2025-yil&raquo; tab_id=&raquo;1565938657502-075a33fd-4d4f0a66-39dd&raquo;][vc_separator color=&raquo;black&raquo;][vc_column_text] Raqobatni rivojlantirish va iste&#8217;molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u2018mitasining 2025 yil davomida amalga oshirgan ishlari to\u2018g\u2018risida M A &#8216; L U M O T \u00a0 Tovar va moliya bozorlarida raqobat holati tahlili. Qo\u2018mita tomonidan 2025 yilda 210 ta tovar va xizmatlar bozorlari tahlil qilindi. Shundan, 29 ta bozorlarda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO Premium plugin v16.0.3 (Yoast SEO v19.6.1) - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Qo&#039;mita hisobotlari - O\u02bbzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va iste&#039;molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u02bbmitasi.<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/qomita-hisobotlari\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"uz_UZ\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Qo&#039;mita hisobotlari - O\u02bbzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va iste&#039;molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u02bbmitasi.\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"[vc_row][vc_column][vc_tta_tabs shape=&raquo;square&raquo; color=&raquo;blue&raquo; active_section=&raquo;1&#8243; no_fill_content_area=&raquo;true&raquo;][vc_tta_section title=&raquo;2025-yil&raquo; tab_id=&raquo;1565938657502-075a33fd-4d4f0a66-39dd&raquo;][vc_separator color=&raquo;black&raquo;][vc_column_text] Raqobatni rivojlantirish va iste&#8217;molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u2018mitasining 2025 yil davomida amalga oshirgan ishlari to\u2018g\u2018risida M A &#8216; L U M O T \u00a0 Tovar va moliya bozorlarida raqobat holati tahlili. Qo\u2018mita tomonidan 2025 yilda 210 ta tovar va xizmatlar bozorlari tahlil qilindi. Shundan, 29 ta bozorlarda&hellip;\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/qomita-hisobotlari\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"O\u02bbzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va iste&#039;molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u02bbmitasi.\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/RaqobatGovUz\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2026-03-10T05:39:02+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/raqobat.gov.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/photo_2023-02-28_15-53-02-800x447.jpg\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@RaqobatGovUz\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Est. reading time\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"102 daqiqa\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/qomita-hisobotlari\/\",\"url\":\"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/qomita-hisobotlari\/\",\"name\":\"Qo'mita hisobotlari - O\u02bbzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va iste&#039;molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u02bbmitasi.\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/raqobat.gov.uz\/#website\"},\"datePublished\":\"2022-02-17T12:53:04+00:00\",\"dateModified\":\"2026-03-10T05:39:02+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/qomita-hisobotlari\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"uz-UZ\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/qomita-hisobotlari\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/qomita-hisobotlari\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Qo&#8217;mita hisobotlari\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/raqobat.gov.uz\/#website\",\"url\":\"https:\/\/raqobat.gov.uz\/\",\"name\":\"O\u02bbzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va iste&#039;molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u02bbmitasi.\",\"description\":\"\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/raqobat.gov.uz\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"uz-UZ\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO Premium plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Qo'mita hisobotlari - O\u02bbzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va iste&#039;molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u02bbmitasi.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/qomita-hisobotlari\/","og_locale":"uz_UZ","og_type":"article","og_title":"Qo'mita hisobotlari - O\u02bbzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va iste&#039;molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u02bbmitasi.","og_description":"[vc_row][vc_column][vc_tta_tabs shape=&raquo;square&raquo; color=&raquo;blue&raquo; active_section=&raquo;1&#8243; no_fill_content_area=&raquo;true&raquo;][vc_tta_section title=&raquo;2025-yil&raquo; tab_id=&raquo;1565938657502-075a33fd-4d4f0a66-39dd&raquo;][vc_separator color=&raquo;black&raquo;][vc_column_text] Raqobatni rivojlantirish va iste&#8217;molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u2018mitasining 2025 yil davomida amalga oshirgan ishlari to\u2018g\u2018risida M A &#8216; L U M O T \u00a0 Tovar va moliya bozorlarida raqobat holati tahlili. Qo\u2018mita tomonidan 2025 yilda 210 ta tovar va xizmatlar bozorlari tahlil qilindi. Shundan, 29 ta bozorlarda&hellip;","og_url":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/qomita-hisobotlari\/","og_site_name":"O\u02bbzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va iste&#039;molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u02bbmitasi.","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/RaqobatGovUz","article_modified_time":"2026-03-10T05:39:02+00:00","og_image":[{"url":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/02\/photo_2023-02-28_15-53-02-800x447.jpg"}],"twitter_card":"summary_large_image","twitter_site":"@RaqobatGovUz","twitter_misc":{"Est. reading time":"102 daqiqa"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/qomita-hisobotlari\/","url":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/qomita-hisobotlari\/","name":"Qo'mita hisobotlari - O\u02bbzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va iste&#039;molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u02bbmitasi.","isPartOf":{"@id":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/#website"},"datePublished":"2022-02-17T12:53:04+00:00","dateModified":"2026-03-10T05:39:02+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/qomita-hisobotlari\/#breadcrumb"},"inLanguage":"uz-UZ","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/qomita-hisobotlari\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/qomita-hisobotlari\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Qo&#8217;mita hisobotlari"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/#website","url":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/","name":"O\u02bbzbekiston Respublikasi Raqobatni rivojlantirish va iste&#039;molchilar huquqlarini himoya qilish qo\u02bbmitasi.","description":"","potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"uz-UZ"}]}},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/20560"}],"collection":[{"href":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=20560"}],"version-history":[{"count":18,"href":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/20560\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":76721,"href":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/20560\/revisions\/76721"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/raqobat.gov.uz\/uz\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=20560"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}